Η είδηση της απόπειρας αυτοκτονίας των δύο μαθητριών Λυκείου στην Ηλιούπολη έχει συγκλονίσει τα τελευταία 24ωρα το πανελλήνιο. Ανεξάρτητα από το κίνητρο που τις ώθησε να πέσουν πιασμένες χέρι – χέρι από τον 6ο όροφο πολυκατοικίας, το οποίο κανείς δεν είναι σε θέση να το γνωρίζει, ένα ερώτημα που προκύπτει εύλογα στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις είναι τι υπηρεσίες παρέχονται στη χώρα μας για την υποστήριξη παιδιών και εφήβων που αντιμετωπίζουν θέματα ψυχικής υγείας.
Το Υπουργείο Υγείας αλλά και μη κερδοσκοπικοί φορείς, όπως για παράδειγμα το «Χαμόγελο του Παιδιού», έχουν αναπτύξει ένα ευρύ δίκτυο για παιδιά και εφήβους με προβλήματα ψυχικής υγείας, παρέχοντας δωρεάν υπηρεσίες. Ειδικά σε επίπεδο πολιτείας, η ψυχική υγεία συνολικά αλλά και ειδικά για ανηλίκους έχει τεθεί ως προτεραιότητα και δημιουργούνται νέες δομές, ενώ επεκτείνονται οι παρεχόμενες υπηρεσίες.
Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Υγείας διαθέτει εξειδικευμένες υπηρεσίες και στοχευμένες δράσεις που εντάσσονται στο Εθνικό Δίκτυο Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Ε.Δ.Υ.Ψ.Υ.), όπως αυτό αναδιοργανώθηκε με τον ν. 5129/2024, με στόχο τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε δωρεάν υπηρεσίες ψυχικής υγείας σε όλη την επικράτεια.
Αναλυτικότερα, στη χώρα μας είναι σε λειτουργία μια σειρά υπηρεσιών ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων αλλά και νεαρών ανηλίκων, με ψυχιατρικές κλινικές παιδιών/εφήβων, Κοινοτικά Κέντρα Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων (Κο.Κε.Ψυ.Π.Ε.), Κέντρα Ψυχικής Υγείας με Ιατροπαιδαγωγικές υπηρεσίες, Κέντρα Ημέρας, Κινητές Μονάδες, οικοτροφεία και ξενώνες σε όλες τις Υγειονομικές Περιφέρειες της χώρας. Συνολικά, οι δομές ξεπερνούν τις 100. Συγκεκριμένα, λειτουργούν 10 Ψυχιατρικές Κλινικές Παιδιών και εφήβων, 15 Κο.Κε.Ψυ.Π.Ε., 13 Κέντρα Ψυχικής Υγείας με ιατροπαιδαγωγικές υπηρεσίες, 48 Κέντρα Ημέρας, 18 Κινητές Μονάδες, καθώς και δομές ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης.
Νέες παιδοψυχιατρικές κλίνες στα δημόσια νοσοκομεία
Στον σχεδιασμό της τρέχουσας περιόδου του Υπουργείου Υγείας στον τομέα της ψυχικής υγείας είναι η αύξηση των κλινών των ψυχιατρικών κλινικών παιδιών, εφήβων και νέων, ξεκινώντας την λειτουργία της κλινικής στο Νοσοκομείο «Η Αγία Βαρβάρα» υπό την εποπτεία της Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής ΕΚΠΑ στο νοσοκομείο «Αττικόν». Παράλληλα, αναμένεται να λειτουργήσουν δύο Πανεπιστημιακών Κλινικών παιδιών-εφήβων στην Αλεξανδρούπολη και στα Ιωάννινα.
Σημαντική υπηρεσία υποστήριξης αποτελεί η Τηλεφωνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306, η οποία παρέχει δωρεάν, ανώνυμη και άμεση υποστήριξη σε όλη την ελληνική επικράτεια. Ιδιαίτερη σημασία έχει η Επιλογή 4 της Γραμμής, η οποία απευθύνεται ειδικά σε παιδιά και εφήβους, καθώς και σε γονείς, κηδεμόνες, εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες που ανησυχούν για ζητήματα ψυχικής υγείας ανηλίκων. Μέσω της Γραμμής παρέχεται ψυχολογική υποστήριξη, συμβουλευτική, καθοδήγηση, διασύνδεση με κατάλληλες υπηρεσίες ψυχικής υγείας και παρέμβαση σε περιπτώσεις κρίσης, με στόχο την έγκαιρη αναγνώριση και προστασία των παιδιών και εφήβων που βρίσκονται σε κίνδυνο.
