*Γράφει ο κ. Γιάννης Παπανικολάου, Πρωταθλητής Ποδηλασίας, MSc Sports Science, UCI safety manager
Η ποδηλασία αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους να συνδυάσουμε τη μετακίνηση με τη σωματική άσκηση. Βελτιώνει την καρδιοαναπνευστική υγεία και, όταν αντικαθιστά μετακινήσεις με αυτοκίνητο, συμβάλλει παράλληλα στη μείωση των εκπομπών ρύπων. Υπάρχει όμως ένα εύλογο ερώτημα: μήπως η αυξημένη αναπνοή κατά την ποδηλασία σημαίνει μεγαλύτερη έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση;
Η απάντηση εξαρτάται από περισσότερους παράγοντες. Η έκθεση ενός ποδηλάτη επηρεάζεται από την κυκλοφορία, την απόσταση από τα αυτοκίνητα, τις καιρικές συνθήκες, τη διαδρομή και την ένταση της άσκησης. Όσο αυξάνεται η ένταση της ποδηλασίας, αυξάνεται και ο όγκος αέρα που εισπνέουμε ανά λεπτό. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική παράμετρος: η ποδηλασία είναι πολύ ταχύτερη από το περπάτημα.
Σε μελέτη που συνέκρινε τις δύο δραστηριότητες στην ίδια αστική διαδρομή 2,7 km, η ποδηλασία χρειάστηκε περίπου 9,4 λεπτά, ενώ το περπάτημα 24,5 λεπτά. Παρότι η αναπνευστική προσπάθεια ήταν μεγαλύτερη κατά την ποδηλασία, η συνολική εκτιμώμενη εισπνεόμενη δόση PM2.5 ήταν περίπου 2,78 μg για τους ποδηλάτες έναντι 6,83 μg για τους πεζούς. Αντίθετα, η δόση ανά ώρα ήταν ελαφρώς υψηλότερη στην ποδηλασία.
Το εύρημα αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: η μεγαλύτερη αναπνευστική προσπάθεια δεν σημαίνει απαραίτητα μεγαλύτερη συνολική έκθεση για την ίδια μετακίνηση. Ο πολύ μικρότερος χρόνος παραμονής στον δρόμο μπορεί να αντισταθμίσει την αυξημένη αναπνοή. Φυσικά, το αποτέλεσμα δεν είναι ίδιο σε κάθε πόλη ή διαδρομή. Ένας ποδηλάτης που κινείται δίπλα σε έναν δρόμο με έντονη κυκλοφορία μπορεί να εκτίθεται σε πολύ διαφορετικές συγκεντρώσεις ρύπων από κάποιον που χρησιμοποιεί έναν προστατευμένο ποδηλατόδρομο μακριά από τα αυτοκίνητα.
Τα οφέλη της άσκησης παραμένουν σημαντικά
Μελέτες που έχουν εξετάσει συνολικά τα οφέλη και τους κινδύνους της ποδηλασίας δείχνουν ότι η πρόσθετη επιβάρυνση από την ατμοσφαιρική ρύπανση είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, μικρότερη από τα οφέλη της σωματικής δραστηριότητας.
Επιπλέον, όταν μια μετακίνηση με αυτοκίνητο αντικαθίσταται από ποδήλατο, μειώνονται οι εκπομπές από το όχημα. Έτσι, το όφελος δεν αφορά μόνο τον ποδηλάτη, αλλά δυνητικά και τον ευρύτερο πληθυσμό.
Πώς μπορούμε να μειώσουμε την έκθεση;
Οι ποδηλάτες μπορούν, όπου είναι εφικτό, να επιλέγουν διαδρομές με μικρότερη κυκλοφορία, να αποφεύγουν τις ώρες αιχμής και να προτιμούν ποδηλατοδρόμους που είναι φυσικά διαχωρισμένοι από τα αυτοκίνητα.
Σε επίπεδο πόλης, όμως, η μεγαλύτερη διαφορά μπορεί να προκύψει από τον ίδιο τον σχεδιασμό: περισσότερα προστατευμένα ποδηλατικά δίκτυα, λιγότερη κυκλοφορία και καθαρότερες μεταφορές μπορούν να μειώσουν την έκθεση όλων των πολιτών.
Συμπέρασμα
Η ποδηλασία αυξάνει την αναπνευστική προσπάθεια και επομένως την ποσότητα αέρα που εισπνέουμε ανά λεπτό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οδηγεί πάντα σε μεγαλύτερη συνολική έκθεση σε σχέση με το περπάτημα. Η μικρότερη διάρκεια της μετακίνησης μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να οδηγεί σε χαμηλότερη συνολική εισπνεόμενη δόση ρύπων.
Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι τα οφέλη της σωματικής δραστηριότητας από την ποδηλασία φαίνεται να υπερβαίνουν κατά κανόνα τους κινδύνους από την πρόσθετη έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
Η καλύτερη λύση δεν είναι να επιλέξουμε ανάμεσα στο ποδήλατο και τον καθαρό αέρα. Είναι να δημιουργήσουμε πόλεις όπου μπορούμε να έχουμε και τα δύο.
Διαβάστε επίσης
Ένα βήμα πιο κοντά στην ευτυχία μας φέρνει η μετακίνηση με αυτό το μέσο
Φοβάστε να κάνετε ποδήλατο στην πόλη; Έτσι θα ποδηλατίσετε με ασφάλεια
