Τι χαρίζει ευτυχία και ικανοποίηση στη ζωή; Ο Peter M. Hartmann, γιατρός με ειδίκευση στην Οικογενειακή Ιατρική και την Ψυχιατρική, εντοπίζει τρεις βασικούς πυλώνες: ουσιαστικές σχέσεις, αίσθηση νοήματος και ικανοποίηση από την εργασία.
Σε άρθρο του στο Psychology Today, συνδυάζει ερευνητικά ευρήματα με πρακτικές προτάσεις, δίνοντας προτεραιότητα στους ανθρώπινους δεσμούς. Η προσέγγισή του αφορά τη συστηματική φροντίδα όσων προσφέρουν σταθερότητα και πληρότητα, αναγνωρίζοντας ότι κανείς δεν μπορεί να είναι ευτυχισμένος διαρκώς.
1. Οι καλές σχέσεις χρειάζονται πρωτοβουλία
Στη μελέτη του Χάρβαρντ για την Ανάπτυξη των Ενηλίκων, μία από τις μακροβιότερες έρευνες για την υγεία και την ευεξία, οι ποιοτικές σχέσεις αναδεικνύονται ως ισχυρός παράγοντας που συνδέεται με την ευτυχία και την υγεία σε βάθος χρόνου.
Η αξία της σύνδεσης παραμένει κομβική ακόμη και στις δυσκολότερες συνθήκες. Ο Hartmann επικαλείται επίσης έρευνα στην παρηγορητική φροντίδα, η οποία έφερε στο φως την επαφή με τους άλλους ως κεντρικό στοιχείο της ευτυχίας στο τέλος της ζωής.
Οικογένεια, φίλοι και συνάδελφοι μπορούν να αποτελούν μέρος αυτού του δικτύου. Οι δεσμοί, όμως, χρειάζονται χρόνο και ενδιαφέρον για να διατηρηθούν. Ο γιατρός προτείνει μια απλή άσκηση: να καταγράψουμε τα σημαντικά πρόσωπα της ζωής μας και να εξετάσουμε πόσο ενεργά φροντίζουμε τη σχέση μαζί τους.
Ποιον έχουμε παραμελήσει; Σε ποιον θέλουμε να τηλεφωνήσουμε; Με ποιον θα θέλαμε να περνάμε περισσότερο χρόνο; Οι απαντήσεις μπορούν να γίνουν η αφετηρία για συγκεκριμένες κινήσεις επανασύνδεσης.
2. Το νόημα δίνει κατεύθυνση στη ζωή
Ο δεύτερος πυλώνας είναι η αίσθηση ότι όσα ζούμε και κάνουμε έχουν αξία. Επικαλούμενος τον Arthur Brooks του Χάρβαρντ, ο Hartmann διακρίνει τρεις διαστάσεις: συνοχή, σκοπό και σημασία.
Η συνοχή αφορά τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται οι εμπειρίες, οι επιλογές και οι διαφορετικοί ρόλοι μας. Μας βοηθά να κατανοούμε την πορεία μας και να αναγνωρίζουμε τι μας χαρακτηρίζει.
Ο σκοπός σχετίζεται με την κατεύθυνση που θέλουμε να ακολουθήσουμε και τους στόχους που επιδιώκουμε. Η σημασία εκφράζει την πεποίθηση ότι η παρουσία μας μετράει και ότι μπορούμε να συμβάλουμε στη ζωή των άλλων.
Η καταγραφή των σκέψεών μας γύρω από το τρίπτυχο μπορεί να βοηθήσει να ξεκαθαρίσουμε τι θεωρούμε σημαντικό σήμερα και τι επιθυμούμε για το μέλλον. Η αναζήτηση είναι προσωπική: κάποιοι στρέφονται στη θρησκευτική πίστη, άλλοι σε μια φιλοσοφική προσέγγιση, στον στοχασμό ή στον διαλογισμό.
3. Η εργασία αποκτά αξία μέσα από την προσπάθεια και την προσφορά
Στην εργασία -και στις σπουδές, για μαθητές και φοιτητές- ο Hartmann ξεχωρίζει δύο πηγές ικανοποίησης: την επιτυχία που κατακτούμε με δικό μας μόχθο και τη δυνατότητα να είμαστε χρήσιμοι.
Το παράδειγμα δύο μαθητών εξηγεί την πρώτη. Και οι δύο παίρνουν τον ίδιο υψηλό βαθμό, αλλά ο ένας έχει μελετήσει, ενώ ο άλλος έχει αντιγράψει. Το αποτέλεσμα φαίνεται ίδιο. Ωστόσο, η προσωπική ικανοποίηση έχει διαφορετική βάση, καθώς μόνο ο πρώτος γνωρίζει ότι ανταμείφθηκε ο κόπος του.
Η προσφορά είναι πιο ευδιάκριτη σε ορισμένα επαγγέλματα, όπως η νοσηλευτική. Υπάρχει, όμως, και σε λιγότερο προφανείς περιπτώσεις: ένας χτίστης που παραδίδει μια ασφαλή και προσεγμένη κατασκευή ωφελεί όσους θα τη χρησιμοποιήσουν.
Το ερώτημα που προτείνει ο γιατρός είναι ποιον βοηθά η δουλειά μας και με ποιον τρόπο. Η αναγνώριση αυτής της συμβολής μπορεί να δώσει μεγαλύτερο βάθος ακόμη και σε καθήκοντα που μοιάζουν επαναλαμβανόμενα.
Ο ρόλος των χρημάτων: Προσφορά, εμπειρίες και χρόνος
Η οικονομική επάρκεια για την κάλυψη βασικών αναγκών, όπως η τροφή και η στέγη, έχει ουσιαστική σημασία. Ο Hartmann στρέφει παράλληλα την προσοχή στο πώς χρησιμοποιούμε τους διαθέσιμους πόρους μας.
Ξεχωρίζει την προσφορά προς άλλους, τις κοινές εμπειρίες και την εξοικονόμηση χρόνου. Ένα οικογενειακό ταξίδι μπορεί να δημιουργήσει αναμνήσεις και ευκαιρίες επικοινωνίας. Αντίστοιχα, η ανάθεση μιας κουραστικής υποχρέωσης, εφόσον υπάρχει οικονομική δυνατότητα, αφήνει χρόνο για ξεκούραση ή για μια δραστηριότητα που μας ευχαριστεί.
Οι προτάσεις αυτές δεν αποτελούν μια «μαγική συνταγή διαρκούς ευφορίας». Προσφέρουν, όμως, ένα πρακτικό σημείο εκκίνησης: να εξετάσουμε σε ποιους ανθρώπους, στόχους και ασχολίες αφιερώνουμε χρόνο – και αν αυτή η κατανομή ανταποκρίνεται σε όσα έχουν πραγματική αξία για εμάς.
Διαβάστε επίσης
9 πράγματα που κάνει διαφορετικά ο «πιο ευτυχισμένος άνθρωπος στον κόσμο» – Δείτε βίντεο
5 τρόποι να βρούμε την ευτυχία μετά τα 50, σύμφωνα με μια ψυχολόγο
Πέντε πράγματα που κάνουν τα ευτυχισμένα ζευγάρια κάθε Σαββατοκύριακο, σύμφωνα με έναν ψυχολόγο
