Ο θάνατος εργαζομένης σε ρωσικό ινστιτούτο όπου μελετάται η πανώλη, μετά από εργαστηριακό ατύχημα, έφερε στο προσκήνιο την πνευμονική πανώλη («Μαύρος Θάνατος») και τον τρόπο μετάδοσής της, εγείροντας έντονη ανησυχία.
Η 28χρονη εργαζόμενη στο Ινστιτούτο κατά της Πανώλης στο Ιρκούτσκ της Ρωσίας έχασε τη ζωή της μετά τη θραύση ενός δοκιμαστικού σωλήνα στο εργαστήριο, σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης. Οι ρωσικές αρχές δήλωσαν ότι δεν βρήκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η ασθένειά της προκλήθηκε από κάποιο από τα παθογόνα πάνω στα οποία εργαζόταν.
Ωστόσο, η υπόθεση έχει προκαλέσει αναστάτωση στις παγκόσμιες υγειονομικές αρχές και εγείρει ερωτηματικά, μετά από ανεπιβεβαίωτες αναφορές των μέσων ενημέρωσης ότι ενδέχεται να πέθανε από πνευμονική πανώλη. Σύμφωνα με τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, περίπου 200 άνθρωποι, οι οποίοι είχαν έρθει σε επαφή με την 28χρονη, βρίσκονταν υπό αυστηρή ιατρική παρακολούθηση και αρκετά νοσοκομεία στην περιοχή έκλεισαν και τέθηκαν σε καραντίνα.
«Καθώς η μετάδοση έγινε σε εργαστήριο (το οποίο, κατά πάσα πιθανότητα, έχει απολυμανθεί πλήρως) και οι άνθρωποι τέθηκαν γρήγορα σε καραντίνα, είναι εξαιρετικά απίθανο να εξαπλωθεί περαιτέρω — και επομένως, παρότι είναι μεταδοτική, είναι απίθανο να υπάρξει ευκαιρία για περαιτέρω μετάδοση», δήλωσε η Alice Hughes, καθηγήτρια Επιστήμης Διατήρησης στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, σε σχόλιά της προς το Science Media Centre.
Ωστόσο, οι αρχές δημόσιας υγείας παρακολουθούν στενά το περιστατικό. Ειδικοί του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) δήλωσαν ότι «παρακολουθούν στενά την κατάσταση» και βρίσκονται σε επικοινωνία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
«Γνωρίζουμε για την περίπτωση πνευμονίας άγνωστης προέλευσης στην ανατολική Ρωσία, η οποία υπάρχει υποψία ότι πρόκειται για πανώλη. Η υποψία αυτή δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί», δήλωσε εκπρόσωπος του οργανισμού σε γραπτή ανακοίνωση.
Ο εκπρόσωπος πρόσθεσε ότι, με βάση τις περιορισμένες πληροφορίες που είναι διαθέσιμες αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχουν αναφορές για δευτερογενή κρούσματα ή για συνεχιζόμενη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Σημείωσε επίσης ότι υπάρχει «μικρή ταξιδιωτική κίνηση» μεταξύ του Ιρκούτσκ και των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, «ιδιαίτερα αυτή την περίοδο λόγω του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας».
Η πανώλη απουσιάζει από την Ευρώπη για περισσότερα από 50 χρόνια. Ωστόσο, κρούσματα σε ανθρώπους καταγράφονται στην Αφρική, ιδιαίτερα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και στη Μαδαγασκάρη.
Είναι επικίνδυνη;
Παρότι οι πληροφορίες σχετικά με το ύποπτο κρούσμα στη Ρωσία είναι πολύ περιορισμένες, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα σποραδικά κρούσματα πνευμονικής πανώλης δεν είναι σπάνια.
«Η πανώλη δεν είναι μια ιστορική ασθένεια», δήλωσε η Zania Stamataki, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιολογικής Ανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, σε σχόλιά της προς το Science Media Centre. «Παραμένει ενδημική στους πληθυσμούς τρωκτικών σε ολόκληρη την Αφρική, την Ασία και την Αμερική, ενώ κρούσματα σε ανθρώπους εμφανίζονται κάθε χρόνο, συμπεριλαμβανομένων εξάρσεων της πνευμονικής μορφής».
