Το φλαμίνγκο υπήρξε ανέκαθεν σύμβολο ισορροπίας. Αυτό που για το χαρακτηριστικό πτηνό είναι δεύτερη φύση, για τους περισσότερους ανθρώπους μετατρέπεται σε πρόκληση όσο περνούν τα χρόνια. Η στάση στο ένα πόδι, όμως, δεν αφορά μόνο τη σταθερότητα, αλλά συνδέεται άμεσα με τη γενική υγεία και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Σε νεαρή ηλικία, η ισορροπία στο ένα πόδι δεν απαιτεί ιδιαίτερη προσπάθεια. Η ικανότητα αυτή ωριμάζει συνήθως γύρω στα 9–10 έτη, κορυφώνεται στα τέλη της δεκαετίας των 30 και στη συνέχεια αρχίζει σταδιακά να μειώνεται.
Αν είστε άνω των 50 ετών, το πόσα δευτερόλεπτα μπορείτε να σταθείτε στο ένα πόδι αποκαλύπτει πολλά για τη γενική σας υγεία και τον τρόπο που γερνά το σώμα σας. Παράλληλα, όμως, υπάρχουν σοβαροί λόγοι να εξασκηθείτε περισσότερο σε αυτή τη στάση: Mειώνει τον κίνδυνο πτώσεων, δυναμώνει τους μύες και φαίνεται ότι ενισχύει ακόμη και τη μνήμη. Μία φαινομενικά απλή άσκηση μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλα οφέλη για την υγεία μας με την πάροδο των χρόνων.
«Αν διαπιστώνετε ότι δεν σας είναι εύκολο, τότε είναι η κατάλληλη στιγμή να αρχίσετε να γυμνάζετε την ισορροπία σας», εξηγεί η Tracy Espiritu McKay, ειδικός αποκατάστασης της American Academy of Physical Medicine and Rehabilitation.
Γιατί έχει σημασία η ισορροπία
Ένας βασικός λόγος που οι γιατροί χρησιμοποιούν τη στάση στο ένα πόδι ως δείκτη υγείας είναι η σύνδεσή της με τη σαρκοπενία – τη σταδιακή απώλεια μυϊκής μάζας που σχετίζεται με την ηλικία.
Από τα 30 και μετά, χάνουμε έως και 8% της μυϊκής μας μάζας ανά δεκαετία. Μέχρι τα 80, ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι έως και το 50% των ανθρώπων εμφανίζει κλινική σαρκοπενία. Η κατάσταση αυτή συνδέεται με κακή ρύθμιση του σακχάρου, μειωμένη άμυνα του οργανισμού και, φυσικά, με αδυναμία στους μύες που στηρίζουν την ισορροπία.
«Η ικανότητα να στέκεται κανείς στο ένα πόδι μειώνεται με την ηλικία, συνήθως μετά τα 50–60 έτη, και η επιδείνωση επιταχύνεται με κάθε δεκαετία ζωής», επισημαίνει ο Kenton Kaufman, διευθυντής του εργαστηρίου ανάλυσης κίνησης στην Mayo Clinic.
Η ισορροπία και ο εγκέφαλος
Η στάση στο ένα πόδι δεν απαιτεί μόνο μυϊκή δύναμη και ευλυγισία. Προϋποθέτει τη συνεργασία πολλών συστημάτων: Της όρασης, του αιθουσαίου συστήματος στο εσωτερικό αυτί και του σωματοαισθητικού συστήματος, ενός πολύπλοκου δικτύου νεύρων που μας επιτρέπει να αντιλαμβανόμαστε τη θέση του σώματός μας και το έδαφος.
«Όλα αυτά τα συστήματα φθίνουν με την ηλικία, αλλά όχι με τον ίδιο ρυθμό», εξηγεί ο Kaufman.
Γι’ αυτό, η ικανότητα ισορροπίας στο ένα πόδι μπορεί να αντικατοπτρίζει την κατάσταση κρίσιμων περιοχών του εγκεφάλου, που σχετίζονται με την ταχύτητα αντίδρασης, την εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων και την επεξεργασία αισθητηριακών πληροφοριών. Όταν η εγκεφαλική φθορά επιταχύνεται, αυξάνεται ο κίνδυνος πτώσεων και απώλειας αυτονομίας.
