Η βροχή έπεφτε ασταμάτητα όλη μέρα στο Άμστερνταμ. Η πρόγνωση δεν ήταν καθόλου ενθαρρυντική και σε πολλές χώρες μια τέτοια καταιγίδα θα ήταν αρκετή για να ακυρώσει κάθε παιδική υπαίθρια δραστηριότητα. Όχι όμως στην Ολλανδία.
Λίγο μετά τις 5 το απόγευμα, εκατοντάδες παιδιά άρχισαν να φτάνουν στο Westerpark, πολλά με τα ποδήλατά τους, φορώντας αδιάβροχα και συνοδευόμενα από τους γονείς τους. Αντί να αναζητούν καταφύγιο από τη βροχή, ετοιμάζονταν να περπατήσουν 5 ή 10 χιλιόμετρα στη γειτονιά τους. Πρόκειται για την Avondvierdaagse («Τετραήμερος βραδινός περίπατος»), μια ετήσια διοργάνωση κατά την οποία παιδιά δημοτικού, γονείς και εκπαιδευτικοί περπατούν για τέσσερα συνεχόμενα απογεύματα στις γειτονιές τους, διανύοντας αποστάσεις 5 ή 10 χιλιομέτρων.
Σύμφωνα με τη Βασιλική Ολλανδική Ένωση Πεζοπορίας (KWbN), περίπου 500.000 άνθρωποι συμμετέχουν κάθε χρόνο σε περισσότερες από 700 τοποθεσίες σε ολόκληρη τη χώρα, με τη συμβολή δεκάδων χιλιάδων εθελοντών.
Από στρατιωτική άσκηση σε σύμβολο της ολλανδικής ταυτότητας
Οι ρίζες της διοργάνωσης βρίσκονται στις αρχές του 20ού αιώνα. Όπως εξηγεί η καθηγήτρια Πολιτισμικής Ιστορίας Inger Leemans από τη Βασιλική Ολλανδική Ακαδημία Τεχνών και Επιστημών, η πρώτη τετραήμερη πορεία πραγματοποιήθηκε το 1909 στο Νάιμεχεν ως στρατιωτική εκπαίδευση.
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η συμμετοχή επεκτάθηκε στους πολίτες και σταδιακά η διοργάνωση μετατράπηκε σε μια από τις πιο αναγνωρίσιμες κοινωνικές παραδόσεις της χώρας. «Είναι ενδιαφέρον ότι μια δραστηριότητα με στρατιωτικές καταβολές εξελίχθηκε σε ένα από τα στοιχεία της εθνικής ταυτότητας των Ολλανδών», σημειώνει η Leemans στον Guardian.
Σήμερα, πολλοί Ολλανδοί θεωρούν την Avondvierdaagse εξίσου χαρακτηριστική με τη Γιορτή του Βασιλιά (King’s Day), μια από τις σημαντικότερες εθνικές γιορτές της χώρας.
Γιατί κάνει καλό στα παιδιά
Ενώ οι αρχικοί περίπατοι δεν είχαν απαραίτητα ως στόχο την προώθηση της άσκησης, το Avondvierdaagse έχει γίνει ένας τρόπος για να παρακινηθούν τα παιδιά να βγουν έξω και να κινηθούν. «Είναι σημαντικό τα παιδιά να είναι σωματικά δραστήρια και να αναπτύσσουν τις κινητικές τους δεξιότητες από μικρή ηλικία», εξηγεί η Sanne de Vries, καθηγήτρια Φυσικής Δραστηριότητας στην Παιδική Ηλικία στο Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο του Leiden.
Όπως επισημαίνει, η ολοκλήρωση μιας τετραήμερης πρόκλησης, ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες, και η επιβράβευση στο τέλος συμβάλλουν στη δημιουργία θετικών συναισθημάτων γύρω από την άσκηση. «Το θετικό συναίσθημα που παραμένει είναι ιδιαίτερα σημαντικό», τονίζει. Αντίστοιχα, η συμμετοχή ενισχύει την ανθεκτικότητα των παιδιών. Μαθαίνουν να επιμένουν ακόμη και όταν κουράζονται ή όταν ο καιρός δεν είναι ιδανικός, αποκτώντας αίσθηση προσωπικής επίτευξης.
Η δύναμη των κοινωνικών σχέσεων
Δεν είναι τυχαίο ότι τα παιδιά στην Ολλανδία συγκαταλέγονται σταθερά ανάμεσα στα πιο ευτυχισμένα στον κόσμο. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της UNICEF, η χώρα κατέλαβε και πάλι την πρώτη θέση ανάμεσα σε 44 δυτικές χώρες όσον αφορά τη συνολική ευημερία και την ψυχική υγεία των παιδιών.
