Δεν υπάρχει ένας, μοναδικός, «τέλειος» τρόπος για να αναθρέψει κανείς ένα παιδί. Κάθε οικογένεια και κάθε παιδί είναι διαφορετικά. Ωστόσο, για τους γονείς που επιθυμούν να επιτύχουν περισσότερη ηρεμία, σεβασμό και συνεργασία στη σχέση με τα παιδιά τους, οι ιαπωνικές παραδόσεις μπορούν να προσφέρουν πολύτιμη έμπνευση.
Η συγγραφέας Lisa Katayama διερευνά αυτές τις ιδέες στο βιβλίο της «The Japanese Way of Parenting», αντλώντας έμπνευση από τη δική της ανατροφή στην Ιαπωνία και την εμπειρία της ανατρέφοντας η ίδια δύο παιδιά στις ΗΠΑ. Υποστηρίζει ότι η ιαπωνική ανατροφή των παιδιών συχνά βασίζεται στην άνευ όρων αγάπη και τις έννοιες της κοινότητας, της προσοχής και του σεβασμού προς τους άλλους – αρχές που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να γίνουν πιο διακριτικά, δημιουργικά και συναισθηματικά ισορροπημένα.
Αν και, όπως τονίζει, δεν υπάρχει μια καθολική φόρμουλα για την ανατροφή των παιδιών, ωστόσο πολλές αξίες της ιαπωνικής κουλτούρας μπορούν να προσαρμοστούν στην καθημερινή οικογενειακή ζωή.
Ακολουθούν 10 πρακτικές ιδέες που μπορούν να δοκιμάσουν οι γονείς στο σπίτι:
1. Η σημασία ενός θερμού κι ευγενικού χαιρετισμού
Στην Ιαπωνία, τα παιδιά μαθαίνουν από μικρή ηλικία να χαιρετούν τους άλλους ευγενικά. Ένα απλό «καλημέρα» δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά ένας τρόπος να δείξουν σεβασμό και σύνδεση. Απευθύνεται σε όλους τους γύρω -γείτονες, δασκάλους, το προσωπικό των καταστημάτων ή τους συγγενείς- και γίνεται με ζεστασιά και προσοχή. Τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας – όταν, λοιπόν, βλέπουν τους ενήλικες να συμπεριφέρονται με ευγένεια στους άλλους, είναι πιο πιθανό να κάνουν το ίδιο.
2. Η αξία του να αναλαμβάνουν ευθύνες
Συχνά, είναι πιο γρήγορο για τους γονείς να κάνουν μόνοι τους όλες τις δουλειές, παρά να περιμένουν τα παιδιά να τις κάνουν. Η Katayama, όμως, προειδοποιεί ότι αυτό μπορεί να στείλει λάθος μήνυμα. Όταν οι ενήλικες είναι αυτοί που καθαρίζουν πάντα, τα παιδιά μαθαίνουν ότι κάποιος άλλος θα αναλάβει την ευθύνη για την ακαταστασία τους. Αντίθετα, το να τα διδάξετε να φροντίζουν το περιβάλλον τους τα βοηθά να καταλάβουν ότι είναι ενεργά μέλη της οικογένειας. Θυμηθείτε: Στόχος δεν είναι η τελειότητα, αλλά η συμμετοχή.
3. Σεβασμός στα προσωπικά αντικείμενα
Η ιαπωνική κουλτούρα επηρεάζεται από ανιμιστικές ιδέες, συμπεριλαμβανομένης της πεποίθησης ότι τα αντικείμενα έχουν πνεύμα ή παρουσία. Σύμφωνα με την Katayama, αυτή η νοοτροπία μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να φροντίζουν περισσότερο τα προσωπικά τους αντικείμενα. Αυτός ο τρόπος σκέψης μπορεί να ενθαρρύνει τα παιδιά να γίνουν πιο συνειδητά, όχι μόνο όσον αφορά τα υπάρχοντά τους, αλλά και σε σχέση με τους ανθρώπους, τα ζώα και το φυσικό περιβάλλον.
