Η σεξουαλική δραστηριότητα συχνά παρουσιάζεται ως ένα «φυσικό αγχολυτικό» στην καθημερινότητα των ζευγαριών. Μια νέα μελέτη, όμως, έρχεται να βάλει πιο καθαρά όρια σε αυτή την ιδέα: το σεξ συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα στρες την ίδια ημέρα, αλλά το όφελος δεν φαίνεται να «κρατά» μέχρι την επόμενη. Επιπλέον, ο λόγος για τον οποίο τελείται η σεξουαλική επαφή αποδεικνύεται κρίσιμος. Όπως αναφέρεται στο Archives of Sexual Behavior, όταν λειτουργεί ως τρόπος αποφυγής έντασης ή σύγκρουσης, μπορεί να συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα στρες, 24 ώρες αργότερα.
Γιατί είχε σημασία να εξεταστεί «στην πράξη»
Η αντίληψη ότι η σωματική οικειότητα μπορεί να ανακουφίσει από την ένταση δεν είναι απλώς «πολιτισμικό κλισέ». Ψυχολογικές θεωρίες για την τρυφερή επαφή υποστηρίζουν ότι η σωματική εγγύτητα μπορεί να μειώνει αρνητικά συναισθήματα. Με τη σειρά της, η σεξουαλική δραστηριότητα έχει συνδεθεί με την απελευθέρωση ορμονών και νευροδιαβιβαστών που σχετίζονται με τη ρύθμιση του στρες, όπως η οξυτοκίνη και τα ενδογενή οπιοειδή.
Ωστόσο, οι μέχρι σήμερα έρευνες είχαν συχνά «τυφλά σημεία». Άλλοτε βασίζονταν σε μικρά δείγματα, άλλοτε σε ειδικούς πληθυσμούς (φοιτητές, άγαμους ή ηλικιωμένους), ενώ λίγες προσπάθησαν να μετρήσουν το στρες σε πραγματικό χρόνο, μέρα με τη μέρα, ώστε να φανεί αν υπάρχει άμεσο ή/και «καθυστερημένο» αποτέλεσμα.
Όπως το θέτει στο PsyPost, η ερευνήτρια Δρ. Sierra D. Peters, βοηθός καθηγήτρια ψυχολογίας στο Rhodes College, «υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι το σεξ είναι ένα φυσικό μέσο ανακούφισης από το άγχος, αλλά πολύ λίγες έρευνες έχουν πράγματι παράσχει πειστικά εμπειρικά στοιχεία για να υποστηρίξουν αυτή την πεποίθηση». Και εξηγεί το γιατί: «Οι προηγούμενες μελέτες ήταν μικρές, ασυνεπείς και συχνά επικεντρώνονταν σε φοιτητές ή άγαμα άτομα».
Πώς έγινε η παρούσα έρευνα
Για να εξετάσουν πιο αξιόπιστα τη σχέση μεταξύ σεξ και στρες, οι ερευνητές συνδύασαν δεδομένα από 3 ανεξάρτητες μελέτες με ημερήσιες καταγραφές. Το τελικό δείγμα περιλάμβανε 645 άτομα, από τα οποία τα 319 ήταν ζευγάρια. Οι συμμετέχοντες ήταν νεαροί ενήλικες (25 – 35 ετών) και βρίσκονταν στα πρώτα στάδια του γάμου τους (κατά μέσο όρο είχαν παντρευτεί κατά το τελευταίο εξάμηνο).
Το βασικό πλεονέκτημα της μεθόδου ήταν ότι δεν ζητούσε από τους συμμετέχοντες να θυμηθούν «πώς ήταν το τελευταίο διάστημα», αλλά να καταγράφουν καθημερινά την εμπειρία τους. Για 14 συνεχόμενες ημέρες, κάθε σύντροφος συμπλήρωνε κάθε βράδυ ερωτηματολόγιο: αν υπήρξε σεξουαλική δραστηριότητα, πόσο στρες ένιωσε εκείνη τη μέρα (σε κλίμακα 1 – 7), αλλά και – όταν υπήρξε σεξ – πόσο ικανοποιητικό ήταν και ποιο ήταν το κίνητρο.
