Όταν το άγχος εμφανίζεται μέσα σε μια σχέση, σπάνια αφορά μόνο το άτομο που το βιώνει. Πολύ συχνά γίνεται μια εμπειρία που επηρεάζει και τους δύο συντρόφους. Το έντονο άγχος του ενός μπορεί να αλλάξει σταδιακά τη δυναμική της σχέσης, επηρεάζοντας την επικοινωνία, την αίσθηση ασφάλειας και την καθημερινή αλληλεπίδραση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο άλλος σύντροφος μπορεί να νιώθει μπερδεμένος, εξαντλημένος ή ανήμπορος να βοηθήσει. Παράλληλα, προσπαθεί να στηρίξει τον άνθρωπο που αγαπά χωρίς να εξαντληθεί συναισθηματικά ή να χάσει τον εαυτό του μέσα στη διαδικασία.
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί το άγχος μέσα σε μια σχέση μπορεί να βοηθήσει τα ζευγάρια να μετατρέψουν μια δύσκολη κατάσταση σε ευκαιρία για μεγαλύτερη κατανόηση, ενσυναίσθηση και συναισθηματική ανθεκτικότητα. Η Michelle P. Maidenberg, PhD, MPH, LCSW-R, CGP, ψυχοθεραπεύτρια σε άρθρο της στο Psychology Today, εξηγεί πώς το άγχος επηρεάζει τη δυναμική ενός ζευγαριού και τι μπορούν να κάνουν οι σύντροφοι για να το διαχειριστούν πιο αποτελεσματικά.
Πώς βιώνει το άγχος ο σύντροφος
Το άγχος συνδέεται με έναν εγκέφαλο που βρίσκεται συνεχώς σε κατάσταση «ανίχνευσης απειλής». «Όταν κάποιος είναι αγχωμένος, ο εγκέφαλός του έχει τάση να εντοπίζει κινδύνους, αβεβαιότητα και τα χειρότερα πιθανά σενάρια» εξηγεί.
Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί με:
- συνεχή ανάγκη για διαβεβαίωση
- υπερβολικό έλεγχο καταστάσεων
- έντονα συναισθήματα
- ευερεθιστότητα
- αποφυγή ή δυσκολία στη λήψη αποφάσεων
Για τον έτερο σύντροφο, αυτή η κατάσταση συχνά μεταφράζεται σε μια καθημερινότητα όπου:
- νιώθει ότι πρέπει να προσέχει κάθε του λέξη και κίνηση για να μη δημιουργηθεί ένταση,
- αισθάνεται υπεύθυνος να αποτρέψει τη δυσφορία του άλλου,
- εμπλέκεται σε επαναλαμβανόμενες συζητήσεις που δεν οδηγούν σε λύση,
- απορροφά το άγχος του συντρόφου,
- ταλαντεύεται ανάμεσα στη φροντίδα και την ανάγκη να απομακρυνθεί.
Έρευνες δείχνουν ότι τα συμπτώματα άγχους μπορούν να «μεταδοθούν» συναισθηματικά μέσα στις στενές σχέσεις, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν σαφείς τρόποι διαχείρισης του στρες.
Συνηθισμένα μοτίβα που εμφανίζονται στη σχέση
Ο κύκλος της διαβεβαίωσης
Ο αγχώδης σύντροφος συχνά ζητά διαβεβαιώσεις για να μειώσει την αβεβαιότητα. Παρότι αυτές προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, μακροπρόθεσμα μπορεί να ενισχύσουν το άγχος, καθώς το άτομο μαθαίνει να εξαρτάται από εξωτερική επιβεβαίωση.
Ο «ρόλος του ρυθμιστή»
Ο ένας σύντροφος μπορεί να αναλάβει άθελά του τον ρόλο του ανθρώπου που πρέπει να ηρεμεί, να διορθώνει ή να προλαμβάνει κάθε δύσκολη στιγμή. Με τον χρόνο, αυτή η δυναμική μπορεί να δημιουργήσει συναισθηματική εξάντληση και δυσαρέσκεια.
Ο κύκλος προσέγγισης και απόσυρσης
Το άγχος συχνά οδηγεί τον έναν σύντροφο να ζητά περισσότερη εγγύτητα, απαντήσεις ή επιβεβαίωση. Ο άλλος μπορεί να αποσυρθεί για να προστατεύσει τον εαυτό του από την ένταση. Αυτός ο κύκλος μπορεί να αυξήσει τη δυσφορία και των δύο.
