Μπορεί ο τρόπος που περπατάμε να αποκαλύψει αν είμαστε αγχωμένοι, στενοχωρημένοι ή αν αντιμετωπίζουμε κάποια δυσκολία με την ψυχική μας υγεία; Μπορεί, για παράδειγμα, το άνοιγμα των βημάτων μας ή η ταχύτητα με την οποία κινούμαστε να δώσουν πληροφορίες για τη διάθεσή μας, ακόμη και όταν εμείς οι ίδιοι δυσκολευόμαστε να περιγράψουμε πώς αισθανόμαστε;
Αυτά τα ερωτήματα επιχειρούν να απαντήσουν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, οι οποίοι εξετάζουν κατά πόσο οι αλλαγές στο περπάτημα μπορούν να αποτελέσουν μια επιπλέον ένδειξη για την ψυχική κατάσταση ενός ανθρώπου.
Η έρευνα, με την ονομασία MindStep, συνδυάζει την ψυχολογία, την επιστήμη της ανθρώπινης κίνησης και την Τεχνητή Νοημοσύνη, με στόχο να διερευνήσει αν το σώμα μας εκφράζει όσα συμβαίνουν στο μυαλό μας.
«Ο τρόπος που περπατάμε μπορεί να αποκαλύπτει περισσότερα για την ψυχική μας υγεία απ’ όσα φανταζόμαστε», εξηγεί ο Moataz Eltoukhy, καθηγητής Κινησιολογίας και Αθλητικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι. Όπως επισημαίνει, οι αλλαγές στη διάθεση, το στρες ή την ψυχική ευεξία μπορεί μερικές φορές να αποτυπώνονται σε μικρές, σχεδόν ανεπαίσθητες διαφοροποιήσεις των κινήσεών μας.
Τι έδειξαν τα πρώτα αποτελέσματα
Οι επιστήμονες επέλεξαν να επικεντρωθούν σε φοιτητές, καθώς το άγχος και η κατάθλιψη αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για την ψυχική υγεία των νέων. Σε συνεργασία με την Jennifer Britton, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ψυχολογίας στο ίδιο πανεπιστήμιο, ο Eltoukhy ξεκίνησε να εξετάζει αν τα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης συνδέονται με αλλαγές στον τρόπο που περπατούν οι φοιτητές.
Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια για την ψυχική τους κατάσταση και στη συνέχεια περπάτησαν εκτελώντας παράλληλα διάφορες νοητικές ασκήσεις. Ειδικές κάμερες κατέγραφαν τις κινήσεις τους, επιτρέποντας στους ερευνητές να μελετήσουν με ακρίβεια την ταχύτητα, το μήκος και τον ρυθμό των βημάτων τους.
Στις δύο αρχικές μελέτες συμμετείχαν περίπου 95 άτομα, ενώ περίπου ένας στους τέσσερις ανέφερε συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης.
Τα πρώτα ευρήματα δείχνουν ότι οι φοιτητές που ανέφεραν συμπτώματα κατάθλιψης παρουσίαζαν συχνότερες μεταβολές στο άνοιγμα του βήματός τους όταν καλούνταν να εκτελέσουν πιο απαιτητικές ασκήσεις μνήμης ενώ περπατούσαν.
Παράλληλα, οι ερευνητές παρατήρησαν διαφορές στο περπάτημα φοιτητών που είχαν την τάση να καταπιέζουν τα συναισθήματά τους, όταν τους ζητήθηκε να αναφέρουν καταστάσεις που τους προκαλούσαν χαρά ή απογοήτευση.
Πρόκειται για προκαταρκτικές παρατηρήσεις, οι οποίες δεν αρκούν ακόμη για να αποδείξουν ότι συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του βαδίσματος μπορούν να αποκαλύψουν την ύπαρξη κάποιας ψυχικής διαταραχής.
