Τι κάνει μια χώρα ευτυχισμένη; Το εισόδημα, η υγεία και η οικονομική ευημερία είναι γνωστά κομμάτια του «παζλ» της ευημερίας. Ωστόσο, νέα έρευνα υποδηλώνει ότι η πραγματικότητα μπορεί να είναι πολύ πιο σύνθετη, περιλαμβάνοντας ακόμη και…. γάτες.
Μελέτη που δημοσιεύεται στο PLOS One εξέτασε δεδομένα από 93 χώρες και διαπίστωσε ότι οι χώρες των οποίων οι κάτοικοι είχαν τις περισσότερες γάτες ως κατοικίδια παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας. Ταυτόχρονα, οι χώρες με μεγαλύτερη έκθεση στο παράσιτο Toxoplasma gondii έδειχναν χαμηλότερες βαθμολογίες ευτυχίας.
Οι ερευνητές είναι επιφυλακτικοί ως προς τα ευρήματα. Η μελέτη εντοπίζει συσχετίσεις, αλλά δε μπορεί να αποδείξει ότι μια γάτα ως κατοικίδιο συνδέεται άμεσα την ευτυχία. Παρ’ όλα αυτά, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν μια ενδιαφέρουσα πιθανότητα: Για την κατανόηση της ευτυχίας ενδέχεται να πρέπει να κοιτάξουμε πέρα από τους παραδοσιακούς κοινωνικοοικονομικούς δείκτες, στις σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, ζώων, υγείας και του ευρύτερου περιβάλλοντός τους.
Κοιτώντας πέρα από το εισόδημα και την υγεία
Οι δείκτες εθνικής ευτυχίας χρησιμοποιούνται συνήθως για να παρέχουν μια γενική εικόνα της ευημερίας ενός πληθυσμού. Προηγούμενες έρευνες τους έχουν συνδέσει με παράγοντες όπως το εισόδημα των νοικοκυριών, το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης και οι οικονομικές συνθήκες.
Για τη νέα μελέτη, ο Javier I. Borráz-León από τη Γραμματεία Επιστημών, Ανθρωπιστικών Επιστημών, Τεχνολογίας και Καινοτομίας του Μεξικού και οι συνεργάτες του διερεύνησαν αν βιολογικοί και οικολογικοί παράγοντες θα μπορούσαν, επίσης, να αποτελούν μέρος της εξίσωσης. Συγκέντρωσαν στοιχεία από 93 χώρες, εξετάζοντας το εισόδημα, τις δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη και το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, παράλληλα με την πυκνότητα των οικιακών γατών και την παρουσία του παρασίτου Toxoplasma gondii. Πρόκειται για ένα παράσιτο που συνδέεται έντονα με τις γάτες, καθώς τα αιλουροειδή αποτελούν σημαντικό μέρος του κύκλου ζωής του και μπορούν να το μεταδώσουν στους ανθρώπους.
Όταν οι ερευνητές συνέκριναν αυτές τις μεταβλητές, διαπίστωσαν ένα απροσδόκητο μοτίβο: Οι χώρες με υψηλότερη πυκνότητα γατών έτειναν να παρουσιάζουν υψηλότερους δείκτες εθνικής ευτυχίας. Το εύρημα αυτό συνάδει με προηγούμενες έρευνες, που συνδέουν τα κατοικίδια με την ανθρώπινη ευημερία. Ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι οι ίδιες οι γάτες ευθύνονται για την ευτυχία των πληθυσμών.
Το παράδοξο του παρασίτου
Η εικόνα έγινε πιο περίπλοκη όταν οι ερευνητές εξέτασαν το Toxoplasma gondii. Η μεγαλύτερη επικράτηση του παρασίτου συσχετίστηκε με χαμηλότερα επίπεδα εθνικής ευτυχίας, παρά τη σύνδεσή του με τις γάτες. Ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη προκάλεσε το γεγονός ότι οι χώρες με τις περισσότερες γάτες δεν παρουσίαζαν μεγαλύτερη έκθεση στο Toxoplasma. Η σχέση στην πραγματικότητα ήταν αντίστροφη.
Αυτή η φαινομενική αντίφαση μπορεί να προσφέρει ένα σημαντικό στοιχείο. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ ανθρώπων, ζώων και μολυσματικών ασθενειών δεν μπορούν να εξηγηθούν απλώς από τον αριθμό των ζώων που ζουν κοντά στους ανθρώπους. Οι οικονομικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και δημόσιες υγειονομικές συνθήκες είναι πιθανό να επηρεάζουν τόσο την κατοχή κατοικίδιων, όσο και τον κίνδυνο μόλυνσης.
