Δύο από τα πιο διαδεδομένα «αιώνια χημικά» συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για μια επιθετική μορφή καρκίνου του μαστού, υποστηρίζει μελέτη των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ (NIH) στο Journal of Clinical Oncology. Γυναίκες με υψηλά επίπεδα PFOA και PFOS στο αίμα εμφάνισαν συχνότερα ER-αρνητικούς όγκους, χωρίς όμως να αυξάνεται ο συνολικός κίνδυνος για τη νόσο.
Οι υπερ- και πολυφθοροαλκυλιωμένες ουσίες (PFAS) βρίσκονται σε αντικολλητικά σκεύη, αδιάβροχα υφάσματα, συσκευασίες τροφίμων και πλήθος άλλων προϊόντων. Επειδή δεν διασπώνται εύκολα στο περιβάλλον και παραμένουν για χρόνια στον οργανισμό, έχουν χαρακτηριστεί «αιώνιες». Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει ταξινομήσει το PFOA ως καρκινογόνο για τον άνθρωπο και το PFOS ως πιθανώς καρκινογόνο.
Πώς εντοπίστηκε η σύνδεση
Οι ερευνητές αξιοποίησαν τη «Μελέτη Αδελφών» (Sister Study), που παρακολουθεί 50.884 γυναίκες 35 έως 74 ετών στις ΗΠΑ και το Πουέρτο Ρίκο, όλες με αδελφή που έχει νοσήσει. Μέτρησαν 17 PFAS σε δείγματα που είχαν ληφθεί μεταξύ 2003 και 2009, πριν από οποιαδήποτε διάγνωση, και συνέκριναν 1.609 γυναίκες που ανέπτυξαν καρκίνο με 2.269 από το σύνολο των συμμετεχουσών.
Όσες είχαν τα υψηλότερα επίπεδα PFOA εμφάνισαν ER-αρνητικό καρκίνο με ρυθμό κατά 67% υψηλότερο από όσες είχαν τα χαμηλότερα, ενώ για το PFOS η διαφορά έφτασε το 93%. Όπως διευκρινίζουν τα NIH, τα ποσοστά αυτά περιγράφουν σχετικές διαφορές μεταξύ ομάδων και όχι την πιθανότητα μιας γυναίκας να νοσήσει. Με τους ER-θετικούς όγκους, τους συχνότερους, δεν βρέθηκε συσχέτιση.
Ένας όγκος με λίγους γνωστούς «ενόχους»
Οι ER-αρνητικοί όγκοι δεν έχουν υποδοχείς οιστρογόνων, άρα η ανάπτυξή τους δεν τροφοδοτείται από την ορμόνη. Είναι συνήθως πιο επιθετικοί, έχουν χειρότερη πρόγνωση και, σε αντίθεση με τους ορμονοεξαρτώμενους, για αυτούς είναι γνωστοί ελάχιστοι παράγοντες κινδύνου.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ορισμένα παλαιότερα PFAS, όπως το PFOA και το PFOS, συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο ER-αρνητικού καρκίνου του μαστού», δήλωσε η επικεφαλής της έρευνας, Δρ. Alexandra White. Επειδή η συσχέτιση αφορά όγκους που δεν εξαρτώνται από ορμόνες, οι ερευνητές υποθέτουν ότι οι ουσίες δρουν μέσω άλλων μηχανισμών, όπως αλλαγές στη λειτουργία των γονιδίων ή του ανοσοποιητικού, κάτι που η μελέτη δεν εξέτασε.
Τι σημαίνει για τις γυναίκες σήμερα
Τα αποτελέσματα ενισχύονται από μετα-ανάλυση με τρεις ακόμη προοπτικές έρευνες, που επιβεβαίωσε τη συσχέτιση για το PFOA – για το PFOS η τάση ήταν ίδια, αλλά όχι στατιστικά σημαντική. Ωστόσο, πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, που δείχνει συσχέτιση και όχι αιτιότητα, ενώ το ότι όλες οι συμμετέχουσες είχαν αδελφή με τη νόσο ενδέχεται να περιορίζει τη γενίκευση των αποτελεσμάτων.
Τα PFOA και PFOS έχουν σε μεγάλο βαθμό αποσυρθεί και αντικατασταθεί από νεότερες ενώσεις, αν και οι περισσότεροι άνθρωποι εξακολουθούν να έχουν μετρήσιμα επίπεδα στον οργανισμό τους. «Χρειάζεται περισσότερη έρευνα, ιδίως για τις νεότερες ουσίες αντικατάστασης», σημειώνει η Δρ. White. Ο πρώτος συγγραφέας, Che-Jung Chang, υπογραμμίζει ότι η έκθεση στα PFAS, παρά την ανθεκτικότητά τους, μπορεί να περιοριστεί, κάτι που ανοίγει νέους δρόμους για την πρόληψη.
Διαβάστε επίσης
Έλληνες ερευνητές σε μελέτη που «βλέπει» με ΑΙ ίχνη καρκίνου μαστού έως και 6 χρόνια νωρίτερα
Ποιος γιατρός «βλέπει» τη μαστογραφία και το υπερηχογράφημα μαστού; Ο ειδικός εξηγεί
Μπορεί μια μαστογραφία να εξετάσει και την καρδιά; Μια απροσδόκητη εξέλιξη
