Μπορεί να «γεννήθηκε» πριν από αιώνες στα βουνά του Καυκάσου, τελευταία όμως βρίσκεται στο επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος. Το κεφίρ, γνωστό για την υπόξινη γεύση του και την υψηλή περιεκτικότητά του σε ζωντανούς μικροοργανισμούς, κερδίζει συνεχώς έδαφος στη διατροφή, καθώς νέες μελέτες διερευνούν τα πιθανά οφέλη του για την υγεία του εντέρου, την καρδιά και τη ρύθμιση του σακχάρου.
Μια ανασκόπηση περισσότερων από 24 κλινικών μελετών, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2026 στο Healthcare, διαπίστωσε ότι η κατανάλωση κεφίρ συνδέεται με μικρές αλλά δυνητικά σημαντικές βελτιώσεις σε δείκτες της εντερικής, καρδιαγγειακής και στοματικής υγείας. Οι ερευνητές το χαρακτηρίζουν ένα λειτουργικό τρόφιμο που μπορεί να υποστηρίξει τον οργανισμό σε πολλαπλά επίπεδα.
Στο ίδιο συμπέρασμα συγκλίνει και δεύτερη ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, συγκεντρώνοντας ευρήματα από εργαστηριακές μελέτες και έρευνες σε πειραματόζωα. Τα δεδομένα υποδεικνύουν πιθανή ευεργετική επίδραση στη χοληστερόλη, την ανοσολογική λειτουργία και τη ρύθμιση της γλυκόζης.
«Το κεφίρ είναι πραγματικά ένα εξαιρετικό ρόφημα από την άποψη της υγείας», αναφέρει στο National Geographic η Jenna Smith, διαιτολόγος και εκπαιδεύτρια διατροφής στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι. Όπως προσθέτει, το κεφίρ αποτελεί πηγή πρωτεΐνης και ασβεστίου, ενώ ορισμένα προϊόντα παρέχουν και βιταμίνη D.
Ωστόσο, οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι το κεφίρ δεν θεραπεύει ασθένειες, ενώ απαιτούνται περισσότερες και μεγαλύτερες κλινικές μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα πιθανά οφέλη του.
Γιατί το κεφίρ ξεχωρίζει από το γιαούρτι
Το κεφίρ παρασκευάζεται μέσω ζύμωσης του γάλακτος με τη βοήθεια ειδικών καλλιεργειών βακτηρίων και ζυμομυκήτων, γνωστών ως «κόκκοι κεφίρ». Η σημαντικότερη διαφορά του από το γιαούρτι είναι η μεγάλη ποικιλία μικροοργανισμών που μπορεί να περιέχει. Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα, ένα ποτήρι κεφίρ μπορεί να φιλοξενεί περίπου 50 διαφορετικά είδη βακτηρίων και ζυμομυκήτων, έναντι περίπου πέντε που συναντώνται συνήθως στο γιαούρτι. Η πραγματική ποικιλία διαφέρει ανάλογα με την καλλιέργεια και το προϊόν.
Μεταξύ των μικροοργανισμών περιλαμβάνονται είδη των γενών Lactobacillus, Bifidobacterium και Acetobacter, ορισμένα από τα οποία μπορούν να επιβιώνουν και να εγκαθίστανται προσωρινά στο ανθρώπινο έντερο. «Κατά κανόνα, όσο μεγαλύτερη είναι η ποικιλομορφία του μικροβιώματος, τόσο καλύτερη είναι η υγεία», εξηγεί η Lioudmila Karnatovskaia, γιατρός Εντατικής Θεραπείας στη Mayo Clinic. Η μικροβιακή ποικιλία του κεφίρ μπορεί να είναι συγκρίσιμη με εκείνη της κομπούχα και μεγαλύτερη από άλλων τροφίμων ζύμωσης, όπως το κίμτσι και το ξινολάχανο.
Τι δείχνουν οι μελέτες για το έντερο και τον μεταβολισμό
Η επιστημονική έρευνα εξετάζει κατά πόσο οι μικροοργανισμοί του κεφίρ μπορούν να επηρεάσουν θετικά τη σύνθεση και τη λειτουργία του εντερικού μικροβιώματος. Στην ανασκόπηση του Healthcare περιλαμβάνονται μικρές κλινικές μελέτες σε ανθρώπους με λιπώδη νόσο του ήπατος, μεταβολικό σύνδρομο και φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου. Σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφηκαν βελτιώσεις σε επιμέρους δείκτες υγείας, χωρίς όμως τα αποτελέσματα να είναι σταθερά σε όλες τις μελέτες.
