Η μακροζωία αποτελεί αναμφίβολα μία από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της σύγχρονης ιατρικής. Ωστόσο, στην Ελλάδα – όπως και στις περισσότερες χώρες του κόσμου – τα επιπλέον χρόνια ζωής δεν συνοδεύονται απαραίτητα από καλύτερη υγεία.
Αντίθετα, οι Έλληνες ζουν περισσότερο, αλλά περνούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους αντιμετωπίζοντας χρόνιες παθήσεις, αναπηρίες και προβλήματα που περιορίζουν την ποιότητα της καθημερινότητάς τους.
Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά: Το 2023, το λεγόμενο «χάσμα νοσηρότητας» στην Ελλάδα έφτασε τα 11,9 χρόνια, από 10 χρόνια το 1990. Πρόκειται για αύξηση κατά 1,9 χρόνια ή περίπου 18%, ενώ το ποσοστό της ζωής που οι Έλληνες περνούν με προβλήματα υγείας ανέρχεται πλέον στο 14,7%, έναντι 13% πριν από τρεις δεκαετίες.
Τα ευρήματα προέρχονται από μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open και ανέλυσε στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) από 183 κράτη-μέλη, καταγράφοντας το λεγόμενο «χάσμα νοσηρότητας» (healthspan-lifespan gap), δηλαδή τη διαφορά ανάμεσα στα χρόνια ζωής και στα χρόνια που ζούμε με καλή υγεία.
Με άλλα λόγια, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο να ζούμε περισσότερο, αλλά να παραμένουμε υγιείς και λειτουργικοί για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο διάστημα.
Σχεδόν 12 χρόνια ζωής με προβλήματα υγείας στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, οι Έλληνες περνούν κατά μέσο όρο 11,9 χρόνια της ζωής τους με προβλήματα υγείας. Το λεγόμενο «χάσμα νοσηρότητας» (healthspan-lifespan gap), δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στο προσδόκιμο ζωής και στα χρόνια καλής υγείας, αυξήθηκε αισθητά από το 1990 έως το 2023.
Παρά τη βελτίωση του προσδόκιμου επιβίωσης, η αύξηση των χρόνιων νοσημάτων, των μυοσκελετικών παθήσεων, των μεταβολικών διαταραχών και άλλων μη θανατηφόρων αλλά επιβαρυντικών καταστάσεων σημαίνει ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι ζουν περισσότερα χρόνια με περιορισμούς στην καθημερινότητά τους.
Η εικόνα στον κόσμο
Η μελέτη κατέγραψε ότι το παγκόσμιο χάσμα νοσηρότητας αυξήθηκε από 8,5 χρόνια το 1990 σε 9,6 χρόνια το 2023.
Οι γυναίκες εξακολουθούν να ζουν περισσότερα χρόνια από τους άνδρες, όμως περνούν και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα με προβλήματα υγείας. Αντίστοιχα, στις χώρες υψηλού εισοδήματος, όπου το προσδόκιμο ζωής είναι μεγαλύτερο, παρατηρείται συνήθως και μεγαλύτερο διάστημα ζωής με χρόνιες παθήσεις.
Γιατί αυξάνονται τα χρόνια με κακή υγεία
Οι ερευνητές αποδίδουν την εξέλιξη αυτή κυρίως στη γήρανση του πληθυσμού και στην αυξανόμενη επιβίωση ατόμων με χρόνιες ασθένειες, χάρη στις προόδους της ιατρικής.
Παθήσεις όπως ο διαβήτης, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, οι νευροεκφυλιστικές νόσοι, οι μυοσκελετικές διαταραχές και τα προβλήματα ψυχικής υγείας δεν οδηγούν απαραίτητα σε πρόωρο θάνατο, αλλά συνοδεύουν τους ανθρώπους για πολλά χρόνια, επηρεάζοντας τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής τους.
Η νέα πρόκληση για τα συστήματα υγείας
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι πολιτικές υγείας δεν πρέπει να εστιάζουν αποκλειστικά στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής, αλλά κυρίως στην επέκταση των ετών που οι άνθρωποι ζουν χωρίς σημαντικά προβλήματα υγείας.
Η πρόληψη, η αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου, η έγκαιρη διάγνωση και η αποτελεσματική διαχείριση των χρόνιων νοσημάτων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ώστε τα επιπλέον χρόνια ζωής να είναι και χρόνια καλής υγείας.
Όπως καταλήγουν οι συγγραφείς, η πραγματική επιτυχία της δημόσιας υγείας δεν θα μετριέται μόνο από το πόσο αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής, αλλά από το πόσα από αυτά τα χρόνια οι άνθρωποι μπορούν να ζουν αυτόνομα, δραστήρια και με καλή ποιότητα ζωής.
Διαβάστε επίσης
Νόσος Αλτσχάιμερ: Πειραματική θεραπεία «χαρίζει» 2 επιπλέον ώρες ύπνου στους πάσχοντες
Θα δείτε την «Οδύσσεια»; Πώς ταινίες και τέχνες επιβραδύνουν τη γήρανση στους 50χρονους
Με μεταβολικό σύνδρομο 1 στους 4 παγκοσμίως – Οι κίνδυνοι για την υγεία και το μυαλό
