Είστε δεξιόχειρας ή αριστερόχειρας; Και πώς συνδέεται η απάντηση σ’ αυτό με την ποιότητα του ύπνου; Οι επιστήμονες διερευνούν το ζήτημα εδώ και χρόνια, χωρίς να έχουν καταλήξει σε σαφή συμπεράσματα. Μια νέα έρευνα, που πραγματοποιήθηκε σ’ ένα μεγάλο δείγμα του πληθυσμού, θέλοντας να ρίξει «φως» στο διαχρονικό ερώτημα, υποδηλώνει ότι μπορεί, πράγματι, να υπάρχει μια σύνδεση: Όσοι δεν είναι καθαρά δεξιόχειρες περνούν περισσότερο χρόνο ξύπνιοι κατά τη διάρκεια της νύχτας και αναφέρουν μεγαλύτερη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Εκτιμάται ότι περίπου το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι αριστερόχειρες. Προηγούμενες έρευνες έχουν προσφέρει αντικρουόμενες ενδείξεις σχετικά με το αν το «καλό χέρι» σχετίζεται με τον ύπνο και πώς. Οι περισσότερες μελέτες, ωστόσο, αφορούσαν σε μικρό αριθμό συμμετεχόντων και βασίζονταν, σε μεγάλο βαθμό, στις περιγραφές των ίδιων σχετικά με τον ύπνο τους. Ως εκ τούτου, οι ερευνητές δεν διέθεταν ισχυρά στοιχεία για να καταλήξουν σε ασφαλή συμπεράσματα.
Παρακολουθώντας τον ύπνο
Μια μελέτη του 2022 που δημοσιεύθηκε στο Nature and Science of Sleep προσπάθησε να αντιμετωπίσει ορισμένους απ’ αυτούς τους περιορισμούς, εξετάζοντας τόσο αντικειμενικά, όσο και αυτοαναφερόμενα μέτρα ύπνου σε μια πολύ μεγαλύτερη ομάδα. Πάνω από 1.700 ενήλικες ηλικίας 18 έως 80 ετών παρακολουθήθηκαν για 5 συνεχόμενες νύχτες. Από τους συμμετέχοντες, το 91% ήταν δεξιόχειρες, το 4,8% αριστερόχειρες και το 4,2% αμφιδέξιοι.
Αντί να βασίζονται αποκλειστικά σε ερωτηματολόγια, οι ερευνητές και μια αντικειμενική μέτρηση: Οι συμμετέχοντες φορούσαν μια μικρή συσκευή στον καρπό που κατέγραφε συνεχώς την κίνηση και άλλες παραμέτρους, επιτρέποντας στους ερευνητές να εκτιμήσουν πτυχές των προτύπων ύπνου και εγρήγορσης. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν επίσης τον «Δείκτη Ποιότητας Ύπνου» του Πίτσμπουργκ, ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο ερωτηματολόγιο, που αξιολογεί την υποκειμενική ποιότητα του ύπνου.
Το «καλό χέρι» αξιολογήθηκε με τη χρήση του «Ερωτηματολογίου Χειρονομίας» του Εδιμβούργου. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτό δεν περιορίστηκε απλώς στον διαχωρισμό των ατόμων σε δεξιόχειρες και αριστερόχειρες – επέτρεψε στους ερευνητές να εκτιμήσουν τον βαθμό στον οποίο κάποιος προτιμούσε το ένα χέρι έναντι του άλλου.
Το συμπέρασμα: Οι αριστερόχειρες περνούν περισσότερη ώρα ξύπνιοι
Μία από τις πιο σαφείς συσχετίσεις προέκυψε αφού οι συμμετέχοντες είχαν αποκοιμηθεί. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το αν ήταν κανείς δεξιόχειρας ή αριστερόχειρας συσχετιζόταν με την αφύπνιση κατά τον ύπνο. Μάλιστα, όσο ισχυρότερη ήταν η τάση προς την αριστεροχειρία, τόσο περισσότερο χρόνο έτειναν να περνούν οι συμμετέχοντες ξύπνιοι. Η συσχέτιση δεν περιοριζόταν στον νυχτερινό ύπνο. Μια ισχυρότερη κλίση προς το αριστερό χέρι συνδέθηκε, επιπλέον, με μεγαλύτερη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Η ηλικία φάνηκε επίσης να παίζει ρόλο: Η ποιότητα του ύπνου ήταν ακόμη χειρότερη στους ηλικιωμένους αριστερόχειρες. Συνολικά, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι όσοι δεν είναι σαφώς δεξιόχειρες ενδέχεται να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες διαταραχές ύπνου.
Τι σημαίνουν στην πραγματικότητα τα ευρήματα;
Τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα, αλλά δεν υποδηλώνουν ότι το να είναι κανείς αριστερόχειρας σημαίνει αναπόφευκτα ότι αντιμετωπίζει χειρότερη ποιότητα ύπνου. Η μελέτη εντόπισε απλώς μια συσχέτιση. Είναι, άλλωστε, γνωστό ότι πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την ποιότητα του ύπνου.
Παρ’ όλα αυτά, η έρευνα ενισχύει τα στοιχεία που υποδηλώνουν ότι το «καλό χέρι» μπορεί να σχετίζεται με βιολογικές διαφορές που εκτείνονται πέρα από το ποιο χέρι χρησιμοποιεί κανείς για να γράψει ή να φάει. Το μεγάλο δείγμα και η χρήση αντικειμενικής παρακολούθησης του ύπνου στην παρούσα μελέτη παρείχαν μια ισχυρότερη βάση για τη διερεύνηση της σχέσης αυτής.
Τόσο για τους αριστερόχειρες, όσο και για τους δεξιόχειρες, οι βασικές αρχές του ποιοτικού ύπνου παραμένουν οι ίδιες:
✔ τήρηση ενός σταθερού προγράμματος ύπνου,
✔ περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ πριν τον ύπνο και
✔ μείωση της έκθεσης σε οθόνες που προκαλούν διέγερση το βράδυ.
Διαβάστε επίσης
Καρκίνος μαστού: Διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο οι αριστερόχειρες; Ένας καθηγητής απαντά
Αυτός είναι ο λόγος που ξυπνάμε κάθε βράδυ στις 3 τα χαράματα – Τι αποκαλύπτει η επιστήμη
Καφές και ύπνος: Γιατί κάποιοι κοιμούνται σαν μωρά και άλλοι κοιτούν το ταβάνι