Πώς βοηθά η Τεχνητή Νοημοσύνη
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της έρευνας είναι η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης για την ανάλυση του περπατήματος. Μέχρι σήμερα, η λεπτομερής καταγραφή της ανθρώπινης κίνησης απαιτούσε ειδικές κάμερες και αισθητήρες τοποθετημένους στο σώμα. Η ερευνητική ομάδα, ωστόσο, έχει αναπτύξει ένα νέο σύστημα που μπορεί να καταγράφει και να αναλύει την κίνηση χρησιμοποιώντας μόνο την κάμερα ενός tablet. Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει τη μέτρηση χαρακτηριστικών όπως η ταχύτητα και το μήκος του βήματος, χωρίς να χρειάζεται ο συμμετέχων να φορά ειδικό εξοπλισμό.
Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι, εφόσον επιβεβαιωθεί η αξιοπιστία της, η νέα μέθοδος θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και έξω από το εργαστήριο, σε φυσικούς χώρους όπως οι πανεπιστημιουπόλεις και οι δομές υγείας.
Στη συνέχεια της έρευνας, στην οποία συμμετέχουν ακόμη 50 φοιτητές, εξετάζεται επίσης πώς αλλάζει το περπάτημα όταν κάποιος χρησιμοποιεί το κινητό του ή προσπαθεί να αγνοήσει περισπασμούς.
Μπορεί το περπάτημα να γίνει εργαλείο έγκαιρης αναγνώρισης;
Σήμερα, η αξιολόγηση του άγχους και της κατάθλιψης βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε όσα αναφέρει ο ίδιος ο άνθρωπος για τα συναισθήματά του, αλλά και σε συμπτώματα όπως οι αλλαγές στον ύπνο και την όρεξη. Οι ερευνητές θέλουν να διαπιστώσουν αν η παρατήρηση της κίνησης θα μπορούσε να προσφέρει μια επιπλέον, αντικειμενική πληροφορία.
«Πολλοί θεωρούν ότι η ψυχική υγεία αφορά αποκλειστικά τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Υπάρχουν, όμως, και συμπεριφορές που μπορεί να μας δώσουν σημαντικές ενδείξεις», αναφέρει η Jennifer Britton.
Η ίδια παρατηρεί ότι ακόμη και στην καθημερινή ζωή μπορούμε να αντιληφθούμε τέτοιες διαφορές: Όταν είμαστε κουρασμένοι, μπορεί να περπατάμε διαφορετικά απ’ ό,τι όταν είμαστε χαρούμενοι.
Στόχος της ερευνητικής ομάδας δεν είναι να αντικαταστήσει την κλινική αξιολόγηση από τους ειδικούς ψυχικής υγείας, αλλά να διερευνήσει αν οι αλλαγές στο βάδισμα θα μπορούσαν μελλοντικά να λειτουργούν ως ένα πρόσθετο προειδοποιητικό σημάδι. «Μερικές φορές χρειάζεται χρόνος μέχρι να συνειδητοποιήσει κάποιος ότι η ψυχική του υγεία επιδεινώνεται», τονίζει ο Eltoukhy.
Αν η μέθοδος αποδειχθεί αξιόπιστη, η παρακολούθηση των αλλαγών στο περπάτημα θα μπορούσε να συμβάλει στον έγκαιρο εντοπισμό δυσκολιών και στην ταχύτερη παροχή υποστήριξης.
Προς το παρόν, πάντως, το ερευνητικό εγχείρημα βρίσκεται σε εξέλιξη και χρειάζονται περισσότερα δεδομένα για να διαπιστωθεί αν το περπάτημά μας μπορεί πράγματι να αποτελέσει έναν αξιόπιστο δείκτη της ψυχικής μας υγείας.
Διαβάστε επίσης
Σας επηρεάζει υπερβολικά η γνώμη των άλλων; 8 τρόποι να μην τα παίρνετε όλα προσωπικά
Ψυχική ανθεκτικότητα: Δύο σημάδια που δείχνουν ότι είστε πιο δυνατοί απ’ όσο νομίζετε
Γιατί αναβάλλουμε συνέχεια τις σημαντικές αποφάσεις; Η εξήγηση της ψυχολογίας