Ξεχνάτε τελευταία κάποια ραντεβού. Χάνετε τον ειρμό μίας συζήτησης. Ψάχνετε περισσότερο τις λέξεις ή νιώθετε ότι η σκέψη σας δεν είναι τόσο γρήγορη όσο παλιά. Μερικές φορές, δεν είστε καν οι πρώτοι που το παρατηρείτε. Μπορεί να το έχει επισημάνει ένας φίλος, ένας σύντροφος, ακόμα κι ένα παιδί.
Η λήθη και η πιο αργή σκέψη μπορεί να αποτελούν μέρος της φυσιολογικής γήρανσης. Όταν, ωστόσο, οι αλλαγές είναι μεγαλύτερες από αυτές που θα περίμενε κανείς για την ηλικία, τότε μπορεί να πρόκειται για ήπια γνωστική διαταραχή.
Το ερώτημα που γεννιέται σχεδόν αυτόματα είναι ένα: Πρόκεται για σημάδι άνοιας;
Η απάντηση είναι όχι απαραίτητα. Όπως γράφει στο The Conversation η Nikki-Anne Wilson, λέκτορας στη Σχολή Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας και ερευνήτρια στο Neuroscience Research Australia, η ήπια γνωστική διαταραχή μπορεί να αποτελέσει ενδιάμεσο στάδιο ανάμεσα στη φυσιολογική γνωστική γήρανση και την άνοια, αλλά αυτό δεν συμβαίνει πάντα.
Στην ήπια γνωστική διαταραχή, οι αλλαγές στη μνήμη και τη σκέψη μπορεί να μη μοιάζουν καθόλου «ήπιες» για το άτομο που τις βιώνει. Ωστόσο, είναι λιγότερο σοβαρές από εκείνες της άνοιας και, το σημαντικότερο, δεν επηρεάζουν την ικανότητα του ατόμου να ανταποκρίνεται στις καθημερινές του δραστηριότητες.
Δεν υπάρχει μία και μοναδική εξέταση που να θέτει τη διάγνωση. Η αξιολόγηση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στις πληροφορίες που μπορεί να δώσει ένα κοντινό πρόσωπο και σε κλινικά τεστ που εξετάζουν τη μνήμη και τη σκέψη.
Γι’ αυτό, όταν κάποιος παρατηρεί τέτοιες αλλαγές, το πρώτο βήμα είναι η επίσκεψη στον γιατρό. Εκείνος μπορεί να κάνει βασικές δοκιμασίες μνήμης, να παραπέμψει για περαιτέρω έλεγχο και, πολύ σημαντικά, να αποκλείσει άλλες αιτίες που μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα, όπως διατροφικές ελλείψεις, προβλήματα θυρεοειδούς ή κατάθλιψη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αντιμετώπιση της αιτίας μπορεί δυνητικά να αναστρέψει τις αλλαγές.
Η διάγνωση της ήπιας γνωστικής διαταραχής εξακολουθεί συχνά να γίνεται με καθυστέρηση. Ένας λόγος είναι ότι δεν υπάρχει πάντα συμφωνία για το πόσο ωφελεί η διάγνωση, λόγω της αβεβαιότητας για την εξέλιξη, αλλά και του στίγματος που συνοδεύει τα προβλήματα μνήμης και σκέψης.
Ωστόσο, η γνώση μπορεί να λειτουργήσει και προστατευτικά. Δίνει την ευκαιρία για έγκαιρες αλλαγές, για καλύτερη παρακολούθηση και για διατήρηση της ανεξαρτησίας για μεγαλύτερο διάστημα. Μπορεί επίσης να καθησυχάσει τον άνθρωπο σχετικά με καθημερινές δραστηριότητες που τον απασχολούν, όπως η οδήγηση, η οποία δεν επηρεάζεται απαραίτητα άμεσα από μια τέτοια διάγνωση.
Το σημαντικό μήνυμα είναι ότι η ήπια γνωστική διαταραχή δεν είναι αδιέξοδο. Η τακτική παρακολούθηση, η σωστή ρύθμιση προβλημάτων όπως η υπέρταση ή ο διαβήτης, η αναθεώρηση της φαρμακευτικής αγωγής όπου χρειάζεται, αλλά και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να βοηθήσουν.
Η διατροφή, η άσκηση, η κοινωνική δραστηριότητα και η εκμάθηση νέων πραγμάτων μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της μνήμης και της σκέψης για περισσότερο χρόνο. Η επιστήμη κινείται πλέον όλο και περισσότερο προς την πρόληψη της εξέλιξης από ήπια γνωστική διαταραχή σε άνοια, συνδυάζοντας τις αλλαγές στον τρόπο ζωής με νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις για ορισμένες μορφές άνοιας, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι περίπου 6-11% των ανθρώπων με ήπια γνωστική διαταραχή εμφανίζουν άνοια κάθε χρόνο. Συνολικά, περίπου 40% θα αναπτύξουν άνοια μέσα στην επόμενη πενταετία. Την ίδια στιγμή, όμως, έως και 28% μπορεί να επιστρέψουν σε φυσιολογική γνωστική λειτουργία.
Γι’ αυτό και το μήνυμα δεν είναι φόβος, αλλά εγρήγορση. Δεν είναι ποτέ πολύ νωρίς ή πολύ αργά για να μειώσει κανείς τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης ή άνοιας. Η φροντίδα της υγείας, η σωματική δραστηριότητα, η καλή διατροφή και ακόμη και έλεγχοι που συχνά υποτιμώνται, όπως η εξέταση της όρασης, μπορούν να αποτελέσουν μέρος αυτής της προσπάθειας.
Και ανεξάρτητα από το αν υπάρχει ή όχι διάγνωση, η προετοιμασία για το μέλλον είναι πάντα χρήσιμη. Η συζήτηση με την οικογένεια, η οργάνωση της φροντίδας και η καταγραφή των επιθυμιών ενός ανθρώπου μπορούν να μειώσουν την αγωνία και να επιτρέψουν σε όλους να εστιάσουν σε αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία: να ζουν καλά, σήμερα.
Διαβάστε επίσης
«Φεύγει» η άνοια κουνώντας το μικρό δαχτυλάκι; Ειδικός μιλά για τη νέα μόδα στο TikTok
Άνοια: Η διατροφή που «σβήνει» τη φλεγμονή και προστατεύει τον εγκέφαλο
Πώς τα μάτια «προδίδουν» τον κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ – Τι έδειξε νέα μελέτη