Τι είναι η πνευμονική πανώλη;
Η πνευμονική πανώλη εμφανίζεται όταν η πανώλη, μια λοιμώδης νόσος που προκαλείται από βακτήρια, προσβάλλει τους πνεύμονες.
Η πνευμονική πανώλη είναι η σοβαρότερη μορφή της νόσου και η μόνη μορφή πανώλης που μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο. Εάν δεν αντιμετωπιστεί, το ποσοστό θνησιμότητας των περιστατικών κυμαίνεται από 30% έως 100%.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), είναι ιδιαίτερα μεταδοτική και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιδημίες μέσω της μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο με αναπνευστικά σταγονίδια. Ωστόσο, τα ποσοστά ανάρρωσης είναι υψηλά εάν η νόσος εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί εγκαίρως. Η περίοδος επώασης μπορεί να είναι μόλις 24 ώρες και οποιοδήποτε μολυσμένο άτομο μπορεί να τη μεταδώσει σε άλλους ανθρώπους μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Η πνευμονική πανώλη αναπτύσσεται όταν τα βακτήρια εξαπλώνονται στους πνεύμονες ενός ασθενούς που πάσχει από μη θεραπευμένη βουβωνική ή σηψαιμική πανώλη, ή όταν ένα άτομο εισπνεύσει μολυσμένα σταγονίδια που έχουν εκπνευσθεί ή βήξει από άλλο μολυσμένο άνθρωπο ή ζώο. Η πνευμονική πανώλη προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μία έως τρεις ημέρες μετά τη μόλυνση. Περιλαμβάνουν σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα, όπως δύσπνοια και βήχα, συχνά με αιματηρά ή υδαρή πτύελα.
Ποια είναι η θεραπεία;
Σύμφωνα με τους ειδικούς, εάν δεν αντιμετωπιστεί, η πνευμονική πανώλη μπορεί να αποβεί γρήγορα θανατηφόρα. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι απαραίτητες για την επιβίωση και τη μείωση των επιπλοκών. Συνήθη αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται κατά των εντεροβακτηρίων μπορούν να θεραπεύσουν αποτελεσματικά τη νόσο εάν χορηγηθούν εγκαίρως.
Σε περιπτώσεις πνευμονικής πανώλης, οι ασθενείς θα πρέπει να απομονώνονται, ενώ θα πρέπει να εντοπίζονται οι επαφές τους και να λαμβάνουν θεραπεία, όπως αναφέρει το ECDC.
Την ίδια στιγμή, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δεν συνιστά τον εμβολιασμό παρά μόνο σε ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως το προσωπικό εργαστηρίων που εκτίθεται συνεχώς στον κίνδυνο μόλυνσης και οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας.
Αναλυτικές πληροφορίες για το θέμα δίνει με ανάρτησή του ο παθολόγος, Γιώργος Παππάς. Ο γνωστός γιατρός τονίζει δύο βασικές παραμέτρους: Πρώτον, δεν πρόκειται να ξεκινήσει νέα πανδημία και δεύτερον ακόμη και ο θάνατος της 28χρονης να οφείλεται σε πνευμονική πανώλη, υπάρχουν αντιβιοτικά που είναι αποτελεσματικά, αρκεί να χορηγηθούν εγκαίρως.
Ολόκληρη η ανάρτηση του κ. Παππά:
«Σχετικά με την είδηση περί πανούκλας στην Ρωσία*:
1. ξεκινάμε με τα βασικά: ΔΕΝ ξεκινάει νέα πανδημία, ΑΝ ήταν κρούσμα πνευμονικής πανώλης. Κι ας είναι διαβόητα φονική η πνευμονική πανώλη (100% χωρίς θεραπεία, 50% με θεραπεία). Προφανώς ακούγοντας πανούκλα (το αίτιο τριών από τις πλέον θανατηφόρες πανδημίες της ανθρωπότητας) και ατύχημα σε εργαστήριο, δημιουργείται ανησυχία. Ούτε επιδημία έχουμε όμως τώρα, επίσημα, ούτε αδιάβαστοι είμαστε σε ένα τέτοιο παθογόνο. Ούτε είναι κάτι που δεν συμβαίνει συχνά πυκνά- μόλις το καλοκαίρι του 2025 είχαμε κρούσμα πνευμονικής πανώλης στις ΗΠΑ, σε (από τα συμφραζόμενα) κτηνίατρο που κόλλησε από ασθενή γάτα [1]. Μπήκαν σε παρακολούθηση οι επαφές, πήραν προληπτική αντιβίωση, και έληξε το θέμα.