4. Ενσυναίσθηση: Λαμβάνοντας υπόψη τα συναισθήματα των άλλων
Η ευαισθητοποίηση απέναντι στους άλλους είναι βαθιά ριζωμένη στην ιαπωνική κουλτούρα. Τα παιδιά ενθαρρύνονται συχνά να σκεφτούν πώς οι πράξεις τους επηρεάζουν τους ανθρώπους γύρω τους. Οι γονείς μπορούν να εφαρμόσουν αυτή την πρακτική ρωτώντας απαλά μετά από μια δύσκολη στιγμή: «Πώς νομίζεις ότι τους έκανε αυτό να νιώσουν;» Με την πάροδο του χρόνου, αυτό καλλιεργεί την ενσυναίσθηση. Τα παιδιά μαθαίνουν ότι το να ζητάς συγγνώμη δεν έχει να κάνει μόνο με τη χρήση των σωστών λέξεων, αλλά με την κατανόηση της εμπειρίας του άλλου.
5. Douzo: H τέχνη του να δίνετε
Η ιαπωνική λέξη «douzo» εκφράζει την έννοια της προσφοράς σε κάποιον άλλο, με ευγένεια και γενναιοδωρία. Αυτό αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμο όταν τα παιδιά τσακώνονται για ένα παιχνίδι ή οτιδήποτε άλλο. Η έννοια του «douzo» μαθαίνει στα παιδιά να βιώνουν το μοίρασμα όχι ως απώλεια, αλλά ως πράξη φροντίδας. Διδάσκονται ότι το να παραχωρείς κάτι σε κάποιον άλλο μπορεί επίσης να προσφέρει ευχαρίστηση.
6. Ένα σαφές όριο μεταξύ εξωτερικού και εσωτερικού χώρου
Το να βγάζει κανείς τα παπούτσια στην πόρτα είναι ένα από τα πιο γνωστά ιαπωνικά οικιακά έθιμα. Βοηθάει στο να διατηρείται το σπίτι καθαρότερο, αλλά δημιουργεί επίσης ένα μικρό τελετουργικό μετάβασης. Αυτή η απλή συνήθεια βοηθά τα παιδιά να καταλάβουν ότι το σπίτι είναι ένας χώρος που φροντίζεται. Δημιουργεί επίσης μια παύση μεταξύ του εξωτερικού κόσμου και της οικογενειακής ζωής – μια μετάβαση που σηματοδοτεί ηρεμία, τάξη και σεβασμό για το σπίτι.
7. Ένα πράγμα τη φορά
Η σύγχρονη ανατροφή των παιδιών μπορεί να φαίνεται βιαστική και κατακερματισμένη. Οι γονείς συχνά προσπαθούν να τα βγάλουν ταυτόχρονα πέρα με επαγγελματικές, οικογενειακές και άλλες υποχρεώσεις. Όπως επισημαίνει η Katayama, αυτός ο ρυθμός αποσπά την προσοχή των παιδιών, τα οποία ακόμα μαθαίνουν πώς να συγκεντρώνονται και να αυτοελέγχονται. Η ιαπωνική κουλτούρα, επηρεασμένη από τις αρχές του Ζεν Βουδισμού, δίνει αξία στο να κάνουμε ένα πράγμα με πλήρη προσοχή. Αυτό φαίνεται σε πρακτικές όπως η προετοιμασία τσαγιού, η τακτοποίηση του φαγητού ή η προσεκτική ολοκλήρωση μιας εργασίας. Οι γονείς μπορούν να δώσουν το παράδειγμα αυτό επιβραδύνοντας τον ρυθμό κατά τη διάρκεια των καθημερινών ρουτινών: Τρώγοντας χωρίς οθόνες, ακούγοντας προσεκτικά όταν μιλάει ένα παιδί ή ολοκληρώνοντας μαζί μια οικιακή εργασία. Τα παιδιά μαθαίνουν να συγκεντρώνονται όταν βλέπουν ότι το ίδιο εφαρμόζεται γύρω τους.
