Μπορεί η κατάσταση του εντέρου μας να αποκαλύψει τι συμβαίνει στον εγκέφαλο; Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ και το Imperial College του Λονδίνου δείχνει ότι συγκεκριμένα βακτήρια και χημικές ουσίες του εντέρου ενδέχεται να βοηθούν στον πρώιμο εντοπισμό προβλημάτων μνήμης, αλλά και στην πρόβλεψη της εξέλιξής τους. Η έρευνα, που δημοσιεύεται στο MedComm, επικεντρώθηκε στην ήπια γνωστική εξασθένηση (MCI), μια κατάσταση κατά την οποία η μνήμη και η σκέψη παρουσιάζουν μεγαλύτερη έκπτωση από την αναμενόμενη λόγω ηλικίας, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι θα εμφανιστεί άνοια.
Τι αποκάλυψαν τα βακτήρια του εντέρου
Οι επιστήμονες ανέλυσαν δείγματα κοπράνων από 35 ηλικιωμένους, κυρίως ζευγάρια που ζούσαν μαζί, όπου ο ένας σύντροφος παρουσίαζε γνωστική εξασθένηση και ο άλλος όχι. Έτσι, μπόρεσαν να συγκρίνουν άτομα με παρόμοιες διατροφικές συνήθειες και συνθήκες διαβίωσης.
Με τη βοήθεια της μηχανικής μάθησης, αναζήτησαν συνδυασμούς βακτηρίων και χημικών ουσιών που διαφοροποιούσαν τις δύο ομάδες.
Στα άτομα με ήπια γνωστική εξασθένηση εντοπίστηκαν:
✔ Υψηλότερα επίπεδα βακτηρίων Izemoplasmatales και προλίνης.
✔ Χαμηλότερα επίπεδα βακτηρίων Ruminococcus και Lachnospira, καθώς και φουμαρικού οξέος.
Οι ερευνητές εξέτασαν, επίσης, τους βακτηριακούς δείκτες σε ανεξάρτητη ομάδα προηγούμενης μελέτης. «Το έντερο θα μπορούσε να μας προσφέρει μια εικόνα για το τι συμβαίνει στον εγκέφαλο στα πρώτα στάδια της γνωστικής έκπτωσης», σχολίασε ο καθηγητής Paul Morgan από το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ.
Μπορεί να προβλεφθεί η επιδείνωση της μνήμης;
Η ερευνητική ομάδα παρακολούθησε για έναν χρόνο τους συμμετέχοντες με ήπια γνωστική εξασθένηση, αναζητώντας ενδείξεις που συνδέονται με ταχύτερη επιδείνωση. Όσοι παρουσίασαν μεγαλύτερη γνωστική έκπτωση είχαν αρχικά υψηλότερα επίπεδα βακτηρίων Bilophila και αυξημένες συγκεντρώσεις αργινίνης, ασπαρτικού οξέος και υποξανθίνης. Αντίθετα, χαμηλότερα επίπεδα Coprococcus συνδέθηκαν επίσης με ταχύτερη επιδείνωση.
«Η ήπια γνωστική εξασθένηση επηρεάζει περίπου 1 στους 4 ηλικιωμένους παγκοσμίως, αλλά δεν διαθέτουμε έναν απλό τρόπο να γνωρίζουμε ποιος θα παρουσιάσει ταχεία επιδείνωση», εξήγησε ο Δρ. You Zhou, συν-συγγραφέας της μελέτης. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο συνδυασμός εντερικών βακτηρίων και χημικών ουσιών επέτρεψε στους ερευνητές να διακρίνουν με μεγάλη ακρίβεια τους συμμετέχοντες με γνωστική εξασθένηση.
Μια νέα προοπτική για την έγκαιρη διάγνωση
Τα ευρήματα ενισχύουν το επιστημονικό ενδιαφέρον για τον «άξονα εντέρου – εγκεφάλου», δηλαδή την αμφίδρομη επικοινωνία του πεπτικού με το νευρικό σύστημα. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Julian Marchesi του Imperial College, η ταυτόχρονη μελέτη βακτηρίων και χημικών ουσιών προσφέρει πληρέστερη εικόνα των αλλαγών που συνοδεύουν τη γνωστική εξασθένηση. Μακροπρόθεσμα, αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να οδηγήσει σε μη επεμβατικές εξετάσεις κοπράνων, βοηθώντας τους γιατρούς να αναγνωρίζουν έγκαιρα άτομα που χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση.
Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί. Η μελέτη περιέλαβε μόλις 35 άτομα και απαιτείται επιβεβαίωση σε μεγαλύτερους, διαφορετικούς πληθυσμούς, λαμβάνοντας υπόψη τη διατροφή, τον τρόπο ζωής, το περιβάλλον και τη γενετική προδιάθεση. Επιπλέον, η συσχέτιση δεν αποδεικνύει ότι τα συγκεκριμένα βακτήρια προκαλούν γνωστική εξασθένηση, ούτε ότι η τροποποίηση του μικροβιώματος μπορεί να προλάβει την άνοια.
Προς το παρόν, η εξέταση του μικροβιώματος δεν αποτελεί καθιερωμένο διαγνωστικό εργαλείο. Η έρευνα, όμως, ανοίγει έναν ενδιαφέροντα δρόμο: Την πιθανότητα να ανιχνεύουμε μελλοντικά πρώιμες αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου μέσα από ένα απλό δείγμα κοπράνων.
Διαβάστε επίσης
Εμμηνόπαυση: Τι αλλάζει στον εγκέφαλο – Τα 16 μόρια που «προειδοποιούν» για τη νόσο Αλτσχάιμερ
Ένας 16χρονος θυμάται σχεδόν τα πάντα από τη νηπιακή ηλικία του – Ο έφηβος KCL με το σπάνιο χάρισμα
Μνήμη: Νευρολόγος προτείνει τεστ 5′ που εντοπίζει τα πρώτα σημάδια άνοιας – Γίνεται στο σπίτι