2. Υπάρχει ακόμη πανούκλα, Yersinia pestis (από το όνομα του τιτάνα της ιατρικής Alexandre Yersin που την αναγνώρισε [2] ) στον κόσμο, και θα υπάρχει κυκλοφορώντας μεταξύ τρωκτικών με την μεσολάβηση ψύλλων. Ενίοτε οι ψύλλοι πάνε αλλού (άμα πεθάνουν τα τρωκτικά) ή από τα τρωκτικά ή τον ψύλλο πάει στον άνθρωπο, άμεσα ή με μεσολάβηση κατοικίδιων. Αυτά συμβαίνουν πχ σε νοτιοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ σχεδόν κάθε χρόνο. Υπάρχει πολλή πανούκλα στην Μαδαγασκάρη και στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό κατά τα άλλα.
3. Συνήθως η πανούκλα είναι βουβωνική, επίσης σοβαρή μορφή αλλά όχι τόσο κεραυνοβόλος. Βαριά άρρωστος με πρησμένους βουβωνικούς λεμφαδένες (οφείλει να) εγείρει υποψίες τέτοιας διάγνωσης και άμεσης αγωγής, πριν την εργαστηριακή επιβεβαίωση. Η πνευμονική πανώλη από την άλλη μπορεί να παρατηρηθεί είτε σε συνέχεια της βουβωνικής, είτε, το σημαντικότερο, πρωτοπαθώς: αν εκτεθείς μέσω του αναπνευστικού: είτε από προσβεβλημένο ζώο ή από άνθρωπο σε άνθρωπο ή από εργαστηριακό ατύχημα.
4. Άρα πάμε για πανδημία εφόσον μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο; Όχι. Η μεταδοτικότητα ασθενούς με πνευμονική πανώλη είναι μεγάλη στις τελευταίες ώρες της ζωής του (και δεν έχει παρά 48-72 ώρες) , άρα δεν θα έχει πάει στο σούπερ μάρκετ ή στο λεωφορείο, στο νοσοκομείο θα έχει πάει. Επίσης, αν το προλάβεις έγκαιρα, η μεταδοτικότητα ελαττώνεται πλήρως μετά από 48 ώρες αντιβίωσης. Αυτό το περίφημο R0 (δείχνει πόσοι κολλάνε από ένα κρούσμα κατά μέσο όρο) , στην πνευμονική πανώλη δεν πάει πάνω από 3,6 όταν η ιλαρά είναι στο 18 σχεδόν και οι τρέχοντες κορωνοϊοί πάνω από 10. Δεν κολλάει τόσο εύκολα. “Ναι, αλλά δεν υπήρξαν περιπτώσεις που είχαμε επιδημία πνευμονικής πανώλης;”. Είχαμε, και στην Μαντζουρία του 1910-1911, εκεί που μας δίδαξε ο Wu Lien-teh πώς προστατεύουν οι μάσκες, όσο και στην Μαδαγασκάρη πριν λίγα χρόνια. Δεν ξεκίνησε πανδημία.
5. Επιπλέον, έχουμε αντιβιοτικά που δρουν αποτελεσματικότατα, πολλά, κινολόνες και δοξυκυκλίνη και αμινογλυκοσίδες, που μπορούν να χορηγηθούν προληπτικά ή να χορηγηθούν θεραπευτικά, αρκεί να προλάβεις να τα δώσεις εντός 24ώρου- αν νοσείς από πνευμονική πανώλη, και πάλι βέβαια η θνησιμότητα είναι μεγάλη.