Έρευνες αποδίδουν μεγάλο μέρος αυτής της επιτυχίας στις ισχυρές κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσουν τα παιδιά, τόσο με τους συνομηλίκους τους όσο και με την οικογένειά τους. Πολλοί Ολλανδοί γονείς εργάζονται με μερική απασχόληση, επομένως έχουν περισσότερο χρόνο να περνούν με τα παιδιά τους. Δείχνουν, επίσης, εμπιστοσύνη στην ανεξαρτησία τους, αφήνοντάς τα από μικρή ηλικία να πηγαίνουν και να έρχονται μόνα τους με ποδήλατο στο σχολείο.
Η Avondvierdaagse λειτουργεί ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση. Τα παιδιά περπατούν μαζί με φίλους από το σχολείο, γονείς και γείτονες, δημιουργώντας εμπειρίες έξω από το αυστηρό πλαίσιο της σχολικής τάξης. Οι γονείς, από την πλευρά τους, αποκτούν περισσότερο χρόνο με τα παιδιά τους, ενώ ταυτόχρονα γνωρίζουν καλύτερα τη γειτονιά και την τοπική κοινότητα.
«Στο σχολείο συνήθως βλέπεις τους άλλους γονείς για λίγα μόνο λεπτά. Εδώ όμως ολόκληρη η σχολική κοινότητα έρχεται πιο κοντά», αναφέρει χαρακτηριστικά η Rebecca Astill, μια από τους γονείς.
Ένα μοντέλο που θα μπορούσε να εφαρμοστεί παντού
Παρότι η Avondvierdaagse θεωρείται βαθιά ολλανδική παράδοση, οι διοργανωτές πιστεύουν ότι η βασική ιδέα θα μπορούσε να υιοθετηθεί και σε άλλες χώρες. «Δεν πρόκειται για μια κρατική πρωτοβουλία που αναγκάζει τα παιδιά να αθληθούν. Είναι μια απλή συνταγή που μπορεί να αντιγραφεί», υποστηρίζει ο διοργανωτής Philip Bueters.
Η επιτυχία της διοργάνωσης βασίζεται στην ενεργή συμμετοχή της κοινότητας: εθελοντές οργανώνουν τις διαδρομές, τοπικές επιχειρήσεις προσφέρουν λουλούδια και κεράσματα, ενώ οικογένειες και σχολεία συνεργάζονται για έναν κοινό σκοπό. Βέβαια, ακόμη και μια τόσο θετική παράδοση δεν μένει εντελώς έξω από την κριτική. Ορισμένοι αναρωτιούνται κατά πόσο η Avondvierdaagse είναι πραγματικά συμπεριληπτική για όλα τα παιδιά – για παράδειγμα για παιδιά με αναπηρίες, για οικογένειες από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα ή για νοικοκυριά που δεν έχουν τον χρόνο και την ευελιξία να συμμετέχουν τέσσερα συνεχόμενα απογεύματα.
Ειδικά σε μεγάλες πόλεις όπως το Άμστερνταμ, οι συμμετέχοντες δεν αντικατοπτρίζουν πάντα την κοινωνική και οικονομική ποικιλομορφία του πληθυσμού. Παράλληλα, η διοργάνωση στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε εθελοντές, γεγονός που την κάνει ευάλωτη: όταν οι διαθέσιμοι άνθρωποι λιγοστεύουν, κάποιες τοπικές εκδηλώσεις δυσκολεύονται να συνεχιστούν. Κι όμως, ίσως ακριβώς αυτή η ευθραυστότητα αναδεικνύει και την αξία της: δεν πρόκειται για ένα οργανωμένο «πρόγραμμα άσκησης», αλλά για μια συλλογική προσπάθεια που υπάρχει μόνο όσο οι άνθρωποι αποφασίζουν να τη στηρίζουν.
Όπως εξηγεί ο Arno van Gemert από την KWbN, η μακροχρόνια επιτυχία της Avondvierdaagse συνοψίζεται σε μια λέξη που δύσκολα μεταφράζεται σε άλλες γλώσσες: «Gezelligheid». Πρόκειται για έναν συνδυασμό ζεστασιάς, συντροφικότητας, οικειότητας και συλλογικότητας. «Η διοργάνωση επιβιώνει εδώ και δεκαετίες επειδή φέρνει τους ανθρώπους κοντά με έναν απλό, υγιή και χωρίς οθόνες τρόπο», καταλήγει.
Διαβάστε επίσης
Ευτυχισμένα και υγιή παιδιά: Οι πράξεις που το εγγυώνται
