Η Joanna Wietrzyk πέρασε πρώτη τη γραμμή του τερματισμού στο Hyrox του Πεκίνου. Μόνο που τις επόμενες ημέρες, η συζήτηση δεν περιστράφηκε γύρω από την επίδοσή της.
Η Αυστραλή αθλήτρια υπέστη ακούσια κένωση κατά τη διάρκεια του αγώνα αλλά συνέχισε και τελικά κέρδισε. Οι εικόνες προκάλεσαν αντιδράσεις, κυρίως για λόγους υγιεινής, καθώς το Hyrox διεξάγεται σε κλειστό χώρο και χρησιμοποιείται κοινός εξοπλισμός. Λίγες ημέρες αργότερα, όπως αναφέρει το BBC, η ίδια ζήτησε συγγνώμη, παραδέχθηκε ότι θα έπρεπε να είχε εγκαταλείψει και ανακοίνωσε ότι αποσύρεται αναδρομικά από τον αγώνα, χάνοντας τη νίκη και τους βαθμούς της. Η διοργάνωση, από την πλευρά της, αναγνώρισε ότι δεν αντέδρασε εγκαίρως και προχώρησε σε αλλαγές στους κανονισμούς.
Πέρα, όμως, από την αντιπαράθεση που ακολούθησε, το περιστατικό ανέδειξε κάτι που οι αθλητές αντοχής γνωρίζουν ήδη: Όταν το σώμα πιέζεται στα όριά του, το γαστρεντερικό σύστημα μπορεί να αντιδράσει με πολύ δυσάρεστο τρόπο.
Και η Wietrzyk δεν είναι η πρώτη. Το 2005, η Paula Radcliffe σταμάτησε κατά τη διάρκεια του Μαραθωνίου του Λονδίνου για να ενεργηθεί στην άκρη του δρόμου και έπειτα συνέχισε τον αγώνα, είχε σημειώσει ο Guardian. Αντίστοιχες μαρτυρίες έχουν καταγραφεί και σε άλλους αθλητές υψηλού επιπέδου. Ωστόσο, γιατί συμβαίνει;
Ο Adam Taylor, καθηγητής Ανατομίας στο Lancaster University, εξηγεί στο The Conversation ότι η έντονη και παρατεταμένη άσκηση δημιουργεί ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για το πεπτικό σύστημα.
Πολύ πιο σύνηθες απ’ όσο νομίζουμε
Τα γαστρεντερικά προβλήματα εμφανίζονται πολλές φορές στους αθλητές αντοχής και φαίνεται να είναι έως και τρεις φορές συχνότερα στους επαγγελματίες σε σχέση με τους ερασιτέχνες. Μάλιστα, στους δρομείς το φαινόμενο είναι τόσο γνωστό ώστε έχει αποκτήσει και δικό του όνομα: «διάρροια του δρομέα» (runner’s diarrhoea).
Και δεν είναι το μοναδικό σύμπτωμα. Όπως εξηγεί ο Δρ. Taylor, η πολύωρη ή ιδιαίτερα επίπονη άσκηση μπορεί να συνοδευτεί από κοιλιακό πόνο, ναυτία, καούρα, εμετό ή διάρροια και, σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, ακόμη και από γαστρεντερική αιμορραγία.
Όταν το αίμα «φεύγει» από το έντερο
Κατά την άσκηση, το σώμα πρέπει να αποφασίσει πού θα κατευθύνει τους διαθέσιμους πόρους του. Οι μύες χρειάζονται περισσότερο οξυγόνο. Το ίδιο και οι πνεύμονες. Έτσι, τα αιμοφόρα αγγεία που τους τροφοδοτούν διαστέλλονται και η ροή του αίματος αυξάνεται.
Κάπου, όμως, πρέπει να γίνει οικονομία, επισημαίνει ο καθηγητής.
Και ένα από τα συστήματα που προσωρινά περνούν σε δεύτερη μοίρα είναι το γαστρεντερικό. Τα αγγεία που το τροφοδοτούν συστέλλονται, μειώνοντας την ποσότητα αίματος που φτάνει στο έντερο.
