Οι σταρ του Χόλιγουντ μπορεί να περπατούν στο κόκκινο χαλί και να δίνουν συνεντεύξεις που αφορούν τη δουλειά τους, εξακολουθούν όμως κι αυτοί να είναι γονείς και να αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα με… όλους εμάς τους υπόλοιπους. Ένας από αυτούς αφορά μια λεπτή ισορροπία που απασχολεί πολλές οικογένειες: Πόσο φίλοι πρέπει να είμαστε με τα παιδιά μας και πού χρειάζεται να μπαίνουν τα όρια;
Τη δική της, ξεκάθαρη απάντηση έδωσε πρόσφατα η Nicole Kidman, μιλώντας στην αυστραλιανή Daily Telegraph. Η βραβευμένη ηθοποιός, μητέρα της 18χρονης Sunday και της 15χρονης Faith, απέρριψε την ιδέα ότι είναι «κολλητή» με τις κόρες της, εξηγώντας ότι ο ρόλος της είναι διαφορετικός. «Πρώτα απ’ όλα είσαι μητέρα. Είσαι όμως και οδηγός, μέντορας, ασφαλές καταφύγιο, το μέρος στο οποίο μπορούν πάντα να επιστρέψουν», ανέφερε στη συνέντευξη. Συνόψισε τη φιλοσοφία της σε μια φράση: «Δεν είμαι εδώ για να είμαι η καλύτερή σας φίλη. Είμαι εδώ για να είμαι ο βράχος σας».
Πίσω από τη θέση της Kidman κρύβεται ένα ζήτημα που απασχολεί και τους ειδικούς στην ανάπτυξη των παιδιών: η στενή σχέση και η εμπιστοσύνη είναι πολύτιμες, αλλά δεν σημαίνουν ότι γονείς και παιδιά πρέπει να έχουν τους ίδιους ρόλους.
Παρότι η σχέση της με τις δύο κόρες της φαίνεται ιδιαίτερα στενή, αυτό δεν σημαίνει ότι απουσιάζουν οι κανόνες. Η Sunday, η οποία ασχολείται πλέον με το μόντελινγκ, είχε αποκαλύψει στο περιοδικό Nylon ότι οι γονείς της είχαν θέσει δύο βασικούς κανόνες. «Ο πρώτος ήταν ότι δεν μπορούσα να ασχοληθώ με οποιαδήποτε δουλειά στον χώρο της μόδας μέχρι να γίνω 16 ετών. Ο δεύτερος ήταν ότι το σχολείο έπρεπε πάντα να έρχεται πρώτο. Στην αρχή το μισούσα, αλλά τώρα χαίρομαι πραγματικά που υπάρχουν αυτοί οι κανόνες, γιατί με βοηθούν να διατηρώ τη σωστή νοοτροπία», είχε πει.
Γιατί οι γονείς δυσκολεύονται να βάλουν όρια
Η τάση των γονιών να λειτουργούν περισσότερο ως φίλοι των παιδιών τους φαίνεται πως γίνεται όλο και πιο διαδεδομένη. Οι γονείς ακούν την ίδια μουσική με τα έφηβα παιδιά τους, πηγαίνουν στα ίδια φεστιβάλ, φορούν παρόμοια ρούχα και μοιράζονται ενδιαφέροντα που παλαιότερα χώριζαν πολύ περισσότερο τις γενιές. Το να έρθουν κοντά παιδί και γονιός δεν είναι απαραίτητα κακό. Το πρόβλημα ξεκινά όταν ο γονιός δυσκολεύεται να πει όχι για να μη γίνει δυσάρεστος.
Όπως εξηγεί η ειδικός στην ανάπτυξη των παιδιών Δρ. Amanda Gummer, τα όρια ανάμεσα στην κουλτούρα των ενηλίκων και των νέων είναι σήμερα λιγότερο ευδιάκριτα από ό,τι στο παρελθόν. Η απομάκρυνση από το αυστηρό και αυταρχικό μοντέλο ανατροφής προηγούμενων γενεών μπορεί να αποτελεί θετική εξέλιξη. «Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι εάν ο γονέας εξακολουθεί να είναι πρόθυμος να λειτουργήσει ως ενήλικας όταν αυτό χρειάζεται» τονίζει.