Οι πλουσιότερες χώρες, για παράδειγμα, ενδέχεται να διαθέτουν συνθήκες που ενθαρρύνουν περισσότερους ανθρώπους να έχουν κατοικίδια, ενώ ταυτόχρονα επωφελούνται από καλύτερες συνθήκες υγιεινής, κτηνιατρική περίθαλψη και μέτρα δημόσιας υγείας που συμβάλλουν στον περιορισμό της έκθεσης σε λοιμώξεις. Με άλλα λόγια, οι γάτες θα μπορούσαν εν μέρει να λειτουργούν ως δείκτης για ένα ευρύτερο σύνολο ευνοϊκών συνθηκών διαβίωσης, αντί να αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα που καθορίζει την εθνική ευτυχία.
Η Κίνα ως παράδειγμα πολυπλοκότητας
Οι ερευνητές αναφέρουν την Κίνα ως ένα παράδειγμα του πώς αυτοί οι παράγοντες μπορούν να ποικίλλουν ανεξάρτητα μεταξύ τους. Στο σύνολο δεδομένων, η Κίνα είχε δείκτη ευτυχίας 5,97, ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο των 93 χωρών που ήταν 5,72. Ταυτόχρονα, είχε σημαντικά λιγότερες γάτες ανά 10.000 κατοίκους από τον μέσο όρο της μελέτης -376 έναντι 989- ενώ η παρουσία του παρασίτου κατατάχθηκε σ’ ένα μέσο επίπεδο (κατηγορία 3 σε μια κλίμακα 5 επιπέδων). Παραδείγματα σαν αυτό επιβεβαιώνουν γιατί καμία μεμονωμένη μεταβλητή δεν μπορεί να εξηγήσει επαρκώς το επίπεδο ευτυχίας ενός πληθυσμού.
Οι γάτες δεν κάνουν απαραίτητα μια χώρα πιο ευτυχισμένη
Οι ερευνητές τονίζουν αυτή τη διάκριση. Η ανάλυσή τους πραγματοποιείται σε επίπεδο χωρών, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορεί να μας πει αν ένα άτομο που έχει γάτα είναι πιο ευτυχισμένο από κάποιο που δεν έχει, ούτε μπορεί να αποδείξει ότι η έκθεση στο Toxoplasma μειώνει την ευημερία.
«Αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι οι χώρες με περισσότερες γάτες έδειχναν να παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας, ενώ οι χώρες με μεγαλύτερη έκθεση στο Toxoplasma gondii έδειχναν να παρουσιάζουν χαμηλότερα επίπεδα ευτυχίας», εξήγησαν οι συγγραφείς, τονίζοντας ότι αυτά τα μοτίβα απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση και δεν επιτρέπουν την εξαγωγή αιτιωδών συμπερασμάτων.
Για την ερευνητική ομάδα, μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές της έρευνας είναι ακριβώς το γεγονός ότι συνδυάζει μεταβλητές που συνήθως εξετάζονται ξεχωριστά: Τον πλούτο, την υγεία, τις σχέσεις ανθρώπου-ζώου και τις μολυσματικές ασθένειες. Θα χρειαστούν μελλοντικές έρευνες για να προσδιοριστεί ποιοι μηχανισμοί κρύβονται πίσω από αυτές τις συσχετίσεις.
Προς το παρόν, τα ευρήματα προσφέρουν έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης σχετικά με την εθνική ευημερία. Η ευτυχία μπορεί να διαμορφώνεται όχι μόνο από τα εισοδήματα των ανθρώπων ή την υγειονομική περίθαλψη, αλλά κι από ένα ευρύτερο πλέγμα κοινωνικών, βιολογικών και οικολογικών συνθηκών.
Διαβάστε επίσης
Ο Άργος περίμενε τον Οδυσσέα 20 χρόνια – Γιατί η ιστορία του συγκινεί ακόμη και σήμερα
Αυτό είναι το τέλειο αγχολυτικό – Και μας το προσφέρει το κατοικίδιό μας
Πόσο καλό κάνει ο σκύλος ή η γάτα στην ψυχική υγεία του παιδιού; 3 επιστήμονες απαντούν