Πώς επηρεάζονται τα νευρικά συστήματα και των δύο
Όπως εξηγεί η ειδικός, σύμφωνα με τη θεωρία του πολυπνευμονογαστρικού νεύρου (polyvagal theory), οι άνθρωποι είναι «συνδεδεμένοι», επηρεάζοντας συνεχώς ο ένας το νευρικό σύστημα του άλλου μέσα από τον τόνο της φωνής, τις εκφράσεις του προσώπου και τη γλώσσα του σώματος. «Αυτό σημαίνει ότι οι σύντροφοι επηρεάζουν συνεχώς ο ένας το νευρικό σύστημα του άλλου, είτε το θέλουν είτε όχι» συμπληρώνει.
Για να λειτουργήσει, όμως, η «συν-ρύθμιση» μέσα σε μια σχέση, είναι σημαντικό και οι δύο άνθρωποι να μπορούν να ρυθμίζουν το δικό τους νευρικό σύστημα.
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε πραγματικά τον σύντροφό σας
Επικυρώστε το συναίσθημα, όχι τον φόβο. Η προσπάθεια να αποδείξετε συνεχώς ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα» μπορεί να ενισχύσει τον κύκλο του άγχους.
Διατηρήστε τη δική σας ηρεμία. Αργή αναπνοή, χαλάρωση του σώματος και μια ήρεμη παρουσία μπορούν να έχουν μεγαλύτερη επίδραση από τα «σωστά λόγια».
Θέστε υγιή όρια. Περιορίστε τις επαναλαμβανόμενες συζητήσεις διαβεβαίωσης, την ανάγκη για ένα διάλειμμα όταν η ένταση αυξάνεται και αναζητήστε βοήθεια από ειδικό ή από το υποστηρικτικό περιβάλλον
Βοηθήστε τον σύντροφό σας να «επιστρέψει» στο παρόν. Για παράδειγμα, μια βαθιά αναπνοή μαζί, μια σύντομη βόλτα και μια ήρεμη φυσική παρουσία μπορούν να λειτουργήσουν καθησυχαστικά για το νευρικό σύστημα.
Ενθαρρύνετε μικρά βήματα. Αντί να πιέσετε τον σύντροφό σας να κάνει κάτι άμεσα, βοηθήστε τον να ξεκινήσει με μικρά βήματα. Μια χρήσιμη τεχνική είναι ο «κανόνας των πέντε λεπτών»: να συμφωνήσετε να ασχοληθείτε με μια δύσκολη δραστηριότητα μόνο για πέντε λεπτά. Συχνά αυτό αρκεί για να μειωθεί η αίσθηση απειλής και να δημιουργηθεί κίνητρο για συνέχεια.
Μην ξεχνάτε και τα δικά σας συναισθήματα
Οι σύντροφοι ανθρώπων με άγχος συχνά αγνοούν τις δικές τους ανάγκες. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε εξουθένωση ή συναισθηματική απομάκρυνση. Γι’ αυτό, η ειδικός τονίζει ότι είναι σημαντικό να εκφράζετε τα συναισθήματά σας με σεβασμό, να αναγνωρίζετε πότε νιώθετε υπερφόρτωση και να αναζητάτε και εσείς υποστήριξη, αν τη χρειάζεστε. «Κάθε άνθρωπος είναι υπεύθυνος για τη ρύθμιση του δικού του συναισθηματικού κόσμου» συμπληρώνει.
Η ευθύνη είναι κοινή μέσα στη σχέση
Σε μια υγιή σχέση και οι δύο σύντροφοι έχουν ρόλο:
- Ο αγχώδης σύντροφος χρειάζεται να μάθει να αναγνωρίζει και να διαχειρίζεται το άγχος του.
- Ο άλλος σύντροφος χρειάζεται να διατηρεί τα όρια και τη συναισθηματική του ισορροπία.
Δεν πρόκειται για απόδοση ευθυνών, αλλά για συνεργασία, σημειώνει.
Συμπέρασμα
Όταν και οι δύο σύντροφοι καλλιεργούν επίγνωση του νευρικού τους συστήματος, εξασκούν την αυτορρύθμιση και επικοινωνούν με ειλικρίνεια και συμπόνια, το άγχος δεν χρειάζεται πλέον να κυριαρχεί στη σχέση.
Με τον καιρό, πολλά ζευγάρια ανακαλύπτουν ότι οι ίδιες δεξιότητες που ανέπτυξαν για να διαχειριστούν το άγχος – υπομονή, συντονισμός, συναισθηματική ευελιξία και αυτογνωσία – γίνονται το θεμέλιο για έναν πιο ασφαλή, βαθύ και διαρκή δεσμό.
Διαβάστε επίσης
Πόσο ελκυστικούς σας κάνει ένα σταθερό και αμετακίνητο «όχι»; Η απάντηση θα σας εκπλήξει
Ο αφροδισιακός καρπός που δυναμώνει το σπέρμα και την καρδιά
Τι αποκαλύπτουν τα σεξουαλικά όνειρα και ποια είναι τα πιο δημοφιλή