Στη συνηθισμένη άσκηση αυτό συνήθως δεν δημιουργεί πρόβλημα. Όταν, όμως, η προσπάθεια είναι πολύ απαιτητική ή διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, η περιορισμένη αιμάτωση μπορεί να αρχίσει να επηρεάζει τη λειτουργία του. Σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και εντερική ισχαιμία, όταν δηλαδή η παροχή αίματος και οξυγόνου πέφτει σε τόσο χαμηλά επίπεδα, ώστε οι ιστοί δοκιμάζονται στο να λειτουργήσουν φυσιολογικά.
Και το έντερο… ταρακουνιέται
Δεν είναι, όμως, μόνο θέμα αιμάτωσης. Υπάρχει και κάτι πολύ πιο απλό: η ίδια η κίνηση. Σε έναν αγώνα που περιλαμβάνει τρέξιμο, άλματα, έλξεις, σπρωξίματα και άρση βαρών, το περιεχόμενο του γαστρεντερικού σωλήνα μετακινείται συνεχώς.
Κάθε βήμα και κάθε απότομη μετατόπιση προσθέτουν μηχανική πίεση στο έντερο. Σε συνδυασμό με τη μειωμένη αιμάτωση, αυτό μπορεί να προκαλέσει μικροτραυματισμούς στον βλεννογόνο και να επηρεάσει την ικανότητά του να απορροφά νερό και θρεπτικά συστατικά.
Σύμφωνα με τον Δρ. Taylor, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: η απορρόφηση δυσχεραίνει, αυξάνεται ο κίνδυνος αφυδάτωσης και το γαστρεντερικό σύστημα γίνεται – συνεχώς – πιο ευάλωτο.
Γιατί κάποια στιγμή δεν «κρατιέται»
Υπάρχει και ένας ακόμη πρακτικός παράγοντας. Το πεπτικό σύστημα δεν είναι άδειο την ώρα που γυμναζόμαστε – ιδιαίτερα σε αγώνες μεγάλης διάρκειας, όπου οι αθλητές καταναλώνουν νερό, ενεργειακά ποτά, τζελ ή τροφή για να συνεχίσουν.
Εάν προκύψει πρόβλημα όσο το περιεχόμενο βρίσκεται ακόμη στο στομάχι, το σώμα μπορεί να αντιδράσει με ναυτία ή εμετό. Όταν, όμως, έχει ήδη προχωρήσει στο έντερο, η κατεύθυνση είναι διαφορετική.
Κανονικά, οι σφιγκτήρες μάς επιτρέπουν να αναβάλουμε την κένωση. Όταν όμως αυξηθεί αρκετά η πίεση στο γαστρεντερικό και παράλληλα το σώμα βρίσκεται υπό ακραία σωματική καταπόνηση, ο έλεγχος μπορεί να γίνει πολύ δυσκολότερος.
Το σώμα έχει τα όριά του
Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συμπτώματα υποχωρούν και ο εντερικός βλεννογόνος ανακάμπτει γρήγορα. Ωστόσο, η επαναλαμβανόμενη και επίπονη προσπάθεια μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερες διαταραχές στη λειτουργία του εντέρου. Ο Δρ. Taylor κάνει λόγο για το «exercise-induced gastrointestinal syndrome» (EIGS), το γαστρεντερικό σύνδρομο που προκαλείται από την άσκηση και συνοδεύεται από πόνο, κράμπες, διάρροια ή άλλες ενοχλήσεις.
Επομένως, το περιστατικό της Wietrzyk ενδέχεται να ήταν ακραίο ως εικόνα, όχι όμως τόσο παράξενο από άποψη φυσιολογίας.
Η πολύ έντονη άσκηση απαιτεί από το σώμα να ανακατανείμει αίμα, να διαχειριστεί τη θερμότητα, τα υγρά και τα θρεπτικά συστατικά και – ταυτόχρονα – να αντέξει τη συνεχή μηχανική καταπόνηση. Μερικές φορές, όταν όλα αυτά συμβαίνουν μαζί, το πεπτικό σύστημα είναι εκείνο που λέει πρώτο «ως εδώ».
Διαβάστε επίσης
Η ένταση της άσκησης πιο σημαντική από τη διάρκεια – Νέα δεδομένα
Hyrox: Πώς να προετοιμαστείτε για τη νέα fitness πρόκληση που συνδυάζει δύναμη και αντοχή
Πώς γίνεται η νορβηγική προπόνηση 4×4 HIIT που κάνει η Τζέσικα Μπίελ
