Τις επαναστατικές εξελίξεις στα εμβόλια DNA και mRNA, τις νέες δυνατότητες αντιμετώπισης του καρκίνου και τους κινδύνους από την επιστροφή λοιμωδών νοσημάτων ανέδειξε ο διεθνώς αναγνωρισμένος Έλληνας ερευνητής, κ. Γιώργος Παυλάκης στην 5η Ημερίδα για τον Εμβολιασμό του ygeiamou.
Μια νέα εποχή για τα εμβόλια, με τεχνολογίες που υπόσχονται όχι μόνο την πρόληψη λοιμωδών νοσημάτων, αλλά και τη θεραπεία του καρκίνου, περιέγραψε ο κ. Παυλάκης, MD, PhD, Επίτιμος Ερευνητής του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ (National Cancer Institute) και Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Emory, μιλώντας στην 5η Ημερίδα για τον Εμβολιασμό του ygeiamou.gr, που πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία.
Στην ομιλία του με τίτλο «Το μέλλον των εμβολίων: Τεχνητή Νοημοσύνη, mRNA και η νέα εποχή της βιοϊατρικής καινοτομίας», ο διακεκριμένος Έλληνας επιστήμονας παρουσίασε τις σημαντικότερες εξελίξεις στη μοριακή βιολογία και την ανοσοθεραπεία, εκφράζοντας παράλληλα την έντονη ανησυχία του για την παραπληροφόρηση και την υποχώρηση της εμπιστοσύνης στους εμβολιασμούς.
Η μεγάλη πρόοδος και η κρίση εμπιστοσύνης
Όπως εξήγησε ο κ. Παυλάκης, η ανάπτυξη νέων εμβολίων βρίσκεται σε πρωτοφανή άνθηση, χάρη στις τεχνολογίες mRNA, DNA και αυτοαναπαραγόμενου RNA, αλλά και στις νέες πρωτεϊνικές πλατφόρμες και τα ανοσοενισχυτικά.
Η αποκωδικοποίηση της γενετικής πληροφορίας, η ταχεία ανάλυση παθογόνων οργανισμών και η δυνατότητα λεπτομερούς μελέτης της ανοσολογικής απόκρισης έχουν επιταχύνει εντυπωσιακά την έρευνα.
Ωστόσο, ο καθηγητής υπογράμμισε μια σημαντική αντίφαση: «Ενώ η επιστήμη διαθέτει ολοένα πιο αποτελεσματικά εργαλεία, η εφαρμογή των εμβολιασμών περνά κρίση».
Ως βασικές αιτίες ανέφερε την παραπληροφόρηση, τους λανθασμένους χειρισμούς των αρμόδιων αρχών και την ελλιπή επιστημονική ενημέρωση, παράγοντες που ενισχύουν τη δυσπιστία απέναντι στα εμβόλια.
Η επιστροφή της ιλαράς και η απειλή για τη δημόσια υγεία
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην επανεμφάνιση της ιλαράς, μιας εξαιρετικά μεταδοτικής ασθένειας, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές και να επηρεάσει την ανοσολογική μνήμη για χρόνια.
Ο κ. Παυλάκης αναφέρθηκε στην αύξηση των κρουσμάτων ιλαράς στις ΗΠΑ, επισημαίνοντας ότι «η άρνηση εμβολιασμού και η αμφισβήτηση του τριπλού εμβολίου MMR έχουν δημιουργήσει επικίνδυνα κενά προστασίας».
Άσκησε, μάλιστα, έντονη κριτική στην αμερικανική πολιτική ηγεσία για τη στάση της απέναντι στους εμβολιασμούς, εκφράζοντας την ανησυχία του για την υπονόμευση της εμπιστοσύνης στις επιστημονικές συστάσεις.
Υπενθύμισε ότι τα εμβόλια επέτρεψαν στην ανθρωπότητα να εξαλείψει την ευλογιά, ενώ η πολιομυελίτιδα αποτελεί τον επόμενο μεγάλο στόχο εκρίζωσης. Αντίθετα, στην περίπτωση της ιλαράς, η υποχώρηση της εμβολιαστικής κάλυψης απομακρύνει την προοπτική εξάλειψής της.
Τα εμβόλια που προλαμβάνουν τον καρκίνο
Σημαντικό μέρος της ομιλίας του αφιερώθηκε στη συμβολή των εμβολίων στην πρόληψη του καρκίνου.
