Ένα φάρμακο που συνταγογραφήθηκε πριν από χρόνια για το άγχος ή την αϋπνία μπορεί να χρειάζεται επανεκτίμηση καθώς ο άνθρωπος μεγαλώνει. Ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται διαταραχές της μνήμης και της σκέψης, η συνέχιση μιας αγωγής απαιτεί προσεκτική στάθμιση του οφέλους και των πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών.
Νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Μπάφαλο δείχνει ότι η συνταγογράφηση φαρμάκων που θεωρούνται δυνητικά ακατάλληλα για ηλικιωμένους με γνωστικές διαταραχές μειώθηκε στις ΗΠΑ μεταξύ 2011 και 2022.
Παρέμεινε, όμως, συχνή: το σχετικό ποσοστό υποχώρησε από 39,3% σε 29,3%, δηλαδή σχεδόν τρεις στους δέκα εξακολουθούσαν να λαμβάνουν σε τουλάχιστον ένα τέτοιο σκεύασμα.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Journal of the American Geriatrics Society και παρουσιάζεται σε ανακοίνωση του πανεπιστημίου που αναδημοσιεύει το Medical Xpress.
Ποια φάρμακα εξετάστηκαν
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία για 2.796 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, με γνωστικές διαταραχές, όπως άνοια ή ήπια γνωστική διαταραχή.
Εστίασαν σε τέσσερις κατηγορίες: αντιχολινεργικά, αντιψυχωσικά, βενζοδιαζεπίνες και υπνωτικά. Ως έκθεση υπολόγισαν την καταγραφή τουλάχιστον μίας συνταγής για φάρμακο που εντασσόταν στις κατηγορίες της ανάλυσης. Για τον εντοπισμό τους αξιοποίησαν τα κριτήρια Beers της Αμερικανικής Γηριατρικής Εταιρείας, τα οποία βοηθούν τους επαγγελματίες υγείας να αναγνωρίζουν σκευάσματα που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή στους μεγαλύτερους ασθενείς.
Ο χαρακτηρισμός «δυνητικά ακατάλληλο» δεν αποτελεί αυτόματη απόφαση διακοπής. Επισημαίνει την ανάγκη να εξεταστεί αν το συγκεκριμένο φάρμακο παραμένει κατάλληλο για τον συγκεκριμένο άνθρωπο, στη δόση και για τη διάρκεια που χορηγείται.
Περισσότερες επισκέψεις στα επείγοντα και νοσηλείες
Η έκθεση σε αυτά τα φάρμακα συσχετίστηκε με 41% υψηλότερη συχνότητα επισκέψεων στα επείγοντα και 38% νοσηλειών, μετά τη στατιστική προσαρμογή για παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάζουν τα αποτελέσματα. Επίσης, καταγράφηκε συσχέτιση με χειρότερη ποιότητα ζωής ως προς την ψυχική υγεία.
Πρόκειται, βέβαια, για παρατηρητική ανάλυση. Δεν αποδεικνύει ότι τα φάρμακα προκάλεσαν τις νοσηλείες ή την επιδείνωση της ποιότητας ζωής, ούτε ότι η διακοπή τους θα εξασφάλιζε καλύτερη έκβαση. Ταυτόχρονα, η μείωση από το 39,3% στο 29,3% αφορά την έκθεση στα συγκεκριμένα σκευάσματα – όχι καταγεγραμμένη μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών.
Τι σημαίνει επανεκτίμηση της αγωγής
Ο Haowen Hsu, πρώτος συγγραφέας της μελέτης, δίνει έμφαση στην αποσυνταγογράφηση: την οργανωμένη διαδικασία μείωσης ή διακοπής φαρμάκων όταν κρίνεται ότι οι κίνδυνοι υπερβαίνουν το αναμενόμενο όφελος.
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή της δόσης, σταδιακή διακοπή ή επιλογή άλλης θεραπείας. Όπως εξηγεί, ορισμένα αγχολυτικά και υπνωτικά μπορούν να επηρεάσουν την ισορροπία, τον συντονισμό και τη γνωστική λειτουργία, γι’ αυτό η χρήση τους χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε αυτόν τον πληθυσμό.
Οι αλλαγές γίνονται με ιατρική καθοδήγηση. Ειδικά οι βενζοδιαζεπίνες δεν πρέπει να διακόπτονται απότομα, καθώς μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές αντιδράσεις στέρησης.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν τη σημασία της συνεργασίας γιατρών, φαρμακοποιών και επαγγελματιών κατ’ οίκον φροντίδας. Η αξιολόγηση χρειάζεται να καλύπτει τη συνολική αγωγή και την επιβάρυνση από τον συνδυασμό φαρμάκων που δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Όπως καταλήγει ο David Jacobs, συνυπογράφων τη μελέτη, πολλοί από αυτούς τους ασθενείς έχουν τακτική επαφή με υπηρεσίες υγείας. Κάθε επίσκεψή τους προσφέρει την ευκαιρία να ελεγχθεί αν η θεραπεία εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στις σημερινές τους ανάγκες.
Διαβάστε επίσης
Πολυφαρμακία: 3 στις 10 επείγουσες εισαγωγές ηλικιωμένων συνδέονται με τα φάρμακα
Πότε ένα φάρμακο προκαλεί ανεπιθύμητη ενέργεια – Τι να κάνετε
Απίστευτο: 1 στους 3 δεν κατανοεί τις συστάσεις του γιατρού ή τις οδηγίες λήψης φαρμάκων
