Η Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας τιμάται κάθε χρόνο στις 4 Μαρτίου, με στόχο την ευαισθητοποίηση της διεθνούς κοινότητας γύρω από μια νόσο που εξελίσσεται σε μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας. Η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης της Παχυσαρκίας, του Μεταβολισμού και των Διαταραχών Διατροφής (ΕΠΑΜΕΔΙ), σε συνεργασία με την Παγκόσμια Ομοσπονδία Παχυσαρκίας (World Obesity Federation), υπενθυμίζουν ότι η φετινή ημέρα αποτελεί κάλεσμα για άμεση και συλλογική δράση.
Τα στοιχεία που παρουσιάζουν είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά: Εκτιμάται ότι, έως το 2035, περίπου 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι -δηλαδή ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός- θα ζει με υπερβάλλον σωματικό βάρος ή παχυσαρκία. Η παιδική παχυσαρκία προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, φθάνοντας τα 400 εκατομμύρια παιδιά (1 στα 5 παγκοσμίως), ενώ το οικονομικό κόστος από τις ιατρικές συνέπειες της νόσου αναμένεται να ξεπεράσει τα 4,3 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Όπως επισημαίνουν, η παχυσαρκία δεν αποτελεί απλώς ατομική ευθύνη, αλλά σύνθετη, πολυπαραγοντική νόσο, η οποία αντανακλά δυσλειτουργίες σε κοινωνικά, οικονομικά και υγειονομικά συστήματα. Με το φετινό μήνυμα «8 δισεκατομμύρια λόγοι να δράσουμε για την παχυσαρκία», καλούν κυβερνήσεις, επαγγελματίες υγείας και κοινωνικούς φορείς να αναγνωρίσουν τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος και να ενισχύσουν την πρόληψη και τη θεραπεία.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι ρίζες της παχυσαρκίας είναι πολυεπίπεδες. Η βιολογία του ανθρώπινου οργανισμού διαθέτει μηχανισμούς προστασίας από τον υποσιτισμό, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη διατήρηση της απώλειας βάρους. Παράλληλα, η ευρεία διαθεσιμότητα φθηνών και υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, η επιρροή της βιομηχανίας τροφίμων και του marketing, καθώς και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες, συμβάλλουν στη συνεχή αύξηση των ποσοστών.
Τονίζουν επίσης ότι η γενετική μπορεί να ευθύνεται για το 40% έως 70% της εμφάνισης παχυσαρκίας, ενώ καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν η εμβρυϊκή ζωή, η κύηση, ορισμένες νόσοι και φαρμακευτικές αγωγές. Η έλλειψη ποιοτικού ύπνου, το αυξημένο άγχος, αλλά και το κοινωνικό στίγμα και οι διακρίσεις σε βάρος των ατόμων με αυξημένο σωματικό βάρος, επιδεινώνουν περαιτέρω την κατάσταση. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι η πρόσβαση σε εξειδικευμένες ιατρικές υπηρεσίες συχνά καθυστερεί, με αποτέλεσμα την ελλιπή παρακολούθηση και αντιμετώπιση.
Αναφορικά με τη φαρμακευτική θεραπεία, υπογραμμίζουν ότι τα τελευταία χρόνια διατίθενται σαφώς πιο αποτελεσματικά φάρμακα, τα οποία συμβάλλουν τόσο στη σημαντική απώλεια βάρους, όσο και τη βελτίωση των συνοδών επιπλοκών. Ωστόσο, επισημαίνουν πως η λήψη τους χωρίς ιατρική παρακολούθηση, χωρίς εξατομικευμένο διατροφικό και κινησιολογικό πλάνο και χωρίς μακροχρόνια στρατηγική, περιορίζει τα οφέλη.
Μάλιστα, όπως αναφέρουν, πρόσφατη μεγάλη μελέτη σε έγκριτο ιατρικό περιοδικό έδειξε ότι, μετά τη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής, το σωματικό βάρος επανέρχεται στα αρχικά επίπεδα σε διάστημα μικρότερο των 1,7 ετών, και μάλιστα με ρυθμό έως και 4 φορές ταχύτερο σε σύγκριση με την αντιμετώπιση που βασίζεται σε συμπεριφορική παρέμβαση και αλλαγή του τρόπου ζωής. Παράλληλα, τα καρδιομεταβολικά οφέλη της απώλειας βάρους φαίνεται να εξαλείφονται μέσα σε λιγότερο από 1,4 χρόνια.
Οι εκπρόσωποι της ΕΠΑΜΕΔΙ υπογραμμίζουν ότι τα φάρμακα αποτελούν σημαντικό εργαλείο της ιατρικής της παχυσαρκίας, όχι όμως «λύση-εξπρές» για αδυνάτισμα. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση απαιτεί ολιστική προσέγγιση, μακροχρόνια παρακολούθηση και συνδυασμό θεραπευτικών στρατηγικών, ενώ εκφράζουν την προσδοκία για μελλοντικές θεραπείες, που θα στοχεύουν πολλαπλούς μηχανισμούς της νόσου.
Τέλος, καλούν σε άμεση και συντονισμένη κινητοποίηση. Όπως επισημαίνουν, απαιτούνται:
➥ κατάλληλες και οργανωμένες ιατρικές υπηρεσίες για τα άτομα με παχυσαρκία,
➥ έγκαιρη και ολοκληρωμένη παρέμβαση σε πρώιμα στάδια της νόσου,
➥ ενίσχυση της πρόληψης στις νεότερες ηλικίες, ώστε να μειωθεί η ανάγκη για θεραπευτικές παρεμβάσεις στο μέλλον.
Καταλήγουν ότι η παχυσαρκία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας της εποχής και απαιτεί συλλογική, μακροπρόθεσμη και τεκμηριωμένη δράση.
Διαβάστε επίσης
Ποια είναι τα νέα φάρμακα για την παχυσαρκία που θα κυκλοφορήσουν το 2026 – Πόσο ασφαλή είναι
Παχυσαρκία: Νέα «μαγική» φόρμουλα στα φάρμακα απώλειας βάρους
Παχυσαρκία: 1 στους 10 θανάτους από λοιμώξεις παγκοσμίως συνδέεται με το αυξημένο βάρος
