Ο πόνος στα πόδια που εμφανίζεται κατά το περπάτημα και υποχωρεί με την ξεκούραση συχνά αποδίδεται στην ηλικία ή σε μυοσκελετικά προβλήματα. Μπορεί, όμως, να αποτελεί ένδειξη περιφερικής αρτηριακής νόσου, μιας πάθησης που περιορίζει την αιμάτωση των κάτω άκρων και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Αυτό επισημαίνουν σε άρθρο τους στο The Conversation οι Matthew Ades, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου McGill, Anthony Sandre, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο McMaster, και Sonia S. Anand, καθηγήτρια και αντιπρόεδρος για την Παγκόσμια Υγεία στο Πανεπιστήμιο McMaster.
Οι τρεις ειδικοί, με αντικείμενο την αγγειακή ιατρική, περιγράφουν ένα πρόβλημα που συναντούν στην κλινική πράξη: ασθενείς που φτάνουν στη διάγνωση όταν η νόσος έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. Μαζί με συναδέλφους τους ανέπτυξαν το Καναδικό Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Περιφερική Αρτηριακή Νόσο, προτείνοντας αλλαγές στην ενημέρωση, την αναγνώριση των συμπτωμάτων και την πρόσβαση στη φροντίδα.
Το χαρακτηριστικό μοτίβο του πόνου
Η πάθηση αναπτύσσεται όταν αθηρωματική πλάκα συσσωρεύεται στο εσωτερικό των αρτηριών, προκαλώντας στενώσεις ή αποφράξεις που δυσχεραίνουν την κυκλοφορία του αίματος.
Ένα συνηθισμένο σύμπτωμα είναι η διαλείπουσα χωλότητα: πόνος, κράμπες, δυσφορία ή μυϊκή κόπωση στα πόδια κατά τη βάδιση, με βελτίωση στην ανάπαυση. Η εικόνα, βέβαια, δεν είναι πάντοτε τυπική. Κάποιοι έχουν ηπιότερες ή διαφορετικές ενοχλήσεις, ενώ άλλοι δεν εμφανίζουν κάποια «ύποπτη» ένδειξη.
Όπως εξηγούν οι συγγραφείς, η νόσος μπορεί να παραμένει απαρατήρητη επειδή οι άνθρωποι προσαρμόζουν σταδιακά τη συμπεριφορά τους: περπατούν λιγότερο, αποφεύγουν τις σκάλες και περιορίζουν δραστηριότητες που τους δυσκολεύουν. Οι ίδιοι, αλλά ενίοτε και οι επαγγελματίες υγείας, αποδίδουν την αλλαγή στην αρθρίτιδα ή στη γήρανση.
Δείκτης για τη συνολική αγγειακή υγεία
Η περιφερική αρτηριακή νόσος αποτελεί εκδήλωση της αθηροσκλήρωσης, της ίδιας παθολογικής διεργασίας που ευθύνεται για πολλά εμφράγματα και ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια. Γι’ αυτό, τονίζουν οι ειδικοί, η διάγνωσή της έχει σημασία πέρα από την αντιμετώπιση της δυσκολίας στο περπάτημα.
Το κάπνισμα και ο διαβήτης συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου. Σε προχωρημένα στάδια, η ανεπαρκής αιμάτωση μπορεί να οδηγήσει σε πληγές που δεν επουλώνονται και σε επιπλοκές που απειλούν το άκρο.
Η απότομη μείωση της παροχής αίματος, γνωστή ως οξεία ισχαιμία σκέλους (ή οξεία περιφερική ισχαιμία), αποτελεί επείγουσα κατάσταση. Ξαφνικός έντονος πόνος, ψυχρότητα, μούδιασμα ή αδυναμία κίνησης του ποδιού απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Μια απλή εξέταση που δεν είναι πάντα διαθέσιμη
Βασικό εργαλείο διερεύνησης είναι ο σφυροβραχιόνιος δείκτης (ABI), μια μη επεμβατική εξέταση που συγκρίνει τη συστολική αρτηριακή πίεση στον αστράγαλο με εκείνη στον βραχίονα. Χαμηλότερη πίεση στο πόδι μπορεί να αποτελεί ένδειξη υποδηλώνει ένδειξη στένωσης των αρτηριών. Το αποτέλεσμα αξιολογείται μαζί με το ιστορικό και την κλινική εξέταση.
Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι, στον Καναδά, η πρόσβαση στη μέτρηση παρουσιάζει σημαντικές διαφορές, ιδιαίτερα στην πρωτοβάθμια φροντίδα. Παρότι οι εθνικές οδηγίες τους προβλέπουν τη χρήση της σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς υψηλού κινδύνου, η εφαρμογή της παραμένει περιορισμένη.
Η ανεπαρκής ενημέρωση επιβαρύνει το πρόβλημα. Κατά τους ίδιους, πολλοί δεν γνωρίζουν ότι οι ενοχλήσεις στη βάδιση μπορεί να σχετίζονται με καρδιαγγειακή πάθηση, καθυστερώντας έτσι να αναζητήσουν βοήθεια.
Η θεραπεία ξεκινά από… την πρόληψη
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι υπάρχουν αποτελεσματικές παρεμβάσεις για τον περιορισμό των επιπλοκών. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει διακοπή του καπνίσματος, ρύθμιση της πίεσης, της χοληστερόλης και του διαβήτη, καθώς και την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.
Σημαντικό ρόλο παίζουν και τα οργανωμένα προγράμματα άσκησης, ιδιαίτερα βάδισης, με καθοδήγηση ανάλογα με την κατάσταση του ασθενούς. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις απαιτούνται επεμβάσεις για την αποκατάσταση της ροής αίματος.
Για τους γιατρούς, η ουσιαστική αλλαγή είναι να αναγνωρίζεται η πάθηση πριν εμφανιστεί ένα τραύμα που δεν κλείνει ή μια επιπλοκή που απειλεί το άκρο. Ο επαναλαμβανόμενος πόνος στο περπάτημα δεν σημαίνει πάντοτε αρτηριοπάθεια. Αποτελεί, όμως, λόγο για ιατρική διερεύνηση, αντί να θεωρείται αναπόφευκτη συνέπεια της ηλικίας.
Διαβάστε επίσης
Τα σημάδια στα πόδια που προμηνύουν ότι η καρδιά κινδυνεύει – Μην τα αγνοήσετε
Περιφερική Αρτηριακή Νόσος: Τα επικίνδυνα συμπτώματα – Οι καλύψεις του ασφαλιστηρίου
Περιφερική Αρτηριακή Νόσος: Οι αόρατοι ασθενείς που δεν «βλέπουν» οι γιατροί