8. Γεύματα με ευγνωμοσύνη
Πριν φάνε, τα παιδιά στην Ιαπωνία λένε συχνά «Itadakimasu» – μια φράση που εκφράζει ευγνωμοσύνη για το φαγητό και όλους όσους βοήθησαν να φτάσει στο τραπέζι. Κάθε οικογένεια μπορεί να υιοθετήσει αυτή την ιδέα με τον τρόπο που την εκφράζει καλύτερα – μια προσευχή, ένα λεπτό σιωπής ή απλά μια βαθιά ανάσα πριν το γεύμα. Ένα μικρό τελετουργικό μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να επιβραδύνουν το ρυθμό τους, να εκτιμήσουν το φαγητό τους και να δώσουν προσοχή στους ανθρώπους γύρω από το τραπέζι.
9. Διδάξτε αυτοσυγκράτηση και σεβασμό
Η ιαπωνική έννοια του enryo αναφέρεται στην αυτοσυγκράτηση από σεβασμό προς τους άλλους. Σ’ ένα κοινό γεύμα, για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να αφήσει το τελευταίο κομμάτι φαγητού στο πιάτο αντί να το πάρει αμέσως. Για τα παιδιά, που έχουν τη φυσική τάση να παίρνουν αυτό που θέλουν, αυτό μπορεί να είναι ένα ισχυρό μάθημα. Στόχος δεν τα παιδιά να απαρνηθούν τις ανάγκες τους, αλλά να καταλάβουν ότι οι επιθυμίες τους αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης δυναμικής της ομάδας. Η αυτοσυγκράτηση μπορεί να γίνει μια μορφή δύναμης, υποστηρίζει η Katayama.
10. Καλλιεργήστε την ειρήνη στο σπίτι
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πασιφισμός έγινε κεντρική αξία στην ιαπωνική κοινωνία. Η Katayama πιστεύει ότι αυτή η ευρύτερη πολιτισμική δέσμευση μπορεί επίσης να επηρεάσει την οικογενειακή ζωή. Για τις οικογένειες, η ιδέα της ειρήνης δεν σημαίνει ότι τα παιδιά δε μπορούν ποτέ να νιώσουν απογοήτευση ή επιθυμία να αποφύγουν την πειθαρχία. Σημαίνει περισσότερο ότι οι γονείς πρέπει να επιλέγουν συνειδητά την ηρεμία, όταν είναι δυνατόν και να δημιουργούν μια σταθερή συναισθηματική ατμόσφαιρα στο σπίτι. Τα παιδιά απορροφούν τον συναισθηματικό τόνο των ενηλίκων γύρω τους. Όταν οι γονείς επιδεικνύουν σταθερότητα, υπομονή και προσπάθεια αποκατάστασης μετά από μια σύγκρουση, βοηθούν τα παιδιά να μάθουν τις ίδιες δεξιότητες.
Μια πιο ήρεμη προσέγγιση στην οικογενειακή ζωή
Οι ιαπωνικές αρχές ανατροφής των παιδιών δεν έχουν ως στόχο τη δημιουργία απόλυτα υπάκουων παιδιών. Αντίθετα, δίνουν έμφαση στον σεβασμό, την ευαισθητοποίηση, την ευθύνη και την αρμονία. Για τις οικογένειες που αισθάνονται καταβεβλημένες από τον θόρυβο και τους γρήγορους ρυθμούς της σύγχρονης ζωής, αυτές οι μικρές συνήθειες μπορούν να δημιουργήσουν έναν πιο γαλήνιο ρυθμό στο σπίτι. Όπως λέει, άλλωσε, η Katayama, η ηρεμία δεν είναι κάτι που οι γονείς μπορούν απλώς να απαιτήσουν από τα παιδιά. Είναι κάτι που προβάλλουν ως πρότυπο, ασκούν και χτίζουν μαζί.
Διαβάστε επίσης
Γονείς: Η σκληρή διαπαιδαγώγηση πλήττει τον ψυχισμό του παιδιού
Γιατί το gentle parenting εξουθενώνει τους γονείς και πολλοί αναπολούν τον «μπαμπούλα»
Τα μεσαία παιδιά συχνά αναπτύσσουν 6 μοναδικές συμπεριφορές στην ενήλικη ζωή
