Ποια είναι η καλύτερη ώρα για να πάρει κάποιος το χάπι της πίεσης; Επειδή η αρτηριακή πίεση φυσιολογικά μειώνεται στον ύπνο, ενώ οι υψηλές νυχτερινές τιμές συνδέονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, η λήψη των αντιυπερτασικών πριν από την κατάκλιση ακούγεται λογική. Τα νεότερα δεδομένα, όμως, δείχνουν κάτι διαφορετικό.
Η συζήτηση άνοιξε έντονα το 2019 με τη μελέτη Hygia Chronotherapy Trial. Σε 19.084 ασθενείς με υπέρταση, όσοι έπαιρναν τα φάρμακά τους πριν κοιμηθούν εμφάνισαν, έπειτα από 6,3 χρόνια, 45% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων συγκριτικά με όσους τα λάμβαναν το πρωί.
Το εντυπωσιακό μέγεθος του οφέλους προκάλεσε αμφιβολίες. Το European Heart Journal ανακοίνωσε ότι ανεξάρτητος στατιστικολόγος εξέτασε τα δεδομένα που παρείχαν οι ερευνητές και δεν τεκμηριώθηκε επιστημονική ατασθαλία, χωρίς όμως να μπορούν να επαληθευτούν τα αρχικά δεδομένα πηγής. Το 2022, ανασκόπηση της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης εντόπισε σημαντικά μεθοδολογικά προβλήματα και υψηλό κίνδυνο μεροληψίας στις έως τότε σχετικές μελέτες.
Τι έδειξε έρευνα σε 21.000 ασθενείς
Την ίδια χρονιά, η μεγάλη ανεξάρτητη μελέτη TIME, που δημοσιεύθηκε στο The Lancet, έδωσε διαφορετική εικόνα. Σε 21.104 ενήλικες στη Βρετανία, μετά από 5,2 χρόνια, θάνατος από αγγειακά αίτια ή νοσηλεία λόγω εμφράγματος ή εγκεφαλικού καταγράφηκε στο 3,4% όσων λάμβαναν τα φάρμακα το βράδυ και στο 3,7% όσων τα έπαιρναν το πρωί. Δεν προέκυψε σημαντική διαφορά ούτε στη συνολική θνησιμότητα.
Η TIME είχε περιορισμούς: Ήταν ανοιχτή μελέτη, αρκετοί συμμετέχοντες δεν τήρησαν το καθορισμένο ωράριο, το 90,5% ήταν λευκοί και μόνο περίπου το 13% είχε προηγούμενη καρδιαγγειακή νόσο.
Ωστόσο, τα επόμενα δεδομένα κινήθηκαν προς την ίδια κατεύθυνση.
Η καναδική BedMed, που δημοσιεύθηκε στο JAMA το 2025 και περιέλαβε 3.357 ασθενείς, δε μπόρεσε να αποδείξει ότι η βραδινή λήψη μειώνει τον κίνδυνο θανάτου, εμφράγματος, εγκεφαλικού, καρδιακής ανεπάρκειας ή άλλων σοβαρών καρδιαγγειακών συμβάντων. Κι όμως, σε 302 συμμετέχοντες που υποβλήθηκαν σε 24ωρη παρακολούθηση, η βραδινή λήψη μείωσε τη συστολική πίεση στον ύπνο κατά 7,4 mmHg κατά μέσο όρο. Αυτό οδήγησε σε καλύτερη νυχτερινή αρτηριακή πίεση, χωρίς ωστόσο αυτό να μεταφραστεί σε λιγότερα καρδιαγγειακά επεισόδια.
Παρόμοιο ήταν το αποτέλεσμα της BedMed-Frail σε 776 ευάλωτους ηλικιωμένους, μέσης ηλικίας 88 ετών: Κανένα πλεονέκτημα της βραδινής λήψης ως προς θανάτους ή σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάντα, αλλά ούτε αύξηση σε πτώσεις, κατάγματα ή επιδείνωση της γνωστικής λειτουργίας.
Γιατί οι τιμές της αρτηριακής πίεσης τη νύχτα παραμένουν σημαντικές
Η αρτηριακή πίεση φυσιολογικά πέφτει στον ύπνο και ανεβαίνει ξανά κατά το ξύπνημα. Η υψηλή αρτηριακή πίεση τη νύχτα αποτελεί ισχυρό δείκτη καρδιαγγειακού κινδύνου, ανεξάρτητα από τις ημερήσιες τιμές, και μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία σε ανθρώπους με υπνική άπνοια, χρόνια νεφρική νόσο ή διαβήτη.
Αυτό, όμως, δε σημαίνει ότι η μεταφορά του χαπιού το βράδυ μειώνει αυτομάτως τον κίνδυνο. Γι’ αυτό και ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες δεν συστήνουν τη συστηματική λήψη των αντιυπερτασικών πριν από τον ύπνο.
Ποια ώρα είναι τελικά καλύτερη;
Οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν τα φάρμακα να λαμβάνονται την ώρα που εξυπηρετεί περισσότερο τον ασθενή και τον βοηθά να παραμένει συνεπής στη θεραπεία. Αντίστοιχα, οι αμερικανικές οδηγίες δεν ορίζουν το πρωί ή το βράδυ ως καθολικά προτιμότερο.
Υπάρχουν εξαιρέσεις: Νυχτερινή υπέρταση, συγκεκριμένες παρενέργειες ή σχήματα με περισσότερες ημερήσιες δόσεις μπορεί να απαιτούν εξατομίκευση. Τα διουρητικά, για παράδειγμα, αργά το βράδυ μπορεί να προκαλέσουν συχνές νυχτερινές επισκέψεις στην τουαλέτα.
Επομένως, δεν αλλάζουμε μόνοι μας την ώρα λήψης της αγωγής. Για τους περισσότερους ασθενείς, το σημαντικότερο δεν φαίνεται να είναι αν το χάπι λαμβάνεται πρωί ή βράδυ, αλλά να λαμβάνεται σταθερά, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού, ώστε η πίεση να παραμένει αποτελεσματικά ρυθμισμένη.
Διαβάστε επίσης
Οι ασθενείς με υπέρταση είναι πιο πρόθυμοι να πάρουν χάπια, παρά να αλλάξουν συνήθειες
Εγκυμοσύνη: Αυξημένος κίνδυνος υπέρτασης από χημικά σε πλαστικά, αρώματα και καλλυντικά