Τα παιδιά χρειάζονται κάποιον που μπορεί να θέτει όρια, να αντέχει να μην είναι πάντα αρεστός και να παίρνει αποφάσεις με τις οποίες εκείνα ενδεχομένως διαφωνούν. «Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επιθυμία ενός γονέα να είναι ο καλύτερος φίλος του παιδιού του μπορεί να εξυπηρετεί και δικές του συναισθηματικές ανάγκες» σημειώνει η Δρ. Gummer. Όταν η αποφυγή της σύγκρουσης ή η ανάγκη διατήρησης της εγγύτητας γίνεται σημαντικότερη από τις αναπτυξιακές ανάγκες του παιδιού, οι ρόλοι μπορεί να μπερδευτούν, συμπληρώνει.
«Ο γονιός είναι ο καπετάνιος»
Η κλινική ψυχολόγος Δρ. Emma Svanberg επισημαίνει ότι η εικόνα του γονέα ως «βράχου», την οποία περιγράφει η Kidman, υποστηρίζεται από δεκαετίες ερευνών. «Έχει αποδειχθεί ότι προάγει την ανάπτυξη ασφαλών και ανθεκτικών παιδιών», λέει στον Independant. Ένα μοντέλο ανατροφής που συνδυάζει ζεστασιά και φροντίδα με σαφή όρια, έχει συνδεθεί με παιδιά που αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια και αναπτύσσουν ψυχική ανθεκτικότητα. Οι γονείς αυτοί σέβονται τα παιδιά τους, αλλά παραμένουν, όπως χαρακτηριστικά λέει η Δρ. Svanberg, «οι καπετάνιοι του οικογενειακού πλοίου».
Το αντίθετο μπορεί να συμβεί στην υπερβολικά επιτρεπτική ανατροφή, όπου υπάρχει πολλή υποστήριξη αλλά ελάχιστα όρια. Ορισμένα παιδιά καταλήγουν τότε να αναλαμβάνουν τα ίδια ρόλους που ανήκουν στους γονείς ή να δοκιμάζουν συνεχώς τα όρια μέχρι κάποιος τελικά να τους τα θέσει.
Τα παιδιά χρειάζονται γονείς, όχι φίλους
Η Δρ. Claire Hart, αναπληρώτρια καθηγήτρια Κοινωνικής Ψυχολογίας και Ψυχολογίας της Προσωπικότητας στο Πανεπιστήμιο του Southampton, τονίζει ότι η στενή σχέση με ένα παιδί είναι εξαιρετικά θετική. Το να απολαμβάνει ένας γονέας την παρέα του και να δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου το παιδί αισθάνεται ότι μπορεί να μιλήσει ανοιχτά είναι σημαντικό. Η δυσκολία εμφανίζεται όταν η ανάγκη να είναι φίλος αρχίζει να υπερισχύει του ρόλου του ως γονέα.
«Ένας φίλος είναι ουσιαστικά ισότιμός σου. Ένας γονέας έχει ευθύνες που ένας φίλος δεν έχει», εξηγεί. Η σωστή ανατροφή σημαίνει ότι ο γονέας πρέπει να πάρει μια απόφαση που το παιδί του δεν θα συμπαθήσει.
Όσο τα παιδιά μεγαλώνουν, η σχέση μπορεί φυσικά να γίνει περισσότερο ισότιμη. Στην παιδική και εφηβική ηλικία, όμως, το βασικό ζητούμενο παραμένει το ίδιο: να υπάρχει ένας ενήλικας διαθέσιμος, σταθερός και πρόθυμος να βάλει όρια όταν αυτά χρειάζονται.
Διαβάστε επίσης
Γιατί το gentle parenting εξουθενώνει τους γονείς και πολλοί αναπολούν τον «μπαμπούλα»
Εφηβεία: Επιθετικότητα, όρια και τιμωρία – Τι λείπει από τη σχέση γονέων και παιδιών
7 σημάδια που μαρτυρούν ότι το παιδί είναι κακομαθημένο – Τι να κάνετε
