Όλο και περισσότερα ερευνητικά στοιχεία καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η αναιμία -η οποία συνήθως συνδέεται με συμπτώματα όπως κόπωση, δύσπνοια και χλωμό δέρμα- ενδέχεται να έχει πιο σοβαρές συνέπειες απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι τώρα. Μια νέα μακροχρόνια μελέτη δείχνει, ειδικότερα, ότι η πάθηση μπορεί να διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην υγεία του εγκεφάλου, αυξάνοντας τον κίνδυνο άνοιας και συνδέοντας τη με βιολογικούς δείκτες που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ και τον νευροεκφυλισμό.
Μια δεκαετής μελέτη αποκαλύπτει ισχυρούς δεσμούς
Η έρευνα, που διεξήχθη από επιστήμονες από τη Σουηδία και την Ιταλία, παρακολούθησε 2.282 ενήλικες ηλικίας 60 ετών και άνω, που ζούσαν στη Στοκχόλμη, οι οποίοι δεν παρουσίαζαν άνοια κατά την έναρξη της μελέτης. Τα επίπεδα αιμοσφαιρίνης των συμμετεχόντων -καθώς και οι βιοδείκτες που σχετίζονται με νευροεκφυλιστικές παθήσεις– μετρήθηκαν στην αρχή της μελέτης. Στη συνέχεια, οι ερευνητές παρακολούθησαν την υγεία τους με την πάροδο του χρόνου, πραγματοποιώντας επανεξετάσεις κάθε 3-6 χρόνια.
Τα αποτελέσματα της ανάλυσης δεδομένων, που καλύπτουν μια περίοδο μεγαλύτερη των δέκα ετών, ήταν εντυπωσιακά: Τα άτομα που παρουσίαζαν αναιμία κατά την έναρξη της μελέτης είχαν 66% περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν άνοια. Κατά τη διάρκεια μιας μέσης περιόδου παρακολούθησης 9,3 ετών, η πάθηση διαγνώστηκε σε 362 συμμετέχοντες.
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι τα χαμηλότερα επίπεδα αιμοσφαιρίνης συσχετίζονταν με αυξημένες συγκεντρώσεις βιοδεικτών στο αίμα που συνδέονται με βλάβη των εγκεφαλικών κυττάρων και φλεγμονή – δύο χαρακτηριστικά γνωρίσματα των νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτές οι συσχετίσεις φάνηκαν ισχυρότερες στους άνδρες. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο JAMA Network Open.
Κατανόηση της βιολογικής σύνδεσης
Η αναιμία επηρεάζει περίπου 1 στα 10 άτομα άνω των 65 ετών και έχει ήδη συνδεθεί με μια σειρά αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία. Μια από τις κύριες εξηγήσεις για τη σύνδεσή της με την άνοια είναι η μειωμένη παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η χρόνια έλλειψη οξυγόνου μπορεί να καταπονήσει τα εγκεφαλικά κύτταρα, να βλάψει τα αιμοφόρα αγγεία και να συμβάλει στη σταδιακή απώλεια νευρώνων.
Αυτή η θεωρία υποστηρίζεται από απεικονιστικές μελέτες που δείχνουν συρρίκνωση του εγκεφάλου και βλάβη των ιστών σε άτομα με αναιμία. Προηγούμενες έρευνες έχουν, επίσης, ανιχνεύσει αυξημένα επίπεδα βιοδεικτών που σχετίζονται με την νόσο Αλτσχάιμερ στο αίμα των ατόμων με αναιμία, αν και παρέμενε ασαφές εάν αυτές οι αλλαγές αντανακλούσαν άμεσα βλάβη εντός του ίδιου του εγκεφάλου.
Οι βιοδείκτες σε ρόλο πληροφοριοδότη
Για να διερευνήσουν περαιτέρω το θέμα, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από τη Σουηδική Εθνική Μελέτη για τη Γήρανση και τη Φροντίδα στο Kungsholmen (SNAC-K), ένα μεγάλο έργο, που έχει σχεδιαστεί για την παρακολούθηση της γήρανσης με την πάροδο του χρόνου.
Η ανάλυσή τους ανέδειξε τρεις βασικούς βιοδείκτες που συνδέονται στενά με αυξημένο κίνδυνο άνοιας:
- Φωσφορυλιωμένη πρωτεΐνη tau 217 (p-tau217): Συνδέεται με αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ
- Ελαφριά αλυσίδα νευροφιλαμέντου (NfL): Δείκτης βλάβης των νευρικών κυττάρων
- Οξική ινώδης πρωτεΐνη των γλοιακών κυττάρων (GFAP): Συνδέεται με φλεγμονή και κυτταρικό στρες.
Οι συμμετέχοντες που παρουσίαζαν τόσο αναιμία, όσο και αυξημένα επίπεδα αυτών των βιοδεικτών αντιμετώπιζαν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Για παράδειγμα, όσοι είχαν υψηλά επίπεδα NfL παράλληλα με αναιμία είχαν 3,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν άνοια.
Επιπτώσεις στην πρόληψη και τη φροντίδα
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η αναιμία μπορεί να κάνει τον εγκέφαλο πιο ευάλωτο, επιτρέποντας στα συμπτώματα της άνοιας να αναπτυχθούν. Το σημαντικό είναι ότι η αναιμία είναι μια διαχειρίσιμη πάθηση, που θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως παράγοντας συνεκτίμησης του κινδύνου άνοιας, προσφέροντας έναν στόχο για στρατηγικές πρόληψης. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω μακροχρόνιες μελέτες για να προσδιοριστεί εάν η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της αναιμίας μπορεί να προλάβει αποτελεσματικά τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
Διαβάστε επίσης
Πατήσατε τα 50; Τι να τρώτε για να προστατεύσετε το μυαλό σας από άνοια
Έξι απροσδόκητα προειδοποιητικά σημάδια άνοιας – Μην τα αγνοήσετε
Άνοια: 4 «άγνωστες» μορφές της νόσου που δεν ξεκινούν (πάντα) με απώλεια μνήμης
