Όταν ξεκινά η γονεϊκότητα, πολλοί εύχονται να υπήρχε ένα «εγχειρίδιο χρήσης» για τις δύσκολες στιγμές. Ένα βιβλίο που θα έδινε απαντήσεις σε κάθε δίλημμα: πώς να χειριστεί ένας γονιός μια δύσκολη συμπεριφορά, πώς να στηρίξει το παιδί του, πώς να συνδεθεί μαζί του όταν όλα μοιάζουν απαιτητικά.
Όμως, «από τη στιγμή που γεννιέται ένα παιδί, γεννιέται και ένας γονιός». Με άλλα λόγια, έτοιμες απαντήσεις δεν υπάρχουν, ούτε μια ενιαία φόρμουλα επιτυχίας. Η γονεϊκότητα είναι μια διαδρομή που χτίζεται στην πράξη, καθώς η οικογένεια καλείται να ανταποκριθεί σταδιακά σε κάθε νέα πρόκληση. Και τα δεδομένα της εποχής δείχνουν ότι οι προκλήσεις δεν είναι μόνο πολλές αλλά και διαφορετικές.
Από το άγχος των εξετάσεων – Πανελλαδικών και ενδοσχολικών – έως τις αλλαγές της εφηβείας και τις τραγικές ειδήσεις που έρχονται σχεδόν καθημερινά στο προσκήνιο, οι γονείς βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα βαρύ και άγνωστο φορτίο. Καταβάλλουν κάθε προσπάθεια να σταθούν δίπλα στα παιδιά τους, τα οποία μεγαλώνουν σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο και συχνά πιεστικό περιβάλλον. Δεν έχουν, όμως, πάντα την καθοδήγηση που χρειάζονται για να το πετύχουν.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο έρχεται το «ΡΙΣΠΕΚΤ στη Γονεϊκότητα», στο πλαίσιο του Προγράμματος Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, για να λειτουργήσει ως ένα οργανωμένο δίκτυο στήριξης. Όχι με επικριτικό τόνο ή με ένα πρότυπο «σωστού γονέα», αλλά με ενσυναίσθηση, πρακτικά εργαλεία και – πάνω από όλα – σεβασμό.
Τι προσφέρει το πρόγραμμα στους γονείς
Η ενίσχυση των γονεϊκών δεξιοτήτων μπορεί να βοηθήσει τους γονείς να διαχειρίζονται καλύτερα τις αλλαγές, τις μεταβάσεις και τα άγχη που συνοδεύουν τον ρόλο τους. Παράλληλα, η πρώιμη ανίχνευση αναπτυξιακών δυσκολιών ή ψυχικής επιβάρυνσης μπορεί να οδηγήσει σε ταχύτερη διασύνδεση με εξειδικευμένες υπηρεσίες.
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επιτακτική, όταν ένα παιδί αντιμετωπίζει πρόσθετες προκλήσεις, όπως αναπηρία, αναπτυξιακές διαταραχές ή χρόνια νοσήματα – καταστάσεις που μπορεί να αυξήσουν και το ψυχολογικό φορτίο των γονέων.
Στο επίκεντρο του προγράμματος βρίσκεται και ο ρόλος του παιδιάτρου. Στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, ο παιδίατρος αποτελεί συχνά το πρώτο και πιο σταθερό σημείο επαφής της οικογένειας με το σύστημα υγείας. Γι’ αυτό μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμος κρίκος για την έγκαιρη αναγνώριση δυσκολιών και την παραπομπή σε κατάλληλες υπηρεσίες.
