Η άνοια αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες θανάτου, προκαλώντας εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για έναν γενικό όρο, που περιγράφει μια ομάδα προοδευτικών διαταραχών του εγκεφάλου που επηρεάζουν τη μνήμη, τη σκέψη και τη συμπεριφορά. Η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελεί την πιο κοινή μορφή, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 60% των περιπτώσεων άνοιας. Ανησυχία προκαλεί, δε, το γεγονός ότι περίπου 1 στα 3 άτομα που ζει με αρχικά συμπτώματα άνοιας δεν το γνωρίζει. Ταυτόχρονα, όμως, οι περιπτώσεις μεταξύ ατόμων ηλικίας 60 ετών και κάτω παρουσιάζουν επίσης αύξηση. Σε νεότερα άτομα, συμπτώματα όπως αλλαγές στην προσωπικότητα, ευερεθιστότητα ή αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ συχνά αγνοούνται ή παρερμηνεύονται, καθυστερώντας τη διάγνωση και την υποστήριξη.
Το γεγονός ότι δεν θεραπεύεται καθιστά την πρόληψή της κομβική. Ευτυχώς, σύμφωνα με τον δρ. Harry Pritchard, ερευνητή της Alzheimer’s Society στο Πανεπιστήμιο Μάντσεστερ, ορισμένες απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου, βελτιώνοντας παράλληλα την υγεία. Αν και οι ειδικοί εκτιμούν ότι 1 στους 3 ανθρώπους που γεννιούνται σήμερα θα αναπτύξει άνοια κατά τη διάρκεια της ζωής του, ο δρ. Pritchard τονίζει ότι «όλα ξεκινούν από την υγεία των αγγείων».
Γιατί τα αιμοφόρα αγγεία είναι σημαντικά
Τα αιμοφόρα αγγεία αποτελούν το δίκτυο μεταφοράς του σώματος, μεταφέροντας οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στον εγκέφαλο και απομακρύνοντας τα απόβλητα. Η βλάβη σε αυτά τα αγγεία μπορεί να μειώσει τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο, προκαλώντας «σιωπηλή» βλάβη, που συσσωρεύεται με την πάροδο του χρόνου. Αυτό συμβάλλει, σε μεγάλο βαθμό, στην αγγειακή άνοια, τον δεύτερο πιο κοινό τύπο της νόσου. Για το λόγο αυτό, η προστασία της υγείας των αιμοφόρων αγγείων είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για τη μείωση του κινδύνου άνοιας – και τα μέτρα που απαιτούνται είναι απλά.
1. Ρυθμίστε την αρτηριακή πίεση
Περίπου 1 στους 3 ενήλικες έχει υπέρταση. Όταν η αρτηριακή πίεση υπερβαίνει σταθερά τα 140/90 mmHg, αναγκάζει την καρδιά να εργάζεται πιο σκληρά και αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακών προσβολών, εγκεφαλικών επεισοδίων, νεφροπάθειας και απώλειας όρασης. Η υψηλή αρτηριακή πίεση ασκεί επίσης υπερβολική πίεση στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου. Έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα που πάσχουν από υπέρταση στη μέση ηλικία (40-64 ετών) είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν άνοια αργότερα στη ζωή τους.
2. Διατηρήστε ένα υγιές βάρος
Είναι ήδη γνωστό ότι το υπερβολικό βάρος αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων όπως ο διαβήτης τύπου 2, οι καρδιακές παθήσεις και τα εγκεφαλικά επεισόδια. Ο δρ. Pritchard προειδοποιεί ότι συνδέεται επίσης με την άνοια. Μελέτες δείχνουν ότι η παχυσαρκία στα 35-65 έτη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο άνοιας σε μεταγενέστερη ηλικία κατά περίπου 30%. Συχνά, συνυπάρχει με υψηλή αρτηριακή πίεση και διαβήτη και μπορεί να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή, με βλαβερές επιπτώσεις στον εγκέφαλο. Μια ισορροπημένη διατροφή και η τακτική σωματική δραστηριότητα είναι βασικά στοιχεία για τη διαχείριση του βάρους.
3. Διαχειριστείτε τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα
Εκατομμύρια άτομα ζουν με διαβήτη, πολλά χωρίς να το γνωρίζουν. Ο διαβήτης τύπου 2, που συχνά συνδέεται με κακή διατροφή και έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, οδηγεί σε επίμονα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα και βλάπτει τα αιμοφόρα αγγεία σε όλο το σώμα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του εγκεφάλου. Ο μη ελεγχόμενος διαβήτης μπορεί να προκαλέσει διαρροή των αιμοφόρων αγγείων στον εγκέφαλο, μείωση της ροής του αίματος και βλάβη των νευρικών κυττάρων από τοξικές ουσίες. Η διαχείριση του διαβήτη μέσω της διατροφής, της άσκησης, της φαρμακευτικής αγωγής και του ελέγχου του βάρους μπορεί να συμβάλει στη μείωση του σχετικού κινδύνου άνοιας.
4. Σταματήστε το κάπνισμα
Το κάπνισμα βλάπτει τα αιμοφόρα αγγεία, περιορίζει την παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο και αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, καρκίνου και άνοιας. Η καλή είδηση, σύμφωνα με τον δρ. Pritchard, είναι ότι η διακοπή του μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο. «Όσο νωρίτερα σταματήσει κάποιος το κάπνισμα, τόσο καλύτερο είναι για την υγεία του», εξηγεί. «Ποτέ δεν είναι αργά για να σταματήσετε».
5. Παραμείνετε σωματικά δραστήριοι
Η τακτική σωματική δραστηριότητα είναι ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία για την προστασία της υγείας της καρδιάς και του εγκεφάλου. Έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα που ασκούνται τακτικά έχουν έως και 20% λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν άνοια. Η άσκηση δεν σημαίνει απαραίτητα έντονη προπόνηση ή ανταγωνιστικά αθλήματα. Δραστηριότητες όπως το γρήγορο περπάτημα, η κηπουρική, οι οικιακές εργασίες ή η ποδηλασία είναι επίσης χρήσιμα. Η σωματική δραστηριότητα βοηθά στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, τη διατήρηση ενός υγιούς βάρους και τη βελτίωση της ροής του αίματος προς τον εγκέφαλο.
Μια αυξανόμενη πρόκληση
Ο αριθμός των ανθρώπων που διαγιγνώσκονται με άνοια αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου και να βοηθήσει τα άτομα να διαχειριστούν συμπτώματα όπως απώλεια μνήμης, αλλαγές στη διάθεση και δυσκολία συγκέντρωσης. Νέα στοιχεία υποδηλώνουν ότι συμπτώματα όπως αλλαγές στην όραση, την ακοή, την ισορροπία και την αντίληψη του χώρου μπορεί να εμφανιστούν πολλά χρόνια πριν από τα πιο εμφανή συμπτώματα.
Αν και οι εκτιμήσεις είναι ανησυχητικές, το μήνυμα του δρ. Pritchard είναι ελπιδοφόρο: Μικρές, συνεπείς αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να προστατεύσουν την υγεία του εγκεφάλου, να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής σε οποιαδήποτε ηλικία.
Διαβάστε επίσης
Εμμηνόπαυση: Πόσο προστατεύει η ορμονοθεραπεία από άνοια; Μελέτη σε 1 εκατ. γυναίκες απαντά
Μπορεί το ολόπαχο τυρί να προστατεύει το μυαλό από άνοια; Η επιστήμη απαντά
Άνοια: Το τρόφιμο «ελιξίριο» για γερό μυαλό – Μισή κουταλιά μειώνει κατά 28% τον κίνδυνο
