Το κινητό βρίσκεται πάντα δίπλα σας, ακόμη και τη νύχτα. Ένα ταξίδι μπαίνει σε δεύτερες σκέψεις, μήπως συμβεί κάτι όσο λείπετε. Ένα τηλεφώνημα αρκεί για να αλλάξει ολόκληρη η ημέρα σας. Και η διάθεσή σας εξαρτάται, χωρίς ίσως να το έχετε συνειδητοποιήσει, από το αν το ενήλικο παιδί σας είναι σήμερα καλά: Αν έχει δουλειά, αν είναι ήρεμο, αν τα καταφέρνει οικονομικά ή αν βρίσκεται, για ακόμη μία φορά, αντιμέτωπο με μία κρίση.
Κάπως έτσι, χωρίς μία συγκεκριμένη στιγμή κατά την οποία κάποιος αποφασίζει ότι θα συμβεί, η ζωή ενός γονιού μπορεί σταδιακά να αρχίσει να περιστρέφεται γύρω από αυτή του ενήλικου παιδιού του.
Ο Jeffrey Bernstein, Ph.D., ψυχολόγος με ειδίκευση στα παιδιά, τους εφήβους και την οικογένεια, θέτει σε αυτούς τους γονείς μία ερώτηση που, όπως γράφει στο Psychology Today, συχνά τους κάνει να σταματούν και να σκέφτονται: «Πότε ήταν η τελευταία φορά που κάνατε ένα σχέδιο χωρίς πρώτα να αναρωτηθείτε αν το ενήλικο παιδί σας μπορεί να σας χρειαστεί;». Η απάντηση, για αρκετούς, δεν είναι εύκολη.
Όταν η φροντίδα γίνεται μόνιμη επιφυλακή
Ένας γονιός είναι απολύτως φυσικό να θέλει να βοηθήσει το παιδί του, ανεξάρτητα από την ηλικία του. Μία απόλυση, ένας χωρισμός, μία οικονομική δυσκολία ή μία άλλη σοβαρή ανατροπή μπορούν να δημιουργήσουν πραγματική ανάγκη για υποστήριξη. Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον Jeffrey Bernstein, δεν είναι μία πράξη βοήθειας. Αρχίζει όταν η διάσωση γίνεται η αυτόματη απάντηση σε κάθε δυσκολία.
Το ενήλικο παιδί δεν μπορεί να πληρώσει το ενοίκιο; Ο γονιός το αναλαμβάνει. Αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα; Ο γονιός αναζητά τη λύση. Μία κατάσταση προκαλεί άγχος; Ο γονιός παρεμβαίνει πριν το παιδί προλάβει να δοκιμάσει να τη διαχειριστεί μόνο του.
Βραχυπρόθεσμα, όλοι ανακουφίζονται. Το πρόβλημα λύνεται, η ένταση πέφτει και η οικογένεια ηρεμεί. Μακροπρόθεσμα, όμως, αυτή η διαρκής παρέμβαση μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που επιδιώκει ο γονιός: Να στερήσει από το ενήλικο παιδί την ευκαιρία να ανακαλύψει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του μία δυσκολία.
Η αυτοπεποίθηση και η ανθεκτικότητα δεν χτίζονται μόνο μέσα από τις επιτυχίες. Καλλιεργούνται όταν κάποιος δοκιμάζει, κάνει λάθη, απογοητεύεται, αναπροσαρμόζει τη στρατηγική του και τελικά διαπιστώνει ότι μπορεί να σταθεί ξανά στα πόδια του.
Από τη «διάσωση» στην εξάρτηση
Ο Jeffrey Bernstein χρησιμοποιεί τον όρο R.E.D. (Rescue – Entitlement – Dependency) για να περιγράψει ένα μοτίβο που, κατά την άποψή του, μπορεί να δημιουργηθεί σε ορισμένες οικογένειες:
Διάσωση → Αίσθηση ότι η βοήθεια είναι δεδομένη → Εξάρτηση
Η λογική είναι απλή. Κάτι που αρχικά προσφέρεται από αγάπη μπορεί, όταν επαναλαμβάνεται διαρκώς, να αρχίσει να θεωρείται αναμενόμενο. Και όταν η παρέμβαση του γονιού γίνεται δεδομένη κάθε φορά που εμφανίζεται μια δυσκολία, μπορεί σταδιακά να ενισχυθεί η εξάρτηση.
