Ένας στους δύο ασθενείς δυσκολεύεται να συγκρίνει διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές, ενώ το 45% δυσκολεύεται να κατανοήσει πληροφορίες στις συσκευασίες τροφίμων. Επίσης, πάνω από ένας στους δύο δηλώνει δυσκολία να αξιολογήσει πότε χρειάζεται επαγγελματική βοήθεια για ζητήματα ψυχικής υγείας.
Οι παραπάνω σημαντικές δυσκολίες στην κατανόηση και αξιολόγηση πληροφοριών υγείας, στην επιλογή θεραπείας και στην αναγνώριση αναγκών ψυχικής υγείας αναδείχθηκαν από τα προκαταρκτικά ευρήματα της έρευνας HLS24, στην οποία συμμετείχε η Ελλάδα μετά την ένταξή της το 2026 στο διεθνές δίκτυο M-POHL.
Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στην ενότητα «Η Εγγραμματοσύνη Υγείας ως Εργαλείο Πρόληψης» του 15ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Ασθενών, υπό τον συντονισμό της κυρίας Ναταλίας Τουμπανάκη, Γενικής Διευθύντριας της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας. Η συζήτηση ανέδειξε ότι η αποτελεσματική πρόληψη προϋποθέτει όχι μόνο ενημερωμένους πολίτες, αλλά και υπηρεσίες υγείας ικανές να επικοινωνούν με τρόπο σαφή, κατανοητό και προσβάσιμο.
Η κυρία Νάνσια Γατοπούλου, Σύμβουλος του Γραφείου Ποιότητας της Φροντίδας Υγείας του ΠΟΥ στην Αθήνα, παρουσίασε τα πρώτα στοιχεία της έρευνας, η οποία εξετάζει τη γενική, την ψηφιακή και την εγγραμματοσύνη σε θέματα ψυχικής υγείας.
Αναλυτικότερα σε σχέση με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το 59% των συμμετεχόντων δήλωσε δυσκολία στη σύγκριση διαφορετικών θεραπευτικών επιλογών, ενώ το 45% δυσκολεύεται να κατανοήσει πληροφορίες στις συσκευασίες τροφίμων. Στο πεδίο της ψηφιακής εγγραμματοσύνης, περίπου οι μισοί συμμετέχοντες ανέφεραν δυσκολία στην αξιολόγηση της αξιοπιστίας των διαδικτυακών πληροφοριών υγείας, ενώ το 44% δυσκολεύεται να αναγνωρίσει τα εμπορικά συμφέροντα που ενδέχεται να βρίσκονται πίσω από το περιεχόμενο που συναντά στο διαδίκτυο. Ιδιαίτερα σημαντικά ήταν τα ευρήματα για την ψυχική υγεία, καθώς το 54% δήλωσε δυσκολία να αξιολογήσει πότε χρειάζεται επαγγελματική βοήθεια, ενώ αντίστοιχο ποσοστό δυσκολεύεται να αποφασίσει πώς να βοηθήσει κάποιον άλλο που ενδέχεται να τη χρειάζεται. Τα δεδομένα βρίσκονται ακόμη υπό επεξεργασία για τη διασφάλιση της διεθνούς συγκρισιμότητάς τους.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η παρουσίαση του προσχεδίου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Εγγραμματοσύνη στην Υγεία 2026–2031, που διαμορφώθηκε από το Γραφείο του ΠΟΥ στην Αθήνα σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και την Ένωση Ασθενών Ελλάδας. Το προσχέδιο περιλαμβάνει 54 προτεινόμενες δράσεις σε 11 θεματικούς άξονες, με στόχο την αύξηση κατά 10% του ποσοστού των πολιτών με επαρκή ή άριστη εγγραμματοσύνη στην υγεία έως το 2031. Οι παρεμβάσεις αφορούν τόσο την ενδυνάμωση των πολιτών όσο και τη βελτίωση της ικανότητας των οργανισμών και των επαγγελματιών υγείας να ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους.
Ο Καθηγητής Χειρουργικής κ. Νικόλαος Αρκαδόπουλος, Πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, υπογράμμισε την ανάγκη ένταξης της εκπαίδευσης για την υγεία στο σχολείο και συστηματικής εκπαίδευσης των γιατρών στην επικοινωνία με τους ασθενείς. Όπως χαρακτηριστικά επισήμανε, «Η σύγχρονη Ιατρική βασίζεται όλο και περισσότερο στην συμμετοχή των ασθενών στη λήψη αποφάσεων για θέματα που αφορούν την διαχείριση της πάθησής τους».
Παράλληλα, πρότεινε τη συνεργασία των Ιατρικών Σχολών για τη δημιουργία κοινής, επιστημονικά τεκμηριωμένης βάσης ενημέρωσης, με στόχο την προστασία των πολιτών από την ιατρική παραπληροφόρηση. Ο κ. Χρήστος Λιονής, Καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, παρουσίασε πιλοτική συνεργασία της Ιατρικής Σχολής με Παιδαγωγικά Τμήματα για την εκπαίδευση μελλοντικών εκπαιδευτικών σε θέματα εγγραμματοσύνης στην υγεία, προτείνοντας την επέκτασή της σε πανελλαδικό πρόγραμμα. Τόνισε επίσης την ανάγκη ενσωμάτωσης σύγχρονων τεχνικών επικοινωνίας και ενσυναίσθησης στην ιατρική εκπαίδευση και στην καθημερινή κλινική πρακτική.
Η κυρία Κατερίνα Κουτσογιάννη, Α΄ Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και Πρόεδρος του Συλλόγου Ρευματοπαθών Κρήτης, ανέδειξε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι χρονίως πάσχοντες και οι μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες στην κατανόηση πληροφοριών και στην πλοήγηση στο σύστημα υγείας. Παρουσίασε τις πρωτοβουλίες της Ένωσης, όπως το Αλφαβητάρι Υγείας, η Ακαδημία Ασθενών και η Ψηφιακή Ακαδημία Ασθενών, και ζήτησε ουσιαστική συμμετοχή των οργανώσεων ασθενών από τα πρώτα στάδια σχεδιασμού των πολιτικών και των εκπαιδευτικών εργαλείων, καθώς και αξιοποίηση της εμπειρίας τους στην εκπαίδευση των μελλοντικών επαγγελματιών υγείας. Μέσα από παραδείγματα της καθημερινότητας ανέδειξε πόσο καθοριστική είναι η στάση του επαγγελματία υγείας για την εμπιστοσύνη, την κατανόηση και την αξιοπρέπεια του ασθενούς. Κοινό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν ότι η εγγραμματοσύνη στην υγεία αποτελεί βασική προϋπόθεση για αποτελεσματική πρόληψη, ισότιμη πρόσβαση και ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις για την υγεία τους. Η αξιοποίηση των ευρημάτων της εθνικής έρευνας και η προώθηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης πρέπει να συνοδευτούν από συγκεκριμένες δεσμεύσεις, συνεργασία των Υπουργείων Υγείας και Παιδείας, αναβάθμιση της εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας και ενεργό συμμετοχή των οργανώσεων ασθενών.
Διαβάστε επίσης
Η Ελλάδα στις πιο «γηρασμένες» χώρες της Ευρώπης – Τα στοιχεία της Eurostat
Ποιος φροντίζει τους ηλικιωμένους στην Ελλάδα – Έρευνα αποκαλύπτει