Σημαντική φαίνεται, ωστόσο, και η συμβολή του στην αποκατάσταση του μικροβιώματος έπειτα από σοβαρή ασθένεια. Η Lioudmila Karnatovskaia μελετά την επίδρασή του σε ασθενείς της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας, στους οποίους η βαριά νόσος και η χορήγηση αντιβιοτικών μπορούν να διαταράξουν σημαντικά την ισορροπία των μικροοργανισμών του εντέρου. «Μέσα στις πρώτες έξι ώρες από την έναρξη μιας κρίσιμης νόσου, η ποικιλομορφία του μικροβιώματος μειώνεται δραματικά και παρατηρείται αύξηση των παθογόνων μικροοργανισμών», εξηγεί.
Σε μια προκαταρκτική μελέτη, 54 ασθενείς σε ΜΕΘ έλαβαν καθημερινά μικρές ποσότητες κεφίρ, από περίπου ένα τέταρτο έως ένα φλιτζάνι. Στους ασθενείς που δεν μπορούσαν να πιουν, το ρόφημα χορηγήθηκε μέσω σωλήνα σίτισης. Σύμφωνα με τις μετέπειτα αναλύσεις, υπήρχε η παρουσία βακτηριακών ειδών που σχετίζονται με το κεφίρ σε δείγματα κοπράνων, υποδηλώνοντας ότι ορισμένοι μικροοργανισμοί είχαν εγκατασταθεί προσωρινά στο έντερο. Επιπλέον, καταγράφηκαν ενδείξεις βελτίωσης της συνολικής κατάστασης του μικροβιώματος.
«Είναι σημαντικό να διασφαλίσουμε ότι το έντερο ανακάμπτει μετά από μια νοσηλεία στην εντατική, όπως ακριβώς και ο υπόλοιπος οργανισμός. Αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο της συνολικής αποκατάστασης», επισημαίνει ο Jaeyun Sung, επιστήμονας δεδομένων στη Mayo Clinic, ο οποίος συμμετείχε στη μελέτη.
Πώς να επιλέξουμε το πιο υγιεινό και πόσο συχνά να το καταναλώνουμε
Το κεφίρ διατίθεται πλέον ευρέως στα σούπερ μάρκετ, τόσο στη φυσική του μορφή όσο και σε εκδοχές με διάφορες γεύσεις. Σύμφωνα με τη Lioudmila Karnatovskaia, οι βασικές βακτηριακές καλλιέργειες μπορούν να είναι ίδιες στις διαφορετικές εκδοχές, ωστόσο, χρειάζεται προσοχή στην περιεκτικότητα των αρωματισμένων προϊόντων σε πρόσθετα σάκχαρα.
Η σύνθεση των ζωντανών μικροοργανισμών διαφέρει μεταξύ των προϊόντων κεφίρ. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Ιλινόι διαπίστωσαν ότι ορισμένα βακτηριακά είδη που αναγράφονταν στις ετικέτες πέντε εμπορικών προϊόντων δεν ανιχνεύονταν στις εργαστηριακές αναλύσεις. Σύμφωνα με τη διαιτολόγο Jenna Smith, αυτό ενδέχεται να οφείλεται στη σταδιακή μείωση των ζωντανών καλλιεργειών κατά τη συντήρηση. Γι’ αυτό συνιστά την κατανάλωση του κεφίρ μέσα σε λίγες ημέρες από το άνοιγμα της συσκευασίας, ακολουθώντας τις οδηγίες του προϊόντος.
Παρότι δεν υπάρχουν επίσημες συστάσεις για την ιδανική ποσότητα ή συχνότητα κατανάλωσης, η ίδια προτείνει την ένταξη του κεφίρ ή άλλων τροφίμων ζύμωσης στη διατροφή περίπου μία φορά την εβδομάδα, ενδεχομένως και συχνότερα κατά την ανάρρωση από κάποια ασθένεια, εφόσον δεν υπάρχουν ιατρικοί περιορισμοί. «Χρειάζεται να βοηθήσουμε το εντερικό μικροβίωμα να ανακάμψει. Πιστεύω ότι το κεφίρ είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να το πετύχουμε», καταλήγει.
Διαβάστε επίσης
Τo θρεπτικό τυρί – κρέμα που κάνει καλό στο έντερο