Σύμφωνα με στοιχεία των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), οι ακούσιες πτώσεις αποτελούν την κύρια αιτία τραυματισμών σε άτομα άνω των 65 ετών. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η εξάσκηση σε ασκήσεις στο ένα πόδι μπορεί να μειώσει σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο.
Δείκτης μακροζωίας
Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η ικανότητα να στέκεται κάποιος στο ένα πόδι φαίνεται να συνδέεται με τη μακροζωία, ενώ η αδυναμία διατήρησης της ισορροπίας σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Μελέτη του 2022 έδειξε ότι άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας που δεν μπορούσαν να κρατήσουν τη στάση για 10 δευτερόλεπτα είχαν 84% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου μέσα στα επόμενα επτά χρόνια.
Άλλη έρευνα, με 2.760 άνδρες και γυναίκες άνω των 50 ετών, διαπίστωσε ότι το τεστ ισορροπίας στο ένα πόδι παρείχε πιο αξιόπιστες ενδείξεις για τη μελλοντική υγεία και επιβίωση από άλλα απλά τεστ φυσικής κατάστασης. Όσοι άντεχαν μόλις 1–2 δευτερόλεπτα είχαν τριπλάσιο κίνδυνο θανάτου σε βάθος 13 ετών σε σύγκριση με όσους ξεπερνούσαν τα 10 δευτερόλεπτα.
Παρόμοια εικόνα παρατηρείται και σε άτομα με άνοια: Όσοι διατηρούν καλύτερη ισορροπία εμφανίζουν βραδύτερη γνωστική έκπτωση.
Πώς να προπονήσετε την ισορροπία σας
Τα καλά νέα είναι ότι η ισορροπία βελτιώνεται με την εξάσκηση. Οι ασκήσεις στο ένα πόδι ενδυναμώνουν τους μύες των ποδιών και των ισχίων, αλλά επηρεάζουν θετικά και την υγεία του εγκεφάλου.
«Ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα εύπλαστος. Αυτές οι ασκήσεις βελτιώνουν τον έλεγχο της ισορροπίας και αλλάζουν ακόμη και τη δομή περιοχών του εγκεφάλου που σχετίζονται με την αισθητικοκινητική λειτουργία και τον προσανατολισμό», σημειώνει η Espiritu McKay.
Οι ειδικοί συνιστούν σε άτομα άνω των 65 ετών να εξασκούνται τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα, ιδανικά καθημερινά. Μάλιστα, η άσκηση μπορεί εύκολα να ενταχθεί στην καθημερινότητα: Ενώ βουρτσίζετε τα δόντια σας, πλένετε πιάτα ή στέκεστε στον νεροχύτη, δοκιμάστε να σταθείτε στο ένα πόδι για 10 δευτερόλεπτα και μετά αλλάξτε.
Η εξάσκηση χωρίς παπούτσια και με παπούτσια έχει διαφορετικά οφέλη, καθώς αλλάζει τα επίπεδα σταθερότητας. Ακόμη και 10 λεπτά την ημέρα αρκούν για αισθητή βελτίωση.
Η στάση στο ένα πόδι μπορεί να φαίνεται ασήμαντη, όμως αποτελεί έναν απλό, δωρεάν και αποτελεσματικό «δείκτη» υγείας. Με ελάχιστο χρόνο και χωρίς εξοπλισμό, μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της μυϊκής δύναμης, στη μείωση των πτώσεων και –το πιο εντυπωσιακό– στη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας και της μνήμης όσο περνούν τα χρόνια. Μερικά δευτερόλεπτα ισορροπίας την ημέρα ίσως αποδειχθούν πολύτιμη επένδυση για το μέλλον.
Διαβάστε επίσης
Χάστε τα κιλά των γιορτών με ένα 30λεπτο πρόγραμμα γυμναστικής
8 εύκολες ασκήσεις που γίνονται μπροστά στην τηλεόραση για όσους δεν θέλουν να βγουν από το σπίτι
Γιατρός του Harvard δίνει απλές καθημερινές ασκήσεις που διώχνουν τους πόνους
