Ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα μπορεί να αποτρέψει χιλιάδες πρόωρους θανάτους στην Ελλάδα, προσφέροντας παράλληλα σημαντικά οικονομικά οφέλη, αφού αποτελεί μια ιδιαίτερα αποδοτική επένδυση για το σύστημα υγείας. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE, αναδεικνύοντας ότι η έγκαιρη διάγνωση δεν αποτελεί μόνο μια σωτήρια παρέμβαση για τους ασθενείς, αλλά εξοικονομεί και πόρους από το σύστημα υγείας.
Η μελέτη, με τίτλο «Lung cancer screening with volume computed tomography is cost-effective in Greece», πραγματοποιήθηκε από διεθνή ερευνητική ομάδα με τη συμμετοχή Ελλήνων επιστημόνων και αξιολόγησε την οικονομική αποδοτικότητα του ελέγχου με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (LDCT) σε άτομα υψηλού κινδύνου για καρκίνο του πνεύμονα.
Περισσότερες από 8.700 ζωές μπορούν να σωθούν
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα μαθηματικό μοντέλο που προσομοίωσε την εφαρμογή οργανωμένου προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου σε 207.885 άτομα υψηλού κινδύνου στην Ελλάδα, ηλικίας 50 έως 74 ετών, με ιστορικό έντονου καπνίσματος.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η εφαρμογή ετήσιου ελέγχου θα μπορούσε να οδηγήσει σε 17.104 περισσότερες διαγνώσεις καρκίνου του πνεύμονα σε πρώιμο στάδιο, συγκριτικά με την απουσία οργανωμένου ελέγχου.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να αποφευχθούν 8.761 πρόωροι θάνατοι, ενώ το συνολικό όφελος θα ανερχόταν σε 86.207 επιπλέον έτη ζωής. Τα αποτελέσματα βασίζονται σε προσομοίωση με μακροχρόνιο χρονικό ορίζοντα και όχι σε πραγματική εφαρμογή αντίστοιχου προγράμματος στην Ελλάδα.
Πόσο κοστίζει η πρόληψη και τι κερδίζει το σύστημα υγείας
Ένα από τα σημαντικά ευρήματα της μελέτης αφορά στη σχέση κόστους και αποτελεσματικότητας. Η μελέτη υπολόγισε ότι το πρόσθετο κόστος εφαρμογής του προγράμματος, σε σύγκριση με την απουσία ελέγχου, θα ανερχόταν σε περίπου 279 εκατομμύρια ευρώ σε βάθος χρόνου.
Ωστόσο, το κόστος ανά επιπλέον ποιοτικά προσαρμοσμένο έτος ζωής (QALY) υπολογίστηκε σε μόλις 5.505 ευρώ, ποσό σημαντικά χαμηλότερο από το όριο των 20.000 ευρώ που χρησιμοποίησαν οι ερευνητές για την αξιολόγηση της οικονομικής αποδοτικότητας.
Με άλλα λόγια, ο προσυμπτωματικός έλεγχος απαιτεί πρόσθετη χρηματοδότηση, αλλά προσφέρει σημαντικό όφελος υγείας σε αναλογία με το κόστος του.
Επιπλέον, η διάγνωση περισσότερων περιστατικών σε πρώιμο στάδιο περιορίζει τις δαπάνες αντιμετώπισης της προχωρημένης νόσου. Ειδικότερα, το μοντέλο εκτίμησε εξοικονόμηση περίπου 197 εκατομμυρίων ευρώ από τις θεραπείες ασθενών στα στάδια 3 και 4 της νόσου.
«Με βάση τη διεθνή επιστημονική τεκμηρίωση, ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα αφορά κυρίως άτομα ηλικίας 50–80 ετών, με ιστορικό καπνίσματος τουλάχιστον 20 πακετο-έτη (pack-years), τα οποία είναι είτε νυν καπνιστές είτε πρώην καπνιστές που έχουν διακόψει το κάπνισμα εντός των τελευταίων 15 ετών. Τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνονται και στην προτεινόμενη διαδικασία Προσυμπτωματικού Ελέγχου Καρκίνου Πνεύμονα (ΠΕΚΠ), η οποία αποτελεί προϊόν διεπιστημονικής συνεργασίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, της Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείας, της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργών Θώρακος–Καρδιάς–Αγγείων και της ΕΛΛΟΚ και της ΕΛΛΟΚ. Παράλληλα, μπορούν να συνεκτιμώνται πρόσθετοι παράγοντες κινδύνου, όπως το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του πνεύμονα, η επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες και η μακροχρόνια έκθεση σε αυξημένα επίπεδα ατμοσφαιρικών ρύπων», η Επίκουρη Καθηγήτρια Οικονομικών της Υγείας του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, κυρία Μαρία Καθαράκη, η οποία έχει εργαστεί στη μελέτη που έχει γίνει στη χώρα μας για τον προσδιορισμό του πληθυσμού – στόχου ενός οργανωμένου προγράμματος screening στην Ελλάδα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, σε σχετικό Στρογγυλό Τραπέζι που διοργάνωσε το ygeiamou.gr, το πρώτο τρίμηνο του 2027 ξεκινά το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα και στη χώρα μας.
Αυτή τη στιγμή το Υπουργείο Υγείας βρίσκεται στην τελευταία φάση για την έγκριση του προγράμματος με πόρους ΕΣΠΑ και αναμένει τη διαμόρφωση του πρωτοκόλλου που επεξεργάζεται η Εθνική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας, ο αρμόδιος φορέας που υπαγορεύει επιστημονικά πώς πρέπει να δομηθεί ένα πρόγραμμα προληπτικών ελέγχων, ώστε να διαμορφωθούν οι πληθυσμιακές ομάδες που θα ωφεληθούν από το screening.
Διαβάστε επίσης
Thoracic Actions: Σύγχρονες εξελίξεις στην πνευμονολογία και τη θωρακοχειρουργική
Καρκίνος: Έγκαιρη διάγνωση με μια απλή εξέταση αίματος πριν τα συμπτώματα – Ποιους αφορά
