Θα μπορεί ένας αλγόριθμος να κάνει τη δουλειά μου; Είναι αληθινό το βίντεο που βλέπω; Θα προλάβω να προσαρμοστώ; Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ, ΑΙ) φέρνει ευκολίες αλλά και ερωτήματα που αγγίζουν την επαγγελματική ασφάλεια, την εμπιστοσύνη και την προσωπική μας αξία.
Το λεγόμενο «AI anxiety», η ανησυχία που συνδέεται με τη γρήγορη ανάπτυξη της τεχνολογίας, βρίσκεται στο επίκεντρο της Washington Post, όπου ειδικοί ψυχικής υγείας περιγράφουν τι τροφοδοτεί αυτή την ανασφάλεια και προτείνουν πρακτικούς τρόπους διαχείρισής της.
Η συγκεκριμένη επιφυλακτικότητα αποτυπώνεται και στις έρευνες. Σε δημοσκόπηση του Pew Research Center, που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2026 σε 3.488 ενηλίκους στις ΗΠΑ, το 52% δήλωσε περισσότερο ανήσυχο παρά ενθουσιασμένο για την αυξανόμενη παρουσία της Τεχνητής Νοημοσύνης στην καθημερινότητα. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2021 ήταν 37%.
Στο ίδιο μήκος κύματος, πρόσφατη έρευνα της διαΝΕΟσις «Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη», 9 στους 10 πολίτες απάντησαν καθαρά υπέρ της ύπαρξης περιορισμών στη χρήση της.
Όταν αμφιβάλλουμε ακόμη και για όσα βλέπουμε
Η ψυχίατρος Tracy Foose βρέθηκε αντιμέτωπη με μια παράδοξη εμπειρία: χρήστες των κοινωνικών δικτύων πίστευαν ότι στα βίντεό της εμφανιζόταν μια ψηφιακά κατασκευασμένη προσωπικότητα. Αρχικά το αντιμετώπισε με χιούμορ. Όταν, όμως, ανακάλυψε υπηρεσίες που μπορούσαν να αναπαράγουν πειστικά το πρόσωπο και τη φωνή ενός ανθρώπου, η αντίδρασή της άλλαξε.
Η ιστορία αναδεικνύει μία από τις πηγές δυσφορίας που περιγράφει η κλινική ψυχολόγος Thea Gallagher, από την Ιατρική Σχολή Grossman του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης: τη δυσκολία να ξεχωρίσουμε το αυθεντικό από το κατασκευασμένο. Η αβεβαιότητα ενισχύει τον φόβο εξαπάτησης ή κατάχρησης της εικόνας μας.
Στον εργασιακό χώρο, η ανησυχία αποκτά διαφορετικό βάρος. Σύμφωνα με την ψυχολόγο Vaile Wright, στέλεχος της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, η πιθανότητα αντικατάστασης δεν αφορά μόνο το εισόδημα. Απειλεί και την αίσθηση σκοπού που πολλοί αντλούν από την επαγγελματική τους πορεία.
Οι ειδικοί προτείνουν να στρέψουμε την προσοχή σε όσα μπορούμε να επηρεάσουμε: στην ενημέρωση, στις σχέσεις και στις καθημερινές μας επιλογές.
1. Αντικαταστήστε τη γενική ανησυχία με συγκεκριμένες ερωτήσεις
Η Wright θεωρεί χρήσιμο ως πρώτο βήμα την εξοικείωση με τις δυνατότητες και τους περιορισμούς των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης. Η καλύτερη κατανόησή τους μπορεί να περιορίσει την αίσθηση ότι βρισκόμαστε απέναντι σε κάτι ακατανόητο.
Στο επαγγελματικό περιβάλλον, αυτό σημαίνει να ζητήσετε σαφείς πληροφορίες: Ποιες εργασίες πρόκειται να αυτοματοποιηθούν; Πώς θα αλλάξει ο ρόλος σας; Ποιες δεξιότητες θα χρειαστούν; Οι απαντήσεις μπορούν να βοηθήσουν στον σχεδιασμό των επόμενων βημάτων.
Αντίστοιχα, οι γονείς μπορούν να ενημερωθούν από το σχολείο για τη χρήση αυτών των εργαλείων και για τον τρόπο με τον οποίο προστατεύονται η ανεξάρτητη σκέψη και η προσωπική εργασία των παιδιών.
2. Επιστρέψτε στην καθημερινότητα έξω από την οθόνη
Η Foose και η Gallagher δίνουν έμφαση στην κίνηση, στην επαφή με το περιβάλλον και στη φροντίδα των σωματικών αναγκών.
Δεν απαιτείται μια εκδρομή ή μια μεγάλη αλλαγή προγράμματος. Ένας περίπατος στη γειτονιά, με προσοχή στους ήχους, στις εικόνες και στις αισθήσεις, μπορεί να προσφέρει μια παύση από τη συνεχή ενασχόληση με μελλοντικά σενάρια. Η προσοχή μεταφέρεται σε αυτό που συμβαίνει τώρα, αντί να παραμένει εγκλωβισμένη σε όσα ενδέχεται να ακολουθήσουν.
3. Βάλτε τις συναντήσεις στο πρόγραμμα
Η κοινωνική υποστήριξη συχνά παραμερίζεται επειδή δεν θέλουμε να επιβαρύνουμε τους άλλους ή επειδή η ημέρα είναι ήδη γεμάτη, επισημαίνει η Wright.
Ένα σταθερό ραντεβού για βόλτα, μια κοινή δραστηριότητα ή η επικοινωνία με έναν παλιό φίλο μπορούν να επαναφέρουν αυτή την επαφή. Η συζήτηση δεν χρειάζεται να αφορά την τεχνολογία. Αξία έχει και η ίδια η συνάντηση: ο χρόνος που μοιραζόμαστε, η ανταπόκριση και η αίσθηση ότι ανήκουμε κάπου.
4. Κάντε κάτι με χειροπιαστό αποτέλεσμα
Η Gallagher ενθαρρύνει τους ανθρώπους που αισθάνονται μειονεκτικά μπροστά στις δυνατότητες των μηχανών να δημιουργούν και να αξιοποιούν τις δεξιότητές τους.
Η Foose προσθέτει ότι ακόμη και μια απλή πρακτική εργασία, όπως η οργάνωση ενός χώρου, μπορεί να προσφέρει αίσθηση πρωτοβουλίας και ολοκλήρωσης. Επιλέγετε έναν στόχο, αναλαμβάνετε δράση και βλέπετε το αποτέλεσμα.
Οι παραπάνω κινήσεις δεν εξαλείφουν τις αβεβαιότητες γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Μπορούν, όμως, να βοηθήσουν ώστε η ανησυχία για τις εξελίξεις να μην καταλαμβάνει ολόκληρη την καθημερινότητα.
Διαβάστε επίσης
Πόσο κινδυνεύουμε όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη σκέφτεται για εμάς;
Πώς το ChatGPT αρχίζει να επηρεάζει ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε
Τεχνητή Νοημοσύνη: 5 μικρά σημάδια ότι εξαρτόμαστε υπερβολικά από τα chatbots
