*Γράφει ο κ. Σπύρος Θ. Σαπουνάς MD, Phd, Ενδοκρινολόγος – Διαβητολόγος και Πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ)
Ως ενδοκρινολόγος, η προσέγγισή μου απέναντι στην carnivore δίαιτα θα ήταν μια ισορροπία ανάμεσα στην αναγνώριση των βραχυπρόθεσμων μεταβολικών αλλαγών και την έντονη ανησυχία για τις μακροχρόνιες ορμονικές και καρδιαγγειακές επιπτώσεις. Στην κλινική πράξη, βλέπω όλο και περισσότερους ασθενείς να ενθουσιάζονται με τη κρεατοφαγική δίαιτα, λόγω της ταχείας απώλειας βάρους και της βελτίωσης του σακχάρου. Ζούμε, άλλωστε, στην εποχή της ήσσονος προσπάθειας. Ωστόσο, ως ενδοκρινολόγοι, οφείλουμε να κοιτάξουμε πέρα από τη ζυγαριά, εξετάζοντας τους ενδοκρινικούς άξονες, τη συνολική υγεία και την κυτταρική λειτουργία σε βάθος χρόνου.
Σημείο ενδιαφέροντος αποτελεί το παράδοξο της ινσουλίνης και του γλυκαιμικού ελέγχου. Είναι αλήθεια ότι ο αποκλεισμός των υδατανθράκων οδηγεί σε εντυπωσιακή πτώση της ινσουλίνης νηστείας και της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c). Αυξάνεται η γλυκαγόνη, γεγονός το οποίο διευκολύνει τη λιπόλυση, ωστόσο μακροπρόθεσμα μπορεί να επηρεάσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Κι αυτό επειδή η μακροχρόνια απουσία υδατανθράκων προκαλεί μια κατάσταση που ονομάζουμε «φυσιολογική αντίσταση στην ινσουλίνη». Το σώμα, στην προσπάθειά του να διασώσει τη λίγη γλυκόζη που παράγει για τον εγκέφαλο, καθιστά τους μύες ανθεκτικούς στην ινσουλίνη και, όταν επανεισαχθούν οι υδατάνθρακες, συναντά παροδικά δυσκολία. Αυτό σημαίνει ότι ο ασθενής χάνει τη μεταβολική του ευελιξία.
Παράλληλα, επηρεάζεται ο θυρεοειδικός άξονας και η κορτιζόλη κι αυτό είναι ένα σημείο που οι περισσότεροι «influencers» αγνοούν. Ο θυρεοειδής αδένας είναι εξαιρετικά ευαίσθητος στην πρόσληψη θερμίδων και υδατανθράκων.
- Πτώση της Τ3: Έχει παρατηρηθεί ότι οι δίαιτες μηδενικών υδατανθράκων μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα της ελεύθερης Τ3 (της ενεργού ορμόνης του θυρεοειδούς). Το σώμα ερμηνεύει την έλλειψη υδατανθράκων ως κατάσταση λιμού, επιβραδύνοντας τον μεταβολισμό για να εξοικονομήσει ενέργεια.
- Άνοδος κορτιζόλης: Η γλυκονεογένεση (η διαδικασία παραγωγής γλυκόζης από πρωτεΐνη) είναι μια διαδικασία που εξαρτάται από τις ορμόνες του στρες. Η διαρκής πίεση στα επινεφρίδια για τη διατήρηση των επιπέδων σακχάρου μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια αυξημένη κορτιζόλη.
Συνεχίζοντας, ένας μύθος ο οποίος πρέπει να αποδομηθεί είναι η χρήση του Calcium Score 0. Πολλοί υποστηρικτές της κρεατοφαγίας καθησυχάζουν τους ακροατές τους επικαλούμενοι ένα μηδενικό σκορ ασβεστίου (CAC score). Ωστόσο, η σύγχρονη απεικονιστική καρδιολογία ανατρέπει αυτή την πεποίθηση.
Εξηγώ αναλυτικά γιατί:
Σύμφωνα με τη μελέτη των Graby et al. (2025) στο International Journal of Cardiovascular Imaging, η ασβεστοποίηση (calcification) είναι ένα όψιμο στάδιο της αθηροσκλήρωσης. Η ανίχνευση, λοιπόν, των βλαβών πρέπει να προηγείται της ασβεστοποίησης. Εκτός αυτού, η αξονική στεφανιογραφία (CCTA) μπορεί να ανιχνεύσει μαλακές (μη ασβεστοποιημένες) πλάκες και φλεγμονή πολύ πριν εμφανιστεί ασβέστιο. Η ίδια μελέτη έδειξε ότι το 56% των ασθενών με πλάκες υψηλού κινδύνου (HRP) είχαν σκορ ασβεστίου μικρότερο ή ίσο του 100, δηλαδή ήπια ποσότητα ασβεστίου, ενώ σοβαρή φλεγμονή (υψηλό FAI score) εντοπίστηκε ακόμα και σε ασθενείς χωρίς εμφανή στεφανιαία νόσο. Άρα, συμπεραίνουμε πως η υψηλή πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών μπορεί να προκαλεί αγγειακή φλεγμονή και εναπόθεση μαλακής πλάκας που ένα απλό Calcium Score θα αποτύγχανε να ανιχνεύσει, δίνοντας μια ψευδή αίσθηση υγείας.