Οι τρεις πυλώνες της δράσης
Ο πρώτος άξονας αφορά την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των οικογενειών. Μέσα από μια νέα ψηφιακή πλατφόρμα, γονείς και φροντιστές έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες, συμβουλές και καθοδήγηση για κάθε στάδιο ανάπτυξης του παιδιού, από τη βρεφική ηλικία έως την εφηβεία. Στόχος είναι οι οικογένειες να κατανοούν καλύτερα τις ανάγκες του παιδιού, τις αλλαγές κάθε ηλικιακής φάσης και τα σημάδια που ενδεχομένως χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Ο δεύτερος άξονας εστιάζει στην ενημέρωση των παιδιάτρων και στη διασύνδεση των οικογενειών με τις αρμόδιες δομές. Το πρόγραμμα ενισχύει τους ειδικούς με εξειδικευμένα εργαλεία για την άμεση ανίχνευση αναπτυξιακών διαταραχών σε παιδιά 0 έως 12 ετών, αλλά και ψυχικής επιβάρυνσης των γονέων, όπως άγχος ή καταθλιπτικά συμπτώματα. Παράλληλα, προβλέπονται ψηφιακός χάρτης υπηρεσιών αναπτυξιακής και ψυχικής υγείας, καθώς και ψηφιακή εφαρμογή που θα διευκολύνει τον έγκαιρο εντοπισμό και την παραπομπή οικογενειών σε εξειδικευμένες υπηρεσίες.
Ο τρίτος άξονας αφορά την ενίσχυση της θετικής γονεϊκότητας μέσω του διεθνώς αναγνωρισμένου προγράμματος Triple P (Positive Parenting Programme). Το Triple P βασίζεται σε περισσότερα από 35 χρόνια διεθνούς επιστημονικής έρευνας, έχει εφαρμοστεί σε πάνω από 30 χώρες και έχει υποστηρίξει εκατομμύρια οικογένειες. Στην Ελλάδα εφαρμόζεται για πρώτη φορά δωρεάν, από πιστοποιημένους επαγγελματίες σε δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας σε ολόκληρη την επικράτεια. Απευθύνεται σε γονείς και φροντιστές παιδιών από τη βρεφική ηλικία έως την εφηβεία, αλλά και σε οικογένειες με αυξημένες ή εξειδικευμένες ανάγκες.
Πώς λειτουργεί το Triple P
Το Triple P προάγει την ευημερία τόσο των γονέων όσο και των παιδιών, συμβάλλοντας στην πρόληψη δυσκολιών που μπορεί να επηρεάσουν την ψυχική υγεία των παιδιών. Στο πλαίσιο της υλοποίησης της δράσης, έχουν ήδη εκπαιδευτεί και πιστοποιηθεί συνολικά 231 επαγγελματίες, μεταξύ των οποίων και στελέχη δημόσιων δομών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, ιδίως Κέντρων Υγείας και Κοινοτικών Κέντρων Ψυχικής Υγείας.
Η εκπαίδευση αφορά διαφορετικές μορφές υποστήριξης, ανάλογα με τις ανάγκες της οικογένειας:
- Πρόγραμμα ομαδικής συμβουλευτικής γονέων κατά την περιγεννητική περίοδο, από την εγκυμοσύνη έως τον πρώτο χρόνο ζωής του παιδιού, μέσω του Triple P for Baby. Στόχος είναι η προετοιμασία των γονέων για τη μετάβαση στη γονεϊκότητα και η ενίσχυση της στοργικής και ανταποκρινόμενης φροντίδας.
- Πρόγραμμα σεμιναρίων και ομαδικής συμβουλευτικής για γονείς με παιδιά από 0 έως 12 ετών, καθώς και για γονείς εφήβων 12 έως 16 ετών. Συμμετέχουν σε δραστηριότητες που τους βοηθούν να κατανοήσουν καλύτερα τις αιτίες της συμπεριφοράς των παιδιών και να εφαρμόσουν θετικές πρακτικές ανατροφής.
- Πρόγραμμα για γονείς παιδιών έως 12 ετών με σύνθετες ανάγκες, αναπτυξιακές ή άλλες αναπηρίες, μέσω του Stepping Stones Triple P. Έμφαση δίνεται στη διαχείριση πιο απαιτητικών συμπεριφορών και στην ενίσχυση της γονεϊκής επάρκειας.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει σεμινάρια διάρκειας περίπου 90 λεπτών, με πρακτικές πληροφορίες και στρατηγικές θετικής γονεϊκότητας. Παράλληλα, προβλέπει μικρές ομάδες γονέων, με 5 έως 12 συμμετέχοντες, που συναντώνται εβδομαδιαία για οκτώ εβδομάδες, με στόχο την ανταλλαγή εμπειριών και τη σταδιακή εφαρμογή νέων δεξιοτήτων.
