Ένα κομμάτι σοκολάτας πριν από μια σημαντική συνάντηση ή μια μπάρα δημητριακών πριν από έντονη άσκηση: η γλυκόζη είναι γνωστό ότι είναι το «καύσιμο» του οργανισμού σε στρεσογόνες καταστάσεις. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η ίδια αυτή «ώθηση» μπορεί να λειτουργεί ανασταλτικά όταν στόχος είναι η χαλάρωση.
Ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντίας διερεύνησε για πρώτη φορά σε βάθος το πώς η ζάχαρη επηρεάζει τη διαδικασία της χαλάρωσης. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο International Journal of Psychophysiology. Όπως συνοψίζει ο καθηγητής νευροψυχολογίας, Δρ. Jens Pruessner: «Αν το στομάχι σας είναι γεμάτο, οι ασκήσεις χαλάρωσης δεν θα είναι τόσο αποτελεσματικές».
Πώς λειτουργεί το σώμα σε στρες και χαλάρωση
Το αυτόνομο νευρικό σύστημα ρυθμίζει βασικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως τον καρδιακό ρυθμό και την αναπνοή, μέσω δύο βασικών «μηχανισμών»: του συμπαθητικού -που ενεργοποιεί το σώμα σε συνθήκες στρες- και του παρασυμπαθητικού -που το ηρεμεί.
«Η καρδιά μας έχει έναν εσωτερικό “βηματοδότη” που καθορίζει πόσο γρήγορα χτυπά. Ενώ η δραστηριότητα του συμπαθητικού συστήματος έχει διεγερτική και ενεργοποιητική επίδραση σε στιγμές στρες, η δραστηριότητα του παρασυμπαθητικού λειτουργεί σαν ένα “φρένο του πνευμονογαστρικού νεύρου”, επιβραδύνοντας τον καρδιακό παλμό» εξηγεί η Δρ. Maria Meier, πρώτη συγγραφέας της μελέτης.
Το πείραμα
Στη μελέτη των ερευνητών συμμετείχαν 94 υγιείς ενήλικες, οι οποίοι ήρθαν στο εργαστήριο νηστικοί. Στη συνέχεια χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία κατανάλωσε ρόφημα με γλυκόζη και η άλλη νερό.
Έπειτα, οι μισοί έλαβαν χαλαρωτικό μασάζ και οι υπόλοιποι απλώς ξεκουράστηκαν. Καθ’ όλη τη διάρκεια, οι ερευνητές κατέγραφαν την καρδιακή δραστηριότητα, εξετάζοντας τόσο το παρασυμπαθητικό όσο και το συμπαθητικό νευρικό σύστημα.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Όλοι οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι ένιωσαν χαλάρωση, κάτι που επιβεβαιώθηκε και από τις μετρήσεις, καθώς ενεργοποιήθηκε το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα. Ωστόσο, στους συμμετέχοντες που είχαν καταναλώσει ζάχαρη, παρατηρήθηκε ταυτόχρονα και ενεργοποίηση του συμπαθητικού συστήματος.
Η Maria Meier εξηγεί: «Αυτό σημαίνει ότι, παρόλο που οι συμμετέχοντες ένιωθαν υποκειμενικά χαλαροί, το συμπαθητικό τους σύστημα δεν επιβραδυνόταν, αλλά κρατούσε το σώμα σε υψηλότερο επίπεδο διέγερσης. Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι η ζάχαρη μειώνει την ικανότητα του σώματος να χαλαρώνει».
Τι σημαίνει αυτό για την καθημερινότητά μας
Η κατανάλωση γλυκών συχνά συνδέεται με στιγμές ανεμελιάς, όπως ένα παγωτό μπροστά στην τηλεόραση ή ένα γλυκό το Σαββατοκύριακο. Ωστόσο, τα ευρήματα δείχνουν ότι το σώμα μπορεί να αντιδρά διαφορετικά από ό,τι πιστεύουμε. «Στην πραγματικότητα, η συνεχής ενεργοποίηση του συμπαθητικού συστήματος μετά την κατανάλωση ζάχαρης φαίνεται να περιορίζει την ικανότητα χαλάρωσης. Έτσι, αν θέλετε να χαλαρώσετε συνειδητά, π.χ. μέσω διαλογισμού ή προοδευτικής μυϊκής χαλάρωσης, καλό είναι να μην καταναλώσετε κάτι με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη εκ των προτέρων» επισημαίνει ο Δρ. Jens Pruessner.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι για την κατανόηση της λειτουργίας του οργανισμού δεν αρκεί η μελέτη ενός μόνο συστήματος. «Για να βγάλουμε έγκυρα συμπεράσματα, δεν μπορούμε να εξετάζουμε μόνο ένα σύστημα μεμονωμένα, δηλαδή είτε το συμπαθητικό είτε το παρασυμπαθητικό – γιατί διαφορετικά θα παραβλέπαμε ορισμένες επιδράσεις. Αν είχαμε εξετάσει μόνο το παρασυμπαθητικό σύστημα, δεν θα είχαμε εντοπίσει τη σημαντική επίδραση στο συμπαθητικό σύστημα» τονίζει η Maria Meier.
Συμπέρασμα
Αν και η ζάχαρη μπορεί να βοηθά σε στιγμές έντασης, όταν πρόκειται για ουσιαστική χαλάρωση, ίσως αξίζει να την αποφεύγουμε – τουλάχιστον πριν από μια προσπάθεια να ηρεμήσουμε πραγματικά.
Διαβάστε επίσης
Πέντε έξυπνοι τρόποι να τρώμε λιγότερη ζάχαρη
Εξίσου επιβλαβή με τη ζάχαρη για την καρδιά τεχνητά γλυκαντικά, όπως η ασπαρτάμη