Το σημαντικότερο όλων, όμως, θεωρώ πως είναι το λιπιδαιμικό προφίλ των κρεατοφάγων. Πολλοί κρεατοφάγοι -μάλλον οι περισσότεροι- παρουσιάζουν εξαιρετικά υψηλή LDL χοληστερόλη (συχνά πάνω από 200-300 mg/dL). Η υψηλή LDL, σε συνδυασμό με υψηλή ApoB, είναι αθηρογόνος. Παρά τους ισχυρισμούς ότι «η χοληστερόλη δεν πειράζει», οι μελέτες δείχνουν ότι η μακροχρόνια έκθεση σε υψηλή LDL αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακού θανάτου. Ένα από τα πιο συχνά αντεπιχειρήματα των υποστηρικτών της carnivore δίαιτας αφορά στη φύση της αυξημένης LDL. Είναι αλήθεια ότι σε αρκετούς κρεατοφάγους παρατηρείται κυρίως αύξηση των large buoyant LDL (lbLDL) και όχι των small dense LDL (sdLDL), οι οποίες θεωρούνται πιο αθηρογόνες. Ωστόσο, υψηλότερη LDL, ανεξαρτήτως κατανομής sdLDL ή lbLDL, σχετίζεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Μέχρι τώρα δεν υπάρχει καμία επιστημονική εταιρεία όπως ESC/EAS,ΑΗΑ, ΑCC ή επίσημη οδηγία η οποία να διαψεύδει την αιτιολογική συσχέτιση υψηλής LDL με αύξηση καρδιαγγειακού κινδύνου.
Επιπλέον, η carnivore δίαιτα, επειδή αποκλείει πλήρως φρούτα και λαχανικά, στερεί τον οργανισμό από βασικά μικροθρεπτικά στοιχεία που προάγουν την υγεία. Για παράδειγμα, η απουσία πολυφαινολών και φυτικών ινών αφαιρεί φυσικούς μηχανισμούς που περιορίζουν τη φλεγμονή, προστατεύουν το ενδοθήλιο και έχουν αντικαρκινικές ιδιότητες. Σε επίπεδο εντέρου, η μηδενική πρόσληψη φυτικών ινών οδηγεί σε φτωχό μικροβίωμα και μειωμένη παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου, γεγονός που αυξάνει την εντερική διαπερατότητα και προάγει τη χρόνια, χαμηλού βαθμού φλεγμονή, έναν βασικό μηχανισμό πίσω από καρδιομεταβολικές και άλλες χρόνιες παθήσεις.
Τέλος, η carnivore δίαιτα είναι εξαιρετικά όξινη, λόγω του υψηλού φορτίου θειούχων αμινοξέων από το κρέας και για να εξουδετερώσει αυτό το οξύ, ο οργανισμός χρησιμοποιεί ρυθμιστικά διαλύματα από τα οστά (ασβέστιο). Σε βάθος χρόνου, ο μηχανισμός αυτός επηρεάζει την οστική πυκνότητα των ασθενών.
Αν κάποιος επιμένει να ακολουθεί αυτή τη δίαιτα, η παρακολούθηση των παρακάτω δεικτών είναι υποχρεωτική:
Α. Καρδιαγγειακός και μεταβολικός έλεγχος
- ApoB (Απολιποπρωτεΐνη Β): Ο πιο ακριβής δείκτης του αριθμού των αθηρογόνων σωματιδίων.
- hs-CRP & FAI score (αν είναι εφικτό μέσω CCTA): Για την αξιολόγηση της αγγειακής φλεγμονής που προηγείται της ασβεστοποίησης.
- HOMA-IR: Υπολογισμός της αντίστασης στην ινσουλίνη:
Β. Ενδοκρινικός έλεγχος
- Πλήρες προφίλ θυρεοειδούς: TSH, fT4
- Κορτιζόλη πρωινή και DHEA-S: Για την αξιολόγηση της επιβάρυνσης των επινεφριδίων.
- SHBG: Συχνά αυξάνεται σε δίαιτες χωρίς υδατάνθρακες, μειώνοντας την ελεύθερη τεστοστερόνη.
Η carnivore δίαιτα δεν είναι ένα βιώσιμο μοντέλο υγείας. Είναι μια θεραπευτική παρέμβαση ακραίου περιορισμού με υψηλό ρίσκο. Η πρόσφατη βιβλιογραφία επιβεβαιώνει ότι η απουσία ασβεστίου στις αρτηρίες δεν εγγυάται την απουσία νόσου.
Ως ενδοκρινολόγος, δεν μπορώ να συστήσω μια δίαιτα που θυσιάζει τη μεταβολική ευελιξία, τη λειτουργία του θυρεοειδούς και την αγγειακή ακεραιότητα. Η υγεία απαιτεί ισορροπία, όχι αποκλεισμούς.
Διαβάστε επίσης
Έτρωγε αποκλειστικά κρέας για 60 μέρες – Δείτε τις αλλαγές στο σώμα του
Η διατροφική μόδα που απειλεί τη γονιμότητα των γυναικών – Ένας γιατρός προειδοποιεί