Για οικογένειες που χρειάζονται πιο εξατομικευμένη υποστήριξη, παρέχονται ατομικές συνεδρίες, προσαρμοσμένες στις ανάγκες τους, δια ζώσης, κατ’ οίκον ή εξ αποστάσεως.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η φιλοσοφία του Triple P δεν είναι να δώσει «συνταγές» ή να αξιολογήσει τους γονείς. Στόχος είναι να τους βοηθήσει να ενισχύσουν τις δεξιότητές τους, να κατανοήσουν καλύτερα τη συμπεριφορά του παιδιού και να δημιουργήσουν ένα ασφαλές, σταθερό και υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον.
5.275 γονείς και 231 επαγγελματίες συμμετείχαν
Η πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος πραγματοποιήθηκε από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Απρίλιο του 2026, με τη συμμετοχή πέντε οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών: Αμυμώνη, Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος, Παιδικά Χωριά SOS, Φαιναρέτη και SolidarityNow. Στην υλοποίηση συμμετείχαν και επαγγελματίες του δημόσιου τομέα.
Η δράση κάλυψε την Αττική, την Κεντρική Μακεδονία, την Ήπειρο, το Βόρειο Αιγαίο, τη Δυτική Ελλάδα, τη Στερεά Ελλάδα, την Πελοπόννησο, την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη.
Από τον Νοέμβριο του 2025 έως τον Μάρτιο του 2026, 5.275 γονείς συμμετείχαν σε σεμινάρια και ομάδες Triple P, ενώ 231 επαγγελματίες εκπαιδεύτηκαν και πιστοποιήθηκαν στα προγράμματα.
Ο πρώτος απολογισμός αναδεικνύει το εύρος της ανάγκης για οργανωμένη, δωρεάν και τεκμηριωμένη υποστήριξη στη γονεϊκότητα. Δείχνει, επίσης, ότι πολλοί γονείς δεν αναζητούν απλώς αποσπασματικές πληροφορίες, αλλά ένα πλαίσιο που θα τους βοηθήσει να σταθούν με μεγαλύτερη ασφάλεια και επάρκεια δίπλα στα παιδιά τους.
Ένα πλαίσιο στήριξης με σεβασμό στον γονιό
Το «ΡΙΣΠΕΚΤ στη Γονεϊκότητα» επιχειρεί να απαντήσει σε μια πραγματικότητα που πολλές οικογένειες γνωρίζουν καλά: κανείς δεν γεννιέται έτοιμος γονιός. Ο ρόλος μαθαίνεται στην πράξη, μέσα από τις δυσκολίες, τις μεταβάσεις, τις κρίσεις, αλλά και τις καθημερινές μικρές στιγμές.
Σε μια περίοδο όπου η πίεση στα παιδιά και τους εφήβους είναι έντονη και οι γονείς καλούνται να αναγνωρίσουν μόνοι τους σημάδια άγχους, δυσφορίας ή αναπτυξιακών δυσκολιών, η ύπαρξη ενός οργανωμένου συστήματος καθοδήγησης μπορεί να έχει ουσιαστική αξία.
Γιατί η στήριξη του παιδιού περνά, σε μεγάλο βαθμό, μέσα από τη στήριξη του γονιού.
Το πρόγραμμα αποτελεί πρωτοβουλία του Υπουργείου Υγείας, σε συνεργασία με τη UNICEF. Χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0 της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU και υλοποιείται με την επιστημονική καθοδήγηση εξειδικευμένων φορέων και επαγγελματιών υγείας, καθώς και με τη συνεργασία φορέων της κοινωνίας των πολιτών.
Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες, εδώ.
Διαβάστε επίσης
Έφηβοι σε κρίση: Σε ποιες δομές παρέχεται δωρεάν ψυχική στήριξη ανηλίκων – Στοιχεία του ygeiamou
Γιατί οι γονείς αισθάνονται αποτυχημένοι τόσο συχνά – Τι φταίει και πώς μπορεί να αλλάξει