Οι ερευνητές συνδύασαν τις αναφορές και των δύο συντρόφων, ώστε να μειωθεί το σφάλμα ως προς το αν «όντως» υπήρξε σεξ εκείνη τη μέρα. Επιπλέον, τα κίνητρα ομαδοποιήθηκαν σε 2 βασικές κατηγορίες:
- Κίνητρο προσέγγισης: σεξ για σύνδεση, τρυφερότητα, θετική εμπειρία, ευχαρίστηση του συντρόφου.
- Κίνητρο αποφυγής: σεξ για να αποφευχθεί ένταση, καβγάς, απογοήτευση ή άλλη αρνητική εξέλιξη.
«Μας ενδιέφερε εξίσου να διαπιστώσουμε εάν το “πλαίσιο” του σεξ, δηλαδή γιατί τα ζευγάρια το κάνουν και πόσο ικανοποιητικό είναι, επηρεάζει τις ιδιότητές του ως μέσου ανακούφισης από το άγχος» εξηγεί η Δρ. Peters.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Το βασικό εύρημα ήταν (σχετικά) ξεκάθαρο: τις ημέρες που τα ζευγάρια είχαν σεξουαλική επαφή, ανέφεραν χαμηλότερα επίπεδα στρες σε σύγκριση με τις ημέρες που δεν είχαν. Δηλαδή, το σεξ «συνοδεύτηκε» από μια άμεση μείωση του άγχους μέσα στην ίδια ημέρα.
Όμως, όταν οι ερευνητές κοίταξαν το επόμενο 24ωρο, η εικόνα άλλαξε. Η σεξουαλική δραστηριότητα μια συγκεκριμένη ημέρα δεν συνδέθηκε, συνολικά, με χαμηλότερο στρες την επόμενη. Με άλλα λόγια, το πιθανό «αγχολυτικό» αποτέλεσμα φάνηκε βραχύβιο και δεν μεταφράστηκε σε σταθερό πλεονέκτημα της επόμενης ημέρας.
Επίσης, δεν βρήκαν ισχυρές ενδείξεις ότι το αποτέλεσμα διαφέρει ουσιαστικά ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες ή ότι εξαρτάται από το γενικό επίπεδο ικανοποίησης από τον γάμο. Αντιθέτως, εμφανίστηκε σχετικά ομοιόμορφα στο δείγμα, ανεξάρτητα από αυτούς τους παράγοντες.
Το «κλειδί» μπορεί να είναι το κίνητρο
Από ό,τι φαίνεται, ο λόγος που γίνεται το σεξ μπορεί να αλλάζει τη συναισθηματική του «υπογραφή». Όταν η σεξουαλική δραστηριότητα γινόταν με κίνητρο αποφυγής – δηλαδή ως στρατηγική για να μην προκύψει σύγκρουση ή δυσαρέσκεια – τότε συσχετίστηκε με αυξημένο στρες την επόμενη ημέρα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το σεξ δεν λειτουργεί πάντα ως αποφόρτιση. Σε ορισμένα πλαίσια μπορεί να συνδέεται με επιβάρυνση, πιθανόν επειδή σχετίζεται με πίεση, ενοχή ή «διαχείριση» της έντασης αντί για αμοιβαία επιθυμία.
Η Δρ. Peters το συνοψίζει ως «…εξετάζοντας τη σεξουαλική δραστηριότητα – με το να λαμβάνουμε υπόψη τα κίνητρα πίσω από αυτήν – μπορεί τελικά να μας οδηγήσει στο αν η συνεύρεση ανακουφίζει (ή επιδεινώνει) το στρες».
Σε κάθε περίπτωση, οι συγγραφείς επιμένουν σε δύο βασικά «φρένα». Πρώτον, η γενίκευση: το δείγμα αφορούσε νιόπαντρα ζευγάρια. Δεύτερον, η αιτιότητα: πρόκειται για συσχετιστικά δεδομένα. Με άλλα λόγια, δεν μπορεί να αποκλειστεί το σενάριο ότι οι μέρες με λιγότερο στρες απλώς κάνουν πιο πιθανό το σεξ – και όχι ότι το σεξ «ρίχνει» το στρες.
Διαβάστε επίσης
Άγχος επίδοσης στο σεξ: Νιώθετε ότι σας βαθμολογούν στο κρεβάτι; Τι απαντά η ψυχολόγος
Σεξ: Πόσο συχνά κάνουν έρωτα οι παντρεμένοι;
Σεξ: Ποια είναι η ιδανική συχνότητα που κρατάει το ζευγάρι μαζί – Τι άλλο χρειάζεται να δοκιμάσουν