Ο καθηγητής επισήμανε ότι «περίπου το 18% των καρκίνων παγκοσμίως συνδέεται με λοιμώδεις παράγοντες, γεγονός που καθιστά την πρόληψη των λοιμώξεων καθοριστικό εργαλείο αντικαρκινικής προστασίας».
Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στο εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β, το οποίο συμβάλλει στην πρόληψη του καρκίνου του ήπατος, και στο εμβόλιο κατά του HPV, που έχει αλλάξει τα δεδομένα για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Όπως τόνισε, στην Αγγλία και τη Σκωτία τα αποτελέσματα των προγραμμάτων εμβολιασμού κατά του HPV είναι εντυπωσιακά, με δραστική μείωση της νόσου στις νεότερες εμβολιασμένες γενιές.
Θεραπευτικά εμβόλια: Η νέα ελπίδα για τον καρκίνο
Ακόμη μεγαλύτερες προσδοκίες δημιουργούν τα θεραπευτικά εμβόλια κατά του καρκίνου, τα οποία στοχεύουν στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος ώστε να αναγνωρίζει και να καταστρέφει καρκινικά κύτταρα.
Ο κ. Παυλάκης εξήγησε ότι, έπειτα από περισσότερα από 50 χρόνια ερευνητικών προσπαθειών, οι νέες τεχνολογίες RNA και DNA αναζωπυρώνουν το ενδιαφέρον για αυτή τη θεραπευτική προσέγγιση, με περισσότερες από 100 κλινικές δοκιμές να βρίσκονται σε εξέλιξη.
Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στα υπό ανάπτυξη εξατομικευμένα εμβόλια mRNA για το μελάνωμα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα αποτελέσματα της δικής του ερευνητικής ομάδας, η οποία ανέπτυξε τεχνολογίες εμβολίων DNA που, σύμφωνα με τα πειραματικά δεδομένα, μπορούν να προκαλέσουν 10 έως 50 φορές μεγαλύτερη παραγωγή κυτταροτοξικών λεμφοκυττάρων.
Τα κύτταρα αυτά είναι καθοριστικά για την αντιμετώπιση χρόνιων ιογενών λοιμώξεων και την καταστροφή καρκινικών κυττάρων. Ο καθηγητής αναφέρθηκε επίσης στην αξιοποίηση της ιντερλευκίνης-15 για την ενίσχυση της ανοσολογικής απόκρισης, καθώς και στη δυνατότητα διατήρησης κυτταροτοξικών κυττάρων για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά τον εμβολιασμό.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη και το μέλλον της ιατρικής
Κλείνοντας, ο κ. Παυλάκης στάθηκε στον καθοριστικό ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία, σε συνδυασμό με τη μοριακή βιολογία, αναμένεται να μεταμορφώσει την ανάπτυξη εμβολίων και θεραπειών.
Όπως εξήγησε, οι νέες τεχνολογίες επιτρέπουν τη λεπτομερή χαρτογράφηση του ανοσοποιητικού συστήματος, την ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών, ακόμη και την επιδιόρθωση γενετικών βλαβών.
Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν εγγυάται από μόνη της ένα καλύτερο μέλλον. Η επιστήμη πρέπει να αντιμετωπίσει την αντιεπιστημονική παραπληροφόρηση, καθώς ασθένειες που θεωρούνταν ελεγχόμενες επιστρέφουν.
Το βασικό μήνυμα της ομιλίας του είναι ότι η ανθρωπότητα διαθέτει σήμερα πρωτοφανείς επιστημονικές δυνατότητες, αλλά οφείλει να προστατεύσει τις κατακτήσεις της. Διαφορετικά, κινδυνεύει να χάσει πολύτιμο έδαφος απέναντι σε ασθένειες που έχει ήδη μάθει να προλαμβάνει.
Διαβάστε επίσης
Άδωνις Γεωργιάδης: Θεωρώ την mRNA τεχνολογία μια τεράστια ακόμα ανακάλυψη της ανθρωπότητας
Αθανασάκης: Τα εμβόλια δεν κάνουν δουλειά από τα ράφι, αλλά όταν δίνονται στους ανθρώπους
Μαρία Θεοδωρίδου: Κρίσιμη η ανάγκη εμβολιασμού των ενηλίκων και των χρονίως πασχόντων
