*Γράφει η κυρία Όλγα Λάμπρου, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
Η νέα διατροφική πυραμίδα φαίνεται να προτείνει ριζικές αλλαγές, όπως:
- Αύξηση του κόκκινου κρέατος, των κορεσμένων λιπαρών και των πλήρων σε λιπαρά γαλακτοκομικών.
- Διατήρηση των φρούτων και των λαχανικών στις 5 μερίδες ημερησίως.
- Σημαντική μείωση στην κατανάλωση υδατανθράκων.
- Πλήρη αποφυγή του αλκοόλ και των επεξεργασμένων τροφών.
Ωστόσο, αυτή η νέα προσέγγιση μοιάζει να αγνοεί βασικούς νόμους της βιολογίας και της βιοχημείας. Ας δούμε τα δεδομένα:
Επιστημονικές ενστάσεις και βιολογικά δεδομένα
- Η ενέργεια του εγκεφάλου: Η βασική και άμεση πηγή ενέργειας του εγκεφάλου πρέπει να είναι η γλυκόζη και όχι οι κετόνες, παρά μόνο σε συγκεκριμένες κλινικές περιπτώσεις.
- Το “καύσιμο” της άσκησης: Χωρίς υδατάνθρακες δεν υφίσταται γλυκογόνο, η κύρια μορφή αποθήκευσης ενέργειας και το απόλυτο «καύσιμο» για τη σωματική άσκηση.
- Μεταβολισμός πρωτεΐνης: Όταν ο οργανισμός δέχεται περισσότερη πρωτεΐνη από αυτή που μπορεί να χρησιμοποιήσει, την μετατρέπει σε λίπος που αποθηκεύεται στους ιστούς. Αν και οι αθλούμενοι έχουν αυξημένες ανάγκες, η πρόσληψη δεν πρέπει να είναι ανεξέλεγκτη.
- Νεφρική επιβάρυνση: Η υπερβολική πρόσληψη πρωτεϊνών οδηγεί σε αυξημένη απαμίνωση των αμινοξέων. Ενώ ο άνθρακας χρησιμοποιείται για ενέργεια, η παραγόμενη αμμωνία είναι τοξική. Η μετατροπή της σε ουρία στο ήπαρ επιβαρύνει τον ρυθμό σπειραματικής διήθησης (GFR) των νεφρών.
- Ουρικό οξύ και αρθρώσεις: Η υψηλή συγκέντρωση πουρινών από το κόκκινο κρέας αυξάνει τα επίπεδα ουρικού οξέος στο αίμα, με άμεσες κλινικές συνέπειες όπως η ουρική αρθρίτιδα και η νεφρολιθίαση.
- Λιπιδαιμική απόκριση: Η προώθηση των κορεσμένων λιπαρών οξέων (SFA) συγκρούεται με τη θεωρία της λιπιδαιμικής απόκρισης. Η αύξηση της διαιτητικής χοληστερόλης και των κορεσμένων λιπαρών συνδέεται άμεσα με την άνοδο της LDL χοληστερόλης και τον κίνδυνο αθηρωματικής πλάκας.
Η μαθηματική απάτη των «ψιλών γραμμάτων»
Υπάρχουν ορισμένες αντιφάσεις που ο απλός καταναλωτής αδυνατεί να διακρίνει:
- Το όριο των λιπαρών: Διατηρήθηκε το όριο των κορεσμένων λιπαρών στο <10% της συνολικής ενέργειας. Μια μόνο μπριζόλα και λίγο τυρί αρκούν για να ξεπεραστεί το ημερήσιο όριο, καθιστώντας τη θεωρία αυτή πρακτικά οξύμωρη. (Αξίζει βέβαια να σημειωθεί πως η χρήση ζωικού βουτύρου υπερτερεί έναντι των επεξεργασμένων φυτικών ελαίων).
- Η στοχοποίηση των οσπρίων: Με το όριο των φυτικών ινών στα 25-29 γρ./ημέρα, η στοχοποίηση των οσπρίων ως «πηγές υδατανθράκων» στερεί από το έντερο τροφές που προστατεύουν από τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Χωρίς αυτά, ο στόχος των ινών είναι πρακτικά ανέφικτος.
Η ουτοπία των «πραγματικών τροφών» και το περιβαλλοντικό κόστος
Η σύσταση για αποκλειστική κατανάλωση βιολογικών προϊόντων δημιουργεί έναν διατροφικό ελιτισμό. Η μέση οικογένεια οδηγείται είτε σε οικονομική εξουθένωση είτε σε στροφή προς φθηνές, επεξεργασμένες λύσεις. Επιπλέον, η κτηνοτροφία επιβαρύνει ανεπανόρθωτα τον πλανήτη:
- Εκπομπές αερίων: Η εντατική κτηνοτροφία ευθύνεται για το 14,5% των παγκόσμιων εκπομπών θερμοκηπίου, με το μεθάνιο να είναι 28 φορές πιο επιβαρυντικό από το CO2.
- Υδάτινοι πόροι: Απαιτούνται 15.000 λίτρα νερού για μόλις 1 κιλό βοείου κρέατος.
Γιατί τώρα; Η νέα αυτή τάση βασίζεται στην έξαρση του διαβήτη και της ινσουλινοαντίστασης. Όμως, το Μεσογειακό Πρότυπο έχει ήδη δώσει τη λύση: σωστοί συνδυασμοί, χαμηλός γλυκαιμικός δείκτης, αποφυγή ζάχαρης και φυτικές ίνες. Η παχυσαρκία, ειδικά σε λαούς όπως ο αμερικανικός, δεν οφείλεται στους υδατάνθρακες γενικά, αλλά στις τεράστιες μερίδες, τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα και την καθιστική ζωή.
Συμπέρασμα: Τι κρατάμε;
Από τις νέες συστάσεις αξίζει να κρατήσουμε: Την αποφυγή αλκοόλ και επεξεργασμένων τροφών. Την προτίμηση στο ζωικό βούτυρο έναντι των τρανς λιπαρών. Την πλήρη αποφυγή της ζάχαρης.
Η “νέα” πυραμίδα φαίνεται να θεραπεύει τα συμπτώματα και όχι τις αιτίες. Η λύση δεν είναι η μετάβαση στο άλλο άκρο της υπερκατανάλωσης κρέατος, αλλά η επιστροφή στο μέτρο και την ποικιλία. Η Μεσογειακή Διατροφή δεν επικράτησε επειδή ήταν “μόδα”, αλλά επειδή είναι η μόνη που παρέχει ολοκληρωμένη βιωσιμότητα.
Διαβάστε επίσης
Έντερο: Τέσσερις τρόποι να το διατηρήσουμε υγιές σύμφωνα με έναν γαστρεντερολόγο
Ο νο.1 διατροφικός «σύμμαχος» στη διαχείριση του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου
Δέρμα: Η αγαπημένη διατροφή που ανακουφίζει τα συμπτώματα της ψωρίασης