Αυτοκτονικός ιδεασμός
Το Υπουργείο Υγείας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη, στην έγκαιρη παρέμβαση και στην ψυχοκοινωνική στήριξη παιδιών και εφήβων που εμφανίζουν συμπτώματα σοβαρής ψυχικής επιβάρυνσης ή αυτοκτονικού ιδεασμού. Οι υπηρεσίες των μονάδων ψυχικής υγείας περιλαμβάνουν διαγνωστική αξιολόγηση, θεραπευτικές και ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις, οικογενειακή υποστήριξη, προγράμματα πρόληψης και δράσεις ευαισθητοποίησης για γονείς, εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες υγείας. Υλοποιούνται εκστρατείες ενημέρωσης και δράσεις προαγωγής ψυχικής ανθεκτικότητας, όπως το πρόγραμμα «Μαθήματα Ζωής», καθώς και προγράμματα πρώιμης ανίχνευσης ψυχοκοινωνικών και αναπτυξιακών δυσκολιών.
21 μονάδες για άτομα με νευροαναπτυξιακές διαταραχές
Την ίδια στιγμή, στο πλαίσιο της περαιτέρω ενίσχυσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, εγκρίθηκε πρόσφατα η ανάπτυξη 21 Μονάδων Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας (ΜΟΦΨΥ) για άτομα με αυτισμό και νευροαναπτυξιακές διαταραχές, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021–2027. Οι νέες αυτές μονάδες αναμένεται να λειτουργούν σε ολοήμερη βάση παρέχοντας υπηρεσίες ημερήσιας θεραπευτικής φροντίδας, κατ’ οίκον και κοινοτική υποστήριξη μέσω κινητών κλιμακίων, διεπιστημονική παρακολούθηση και υποστήριξη των οικογενειών και φροντιστών, ενισχύοντας ουσιαστικά το εθνικό δίκτυο φροντίδας παιδιών, εφήβων και νέων.
Εξαρτήσεις
Ουσιαστική υποστήριξη παιδιών και εφήβων παρέχει, επίσης, ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), μέσω εξειδικευμένων υπηρεσιών πρόληψης, έγκαιρης παρέμβασης, συμβουλευτικής και θεραπευτικής φροντίδας για ανηλίκους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες σχετιζόμενες με εξαρτητικές συμπεριφορές, χρήση ουσιών, προβληματική ενασχόληση με το διαδίκτυο, ψυχοκοινωνική δυσλειτουργία και συνοδές ψυχικές διαταραχές. Οι υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ περιλαμβάνουν συμβουλευτική υποστήριξη παιδιών και εφήβων, οικογενειακή θεραπεία, ψυχοεκπαίδευση γονέων, παρεμβάσεις στο σχολικό περιβάλλον, δράσεις πρόληψης και κοινοτικής ευαισθητοποίησης, καθώς και διασύνδεση με εξειδικευμένες θεραπευτικές δομές, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην έγκαιρη αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου που συνδέονται με την χρήση ουσιών και τις προβληματικές συμπεριφορές εξάρτισης και εθισμού.
Μάλιστα, για πρώτη φορά στην χώρα μας, το Υπουργείο Υγείας και o Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων, ξεκίνησε την εφαρμογή του διεθνούς προγράμματος CHAMPS σε συνεργασία με τον ΟΗΕ (UNODC), με στόχο την πρόληψη της χρήσης ουσιών, της παραβατικότητας, της σχολικής διαρροής, του κοινωνικού αποκλεισμού και των επιπτώσεων αυτών στην ψυχική υγεία των νέων.
Αξίζει να σημειωθεί η εθνική δράση προαγωγής υγείας παιδιού και οικογένειας https://paidikaipsihikiigeia.gov.gr. Με κεντρικό σύνθημα τη λέξη «Ρισπέκτ!», το Υπουργείο Υγείας εστιάζει σε ζητήματα όπως η εξοικείωση με την έμμηνο ρύση και την άρση της ενοχής, του ταμπού για την περίοδο.
Επιπλέον, η συμβολή φορέων όπως το «Χαμόγελο του Παιδιού» είναι καθοριστικής σημασίας για την υποστήριξη των ανηλίκων. Η Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS 1056 λειτουργεί δωρεάν, ανώνυμα, όλο το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο. Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού, κάθε ημέρα «Το Χαμόγελο του Παιδιού» διαχειρίζεται δύο περιστατικά αυτοκτονικότητας ή αυτοκτονικού ιδεασμού παιδιών.
Διαβάστε επίσης
Αυτοκτονία στην εφηβεία: 10 σημάδια που πρέπει να προσέξουν οι γονείς
Έρχονται 40 νέες δομές ψυχικής υγείας – Πόσες ακόμη αναμένονται
Αυτοτραυματισμοί νέων: Μία σκληρή πραγματικότητα που οι γονείς αγνοούν – Τα στοιχεία για την Ελλάδα