Ο γονιός βρίσκεται τότε μπροστά σε ένα ιδιαίτερα δύσκολο δίλημμα: «Αν συνεχίσω να βοηθάω, μήπως κάνω τα πράγματα χειρότερα; Αν σταματήσω, μήπως εγκαταλείπω το παιδί μου;»
Δεν χρειάζεται, όμως, η επιλογή να είναι ανάμεσα στη συνεχή διάσωση και την πλήρη απομάκρυνση.
«Θέλεις να σε ακούσω;»
Η εναλλακτική, σύμφωνα με τον ψυχολόγο, είναι να παραμένει ο γονιός συναισθηματικά διαθέσιμος χωρίς να αναλαμβάνει αυτομάτως τον έλεγχο. Μπορεί να ακούσει χωρίς να προσπαθήσει αμέσως να διορθώσει την κατάσταση. Να δείξει κατανόηση χωρίς να προσφέρει έτοιμη λύση. Και, αντί για το «άσε, θα το κανονίσω εγώ», να κάνει μια διαφορετική ερώτηση: «Θέλεις να μου πεις ποιο πιστεύεις ότι θα μπορούσε να είναι το επόμενο βήμα σου;»
Η διαφορά μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά αλλάζει ουσιαστικά τους ρόλους. Ο γονιός παραμένει εκεί, όμως η ευθύνη για την επόμενη κίνηση επιστρέφει στο ενήλικο παιδί. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γονείς δεν πρέπει ποτέ να προσφέρουν πρακτική ή οικονομική βοήθεια. Σημαίνει ότι πριν παρέμβουν μπορούν να αναρωτηθούν εάν η συγκεκριμένη βοήθεια αντιμετωπίζει μια πραγματική ανάγκη ή αν αποτελεί κυρίως έναν τρόπο να μειώσουν το δικό τους άγχος βλέποντας το παιδί τους να δυσκολεύεται.
Να αγαπάτε χωρίς να ζείτε τη ζωή του
Ίσως αυτό να είναι και το δυσκολότερο κομμάτι της σχέσης με ένα παιδί που έχει ενηλικιωθεί: H αγάπη παραμένει, αλλά ο ρόλος του γονιού πρέπει να αλλάξει. Δεν χρειάζεται να φορέσει τη στολή του «διασώστη» κάθε φορά που κάτι πηγαίνει στραβά. Μπορεί να βρίσκεται δίπλα στο παιδί του, να ακούει, να αναγνωρίζει τη δυσκολία και να το ενθαρρύνει να αναζητήσει τη δική του λύση.
Γιατί η ουσιαστική υποστήριξη δεν σημαίνει πάντα «θα το λύσω για σένα». Μερικές φορές σημαίνει κάτι πολύ δυσκολότερο: «Είμαι εδώ. Σε ακούω. Και πιστεύω ότι μπορείς να βρεις τον τρόπο να το αντιμετωπίσεις».
Κι αυτή η αλλαγή μπορεί να ωφελήσει και τις δύο πλευρές: Tο ενήλικο παιδί αποκτά περισσότερο χώρο για αυτονομία και ο γονιός μπορεί σταδιακά να πάψει να ζει σε μόνιμη αναμονή για την επόμενη κρίση και να ξαναβρεί χώρο για τη δική του ζωή.
Διαβάστε επίσης
Σχεδόν 1 στα 2 παιδιά κάτω των 5 ετών καταναλώνει καφεΐνη καθημερινά
Εγκυμοσύνη: Μπορεί περισσότερη βιταμίνη D να κάνει το παιδί πιο έξυπνο; Μελέτη απαντά
