*Απόδοση: Περικλής Ματσούκης 

Ανοίγουμε τη βρύση, γεμίζουμε ένα ποτήρι και πίνουμε νερό. Μια τόσο απλή καθημερινή συνήθεια κρύβει, ωστόσο, μια αρκετά σύνθετη επιστημονική διαδικασία. Γιατί το νερό δεν αποτελείται μόνο από μόρια H₂O. Περιέχει φυσικά μεταλλικά στοιχεία, διαλυμένες οργανικές ουσίες και μικροοργανισμούς, ενώ ενδέχεται να περιλαμβάνει ίχνη χημικών ενώσεων που προέρχονται από τη γεωργία, τη βιομηχανία και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες.

Οι περισσότερες ουσίες δεν αποτελούν απειλή στις συγκεντρώσεις που συνήθως εντοπίζονται. Ορισμένες, όπως το ασβέστιο και το μαγνήσιο, συμβάλλουν μάλιστα στην πρόσληψη απαραίτητων μετάλλων. Οι επιστήμονες, όμως, παρακολουθούν συστηματικά συγκεκριμένους ρύπους και μικροοργανισμούς, καθώς η έκθεση σε ορισμένους από αυτούς μπορεί να έχει επιπτώσεις στην υγεία.

Τα «αιώνια χημικά» που απασχολούν την επιστήμη

Μία από τις κατηγορίες που συγκεντρώνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι οι PFAS, γνωστές και ως «αιώνια χημικά». Πρόκειται για μια μεγάλη οικογένεια συνθετικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σε προϊόντα με αντοχή στο νερό, στα λίπη και στους λεκέδες.

Ο χαρακτηρισμός τους οφείλεται στο γεγονός ότι παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στο περιβάλλον. Η έκθεση σε ορισμένες από αυτές έχει συνδεθεί με ορμονικές διαταραχές, επιπτώσεις στην ανάπτυξη των εμβρύων και συγκεκριμένες μορφές καρκίνου.

Το θέμα αφορά και την Ελλάδα. Με κοινή υπουργική απόφαση του 2025 καθορίστηκε ως παράμετρος παρακολούθησης το άθροισμα των PFAS στο πόσιμο νερό, με παραμετρική τιμή 0,10 μικρογραμμάρια ανά λίτρο. Η υποχρεωτική παρακολούθηση προβλέπεται από το 2026.

Τι δείχνουν οι έλεγχοι στην Αθήνα

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα επίσημα στοιχεία της ΕΥΔΑΠ για το 2025. Σύμφωνα με την ετήσια καταγραφή της εταιρείας, το άθροισμα των 20 ενώσεων PFAS είχε αριθμητικό μέσο όρο 0,02 μικρογραμμάρια ανά λίτρο, με ανώτατη παραμετρική τιμή τα 0,10 μικρογραμμάρια.

Παράλληλα, εξετάστηκαν 8.140 δείγματα για E.coli και εντερόκοκκους, χωρίς να καταγραφεί παρουσία των συγκεκριμένων μικροοργανισμών.

Τα στοιχεία αφορούν το δίκτυο ύδρευσης της ΕΥΔΑΠ και δεν αποτελούν γενικό συμπέρασμα για το σύνολο της χώρας. Δείχνουν, ωστόσο, τη σημασία των συστηματικών ελέγχων και της δημοσιοποίησης των αποτελεσμάτων τους.

Από τα φάρμακα μέχρι τα φυτοφάρμακα

Μια ακόμη πρόκληση για τους επιστήμονες είναι τα κατάλοιπα φαρμακευτικών ουσιών και φυτοφαρμάκων. Μέσω των λυμάτων ή της απορροής από τις γεωργικές καλλιέργειες, ορισμένες ενώσεις μπορούν να φτάσουν σε υδάτινους πόρους.

Καθώς μετακινούνται στο έδαφος και στο νερό, ενδέχεται να διασπαστούν και να δημιουργήσουν νέες χημικές ενώσεις. Οι πιθανές επιπτώσεις ορισμένων από αυτές δεν έχουν ακόμη μελετηθεί επαρκώς.

Επιπλέον, κατά την απολύμανση του νερού με χλώριο μπορεί να δημιουργηθούν παραπροϊόντα, όταν αυτό αντιδρά με φυσική οργανική ύλη. Ανάμεσά τους βρίσκονται τα τριαλογονομεθάνια, για τα οποία προβλέπονται συγκεκριμένα όρια και έλεγχοι.

Μικροοργανισμοί και μικροπλαστικά στο μικροσκόπιο

Δεν είναι μόνο οι χημικές ουσίες που απασχολούν την επιστημονική κοινότητα. Η Legionella είναι ένα βακτήριο που μπορεί να αναπτυχθεί σε συστήματα νερού και να προκαλέσει τη νόσο των λεγεωναρίων. Η μετάδοση γίνεται κυρίως με την εισπνοή μολυσμένων μικροσκοπικών σταγονιδίων, για παράδειγμα κατά τη χρήση ενός ντους.
Την ίδια στιγμή, τα μικροπλαστικά αποτελούν ένα αναπτυσσόμενο πεδίο έρευνας. Έχουν εντοπιστεί σε περιβαλλοντικά δείγματα και στον ανθρώπινο οργανισμό, ωστόσο οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.

Γιατί έχει σημασία και το δίκτυο του σπιτιού μας

Η ποιότητα του νερού δεν εξαρτάται μόνο από την επεξεργασία του στις εγκαταστάσεις ύδρευσης. Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι σωληνώσεις που μεταφέρουν το νερό μέχρι τη βρύση μας.

Η παρουσία παλαιών σωληνώσεων από μόλυβδο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα πιθανού κινδύνου. Γι’ αυτό έχει σημασία να γνωρίζουμε την κατάσταση των υδραυλικών εγκαταστάσεων της κατοικίας μας και να απευθυνόμαστε σε ειδικούς όταν υπάρχουν ενδείξεις προβλήματος.

Στην Ελλάδα, το Υπουργείο Υγείας δημοσιεύει στοιχεία για την ποιότητα του νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, ενώ οι αρμόδιοι φορείς ύδρευσης έχουν την ευθύνη των ελέγχων και της ενημέρωσης των καταναλωτών.

Το συμπέρασμα είναι ότι η ασφάλεια του νερού απαιτεί συνεχή παρακολούθηση, σύγχρονες μεθόδους ανάλυσης και διαφάνεια στα αποτελέσματα. Γιατί το νερό που πίνουμε καθημερινά αξίζει να γνωρίζουμε από πού προέρχεται, πώς ελέγχεται και τι περιέχει.

Πηγή: Washington Post

Διαβάστε επίσης

Κηφισός: Το ποτάμι που έγινε «οχετός» – «Αναπνέουμε τα απόβλητα», προειδοποιούν οι πολίτες

Αστικά λύματα: Περιορισμένη η συμβολή των φαρμακευτικών ουσιών στο συνολικό τοξικό φορτίο

Επικίνδυνα χημικά: Μόνο 0,5% των 100.000 χημικών ουσιών στην Ευρώπη έχουν αξιολογηθεί για την τοξικότητά τους