Οι φόβοι των εκπροσώπων των φαρμακευτικών επιχειρήσεων για μειωμένη πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε νέες και καινοτόμες θεραπείες επαληθεύονται με τις εξελίξεις στην φαρμακευτική αγορά. Η αποχώρηση της Λίζας Προδρόμου από την Bristol Myers Squibb Ελλάδας είναι ενδεικτική της νέας εποχής για τον φαρμακευτικό κλάδο στην Ευρώπη. Την ίδια στιγμή, εντός Ελλάδας οι πιέσεις από τις αυτόματες επιστροφές (clawback) και το δυσοίωνο οικονομικό περιβάλλον οδηγούν σε σημαντική… συρρίκνωση των φαρμακευτικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με όσα έγιναν χθες γνωστά, η κυρία Προδρόμου αποχωρεί από τη θέση της Προέδρου της Bristol Myers Squibb (BMS) στην Ελλάδα, έπειτα από δέκα χρόνια στην ηγεσία της αμερικάνικης εταιρείας. Η αποχώρηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο σημαντικών οργανωτικών αλλαγών για τη BMS σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Συγκεκριμένα, η ελληνική θυγατρική αναμένεται να ενταχθεί σε ευρύτερη περιφερειακή δομή (cluster) στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η μέχρι σήμερα αυτονομία της. Η Ελλάδα, μαζί με την Ισπανία, εντάσσεται σε ένα σχήμα υπό την ευρύτερη εποπτεία της Ιταλίας, γεγονός που σημαίνει ότι η χώρα δεν θα διαθέτει πλέον ανεξάρτητη θέση Γενικού Διευθυντή. Η διοικητική ευθύνη αναμένεται να περάσει στον General Manager της Ιταλίας.
Η περίπτωση της BMS δεν είναι η μοναδική στο περιβάλλον αναδιάρθρωσης που αντιμετωπίζει ο φαρμακευτικός κλάδος στην Ευρώπη. Η αυξανόμενη πίεση στις τιμές των φαρμάκων, σε συνδυασμό με τη μείωση της παραγωγικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας εντείνει τον προβληματισμό για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αγοράς σε σχέση με άλλες μεγάλες αγορές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ιαπωνία. Οπως προκύπτει από πηγές της αγοράς, το ενδιαφέρον των εταιρειών για τη γηραιά ήπειρο μειώνεται και στρέφεται σε ΗΠΑ και Κίνα. Σε αυτό το περιβάλλον, δημιουργούνται clusters και σε άλλες φαρμακευτικές εταιρείες που μειώνουν την αυτονομία θυγατρικών εταιρειών στη χώρα μας, με τις αλλαγές να μη γίνονται γνωστές προς τα έξω.
Η παραπάνω συνθήκη και οι ανακατατάξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελούν, σύμφωνα με καλά γνωρίζοντες του φαρμακευτικού κλάδου, «βούτυρο στο ψωμί» της ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας που διατηρεί το μέτρο του clawback και έρχεται σε συνεχή αντιπαράθεση με τις εταιρείες. Όπως υποστηρίζουν εκπρόσωποι της αγοράς, η ηγεσία του Υπουργείου έχει έτοιμη τη «δικαιολογία» του ασφυκτικού οικονομικού περιβάλλοντος στον τομέα του φαρμάκου πανευρωπαϊκά και όχι μόνο στην Ελλάδα.
Πέρα, όμως, των εξελίξεων στην Ευρώπη, εντός της χώρας μας υπάρχει ένα ακόμη πιο δυσοίωνο περιβάλλον που αποτελεί απόρροια των υποχρεωτικών επιστροφών (clawback). Οι αλλαγές είναι εντονότερες και εδώ και καιρό οι θυγατρικές εταιρείες προχωρούν σε ανασυγκροτήσεις με σκοπό την εξοικονόμηση. Έτσι, δημιουργούνται οργανώσεις «σκελετοί», όπως λέγονται, διαθέτοντας, δηλαδή, μόνο το βασικό προσωπικό.
Στο επιχειρηματικό πεδίο, όταν στη χώρα μας φτάνει μόνο ένα στα πέντε νέα φάρμακα (στοιχεία του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας) που εγκρίνονται από τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές, δεν ανεβαίνουν οι τζίροι των εταιρειών, με αποτέλεσμα οι εταιρείες να «κόβουν» από προσωπικό. Πρόκειται, όπως προκύπτει από τις ίδιες πηγές, για μια φυσική αντίδραση των πολυεθνικών εταιρειών ώστε να μπορέσουν να διατηρήσουν την παρουσία τους στην ελληνική αγορά.
Βασικοί χαμένοι όλου αυτού είναι ο Έλληνας εργαζόμενος που εργάζεται σε πολυεθνική εταιρεία και ο Έλληνας ασθενής, που έχει περιορισμό στην πρόσβασή του σε νέες θεραπείες. Η μελέτη Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) για το 2025 δείχνει ότι απαιτούνται περίπου 21 μήνες, δηλαδή σχεδόν δύο χρόνια, μέχρι να έρθει ένα νέο σκεύασμα στη χώρα μας.
Εκτός από την δύσκολη πρόσβαση σε νέες θεραπείες, οι Έλληνες ασθενείς κινδυνεύουν να χάσουν και υπάρχουσες δοκιμασμένες θεραπείες, λόγω μη εμπορικού συμφέροντος από την πλευρά των εταιρειών να τις κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά. Ενδεικτική είναι η πρόσφατη περίπτωση φαρμακευτικής εταιρείας που εξέφρασε την πρόθεση απόσυρσης ογκολογικού φαρμάκου για τον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού στο τέλος του χρόνου. Μετά τη δημοσιότητα που έλαβε το θέμα, υπήρξαν κινήσεις από την πλευρά του υπουργείου Υγείας και του ΕΟΦ προκειμένου να επανεξεταστεί το ζήτημα και να καταστεί δυνατή η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με την αρμόδια Επιτροπή Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων.
Διαβάστε επίσης
Ποιοι Ευρωπαίοι περιμένουν τρία χρόνια για νέα φάρμακα και ποιοι 56 ημέρες – Η κατάσταση στην Ελλάδα