6. Ναι, αλλά εργαστήριο λέει ήταν εκεί που συνέβη το ατύχημα, και ποιος μας λέει ότι δεν έκαναν πειράματα με κάποιο μεταλλαγμένο στέλεχος; Δεν ήταν η πανώλη βασικό μικρόβιο που μελετήθηκε στα πλαίσια βιοτρομοκρατίας; Φυσικά, όχι μόνο μελετήθηκε, αλλά και χρησιμοποιήθηκε από τους Ιάπωνες της μονάδας 731 του Σίρο Ίσι στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο- αλλά ρίχνοντας μολυσμένους ψύλλους, όχι μολυσμένο αερόλυμα (δε νομίζω να το πέτυχαν ποτέ αυτό, όλοι όσοι έκαναν τέτοια πειράματα στο παρελθόν). Οπότε λογικό να σκεφτεί κανείς πειράματα με πανώλη ανθεκτική στα αντιβιοτικά ή μεταδοτικότερη, σταθερότερη στον αέρα. Έχουμε τέτοιες αποδείξεις; Όχι- γνωρίζουμε ότι η νεαρή γυναίκα που πέθανε μελετούσε την ευαισθησία σε αντιβιοτικά των φυσικών στελεχών πανούκλας που υπάρχουν στην Κεντρική Ασία (από εκεί ξεκίνησε και ο μαύρος θάνατος, η 2η και μεγαλύτερη πανδημία πανούκλας τον 14ο αιώνα), παρουσιάστηκε σε σχετικό συνέδριο η εργασία της ομάδας που συμμετείχε πριν 5-6 μήνες, έχουμε και τα πρακτικά. Αλλά ακόμη κι αν έφτιαξαν ανθεκτικό στέλεχος, είπαμε, δεν κολλάει εύκολα. Είχαμε βρει ένα πολυανθεκτικό στέλεχος στην Μαδαγασκάρη άλλωστε πριν 31 χρόνια. Ένα. Αλλά ακόμη κι αν έφτιαξαν ένα στέλεχος που κολλάει εύκολα και είναι ανθεκτικό σε αντιβιοτικά, εξακολουθεί να προκαλεί βαριά γρήγορη νόσο- δεν θα βγει στον δρόμο για περίπατο.
7. Να φτιάξουμε εμβόλιο; Για την ιστορία, το γρηγορότερο εμβόλιο που φτιάχτηκε ποτέ ήταν αυτό που έφτιαξε ο Waldemar Haffkine στην Ινδία πριν 130 χρόνια: σε 3 μήνες για την πανούκλα! Τα περισσότερα εμβόλια που φτιάχτηκαν έπιαναν μόνο την βουβωνική πανώλη. Έυρύτατα έχει χρηιμοποιηθεί εμβόλιο που έπιανε και την πνευμονική, με εξασθενημένο μικρόβιο (οπότε δεν ήταν για όλους), και με σοβαρές παρενέργειες και ανάγκη επανάληψης κάθε τρεις και λίγο. Τουλάχιστον 5-6 εμβόλια νέας τεχνολογίας δοκιμάζονται έτσι κι αλλιώς την τελευταία πενταετία.
8. Κι άμα δεν είναι πανώλη; Η επίσημη τοποθέτηση μιλάει ότι δεν φταίει παθογόνο με το οποίο να δούλευε στο εργαστήριο το θύμα. ΟΚ, όλες οι επίσημες τοποθετήσεις οφείλουν να διαβάζονται με επιφύλαξη. Σαφώς και δεν έχει νόημα να βάζεις νοσοκομεία σε καραντίνα για ένα κρούσμα πνευμονικής πανώλης. Αν είναι κάτι διαφορετικό, θα φανεί τις επόμενες ημέρες. Ως τότε, η παραπληροφόρηση βλάπτει, όσο ίσως και η απουσία πληροφόρησης. Πρέπει να κάνει κάτι η πολιτεία; Το μόνο χρήσιμο μέτρο ετοιμότητας είναι να έχεις απόθεμα αντιβιοτικών έτσι κι αλλιώς. “Πρέπει να κάνω κάτι εγώ ως απλός πολίτης;” Να μην πας στο (για άλλους λόγους θρυλικό) Ιρκούτσκ αυτές τις μέρες, δεν είσαι ο Μιχαήλ Στρογκόφ στο κάτω κάτω.
*Υ.Γ.1: δεν σκόπευα να γράψω για το θέμα αλλά διαβάζω τερατώδεις ανακρίβειες- την πανούκλα την ξέρω αρκετά καλά ώστε να με καλούν από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού να την διδάσκω στα courses τους. Κάποιο λόγο θα έχουν».
Ειδήσεις σήμερα
Ήπια αλλά παρατεταμένη η γρίπη στην Αυστραλία – Τι να περιμένουμε στην Ελλάδα φέτος
Παχυσαρκία: Με στόχο την υγεία και όχι μόνο την απώλεια βάρους
