Η Ένωση Οφθαλμιάτρων Ελευθέρων Επαγγελματιών Ελλάδος (ΕΝΟΦΘΕΕ) εξηγεί την πραγματική διάκριση αρμοδιοτήτων μεταξύ οφθαλμιάτρου και οπτικού-οπτομέτρη στην Ελλάδα με αφορμή πρόσφατο δημοσίευμα με τίτλο Ποιος ειδικός φροντίζει την όρασή μας;
Σύμφωνα με την θεσμική απάντηση της ΕΝΟΦΘΕΕ το παραπάνω δημοσίευμα «επιχειρεί να παρουσιάσει τον ρόλο του οφθαλμιάτρου και του οπτικού-οπτομέτρη στη φροντίδα της
όρασης. Παρότι αναγνωρίζει ότι η διάγνωση και η θεραπεία των οφθαλμικών παθήσεων αποτελούν αποκλειστική αρμοδιότητα του οφθαλμιάτρου, στη συνέχεια χρησιμοποιεί όρους
όπως «κλινική οπτομετρία», «πρωτοβάθμια αξιολόγηση», «κλινική διαχείριση» και «παρακολούθηση περιστατικών», δημιουργώντας την εντύπωση ότι στην Ελλάδα ο
οπτικός-οπτομέτρης διαθέτει ένα πολύ ευρύτερο πεδίο άσκησης από αυτό που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία».
Σύμφωνα με την Ένωση, η θεσμική τους απάντηση δεν αποσκοπεί στην υποβάθμιση του ρόλου των οπτικών-οπτομετρών. Αντιθέτως, αναγνωρίζει τη σημαντική συμβολή τους στην κατασκευή και εφαρμογή οπτικών βοηθημάτων, καθώς και στη συνεργασία τους με τον οφθαλμίατρο στο πλαίσιο που ορίζει η ελληνική νομοθεσία.
«Η προστασία όμως της δημόσιας υγείας προϋποθέτει σαφή διάκριση αρμοδιοτήτων. Όταν η τεχνική υποστήριξη της όρασης συγχέεται με την ιατρική πράξη, δημιουργείται σύγχυση στους πολίτες και αυξάνεται ο κίνδυνος καθυστέρησης στη διάγνωση σοβαρών οφθαλμικών παθήσεων.
Με γνώμονα την ελληνική νομοθεσία, τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας και το συμφέρον του ασθενούς, παρατίθενται οι ακόλουθες παρατηρήσεις.
Ο οφθαλμίατρος και ο οπτικός-οπτομέτρης δεν είναι ισότιμοι κλινικοί επαγγελματίες
Ο οφθαλμίατρος είναι ιατρός, απόφοιτος Ιατρικής Σχολής, με άδεια άσκησης ιατρικού επαγγέλματος και αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα. Είναι ο μόνος επαγγελματίας που έχει την ευθύνη της πρόληψης, της διάγνωσης, της θεραπείας, της συνταγογράφησης και της χειρουργικής αντιμετώπισης των οφθαλμικών παθήσεων.
Ο οπτικός-οπτομέτρης αποτελεί διακριτό επάγγελμα υγείας, με διαφορετική εκπαίδευση και συγκεκριμένα επαγγελματικά δικαιώματα. Η συνεργασία των δύο επαγγελμάτων είναι αναγκαία, η εξομοίωση όμως των αρμοδιοτήτων τους δεν ανταποκρίνεται στην ελληνική πραγματικότητα.
Η «κλινική οπτομετρία» δεν αποτελεί κατοχυρωμένη κλινική ειδικότητα στην Ελλάδα
Στο άρθρο χρησιμοποιείται επανειλημμένα ο όρος «κλινική οπτομετρία». Ο όρος αυτός δεν αντιστοιχεί σε αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα ούτε σε αυτοτελώς κατοχυρωμένο επάγγελμα με αρμοδιότητα διάγνωσης και θεραπείας.
Η χρήση του επιθέτου «κλινική» δεν μεταβάλλει τα επαγγελματικά δικαιώματα ούτε επεκτείνει τις αρμοδιότητες που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία.
Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει συνεργασία και όχι υποκατάσταση του οφθαλμιάτρου
Η νομοθεσία αναγνωρίζει ότι ο οπτικός-οπτομέτρης μπορεί να διενεργεί συγκεκριμένες εξετάσεις και να εφαρμόζει οπτικά βοηθήματα στο πλαίσιο των επαγγελματικών του δικαιωμάτων. Δεν του αναγνωρίζει όμως αυτοτελή αρμοδιότητα διάγνωσης, θεραπείας ή παρακολούθησης οφθαλμικών παθήσεων. Η σχέση με τον οφθαλμίατρο είναι σχέση συνεργασίας και συμπληρωματικότητας, όχι υποκατάστασης.
Η «πρωτοβάθμια αξιολόγηση» αποτελεί ιατρική πράξη όταν αποσκοπεί στη διάγνωση
Η λήψη ιστορικού, η αξιολόγηση συμπτωμάτων, η επιλογή εξετάσεων, η ερμηνεία των ευρημάτων και η απόφαση αν ένας πολίτης πάσχει ή όχι από οφθαλμική νόσο αποτελούν στοιχεία της ιατρικής πράξης. Η εκτέλεση μίας τεχνικής μέτρησης δεν ταυτίζεται με την κλινική αξιολόγηση ενός ασθενούς.
Η διάθλαση δεν αποκλείει την ύπαρξη οφθαλμικής νόσου
Η εύρεση της κατάλληλης διαθλαστικής διόρθωσης δεν σημαίνει ότι τα μάτια είναι υγιή. Μεταβολή στη διάθλαση μπορεί να αποτελεί εκδήλωση καταρράκτη, γλαυκώματος, κερατόκωνου, διαβήτη, παθήσεων της ωχράς κηλίδας ή άλλων οφθαλμικών και συστηματικών νοσημάτων.
Η σωστή εφαρμογή γυαλιών βελτιώνει την όραση· δεν αντικαθιστά όμως την πλήρη οφθαλμολογική εξέταση.
Ο «έλεγχος της οφθαλμικής υγείας» δεν ταυτίζεται με την «οφθαλμολογική εξέταση» μέσω χρήσης μηχανημάτων χωρίς το επιστημονικό υπόβαθρο του εξειδικευμένου ιατρού
Η χρήση διαγνωστικών συσκευών ή η διενέργεια ορισμένων μετρήσεων δεν ισοδυναμεί με πλήρη έλεγχο της οφθαλμικής υγείας. Η διάγνωση ή ο αποκλεισμός παθήσεων όπως το γλαύκωμα, η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, οι παθήσεις του αμφιβληστροειδούς ή του οπτικού νεύρου προϋποθέτουν ολοκληρωμένη ιατρική εξέταση, ερμηνεία όλων των ευρημάτων και κλινική κρίση.
Τα σύγχρονα μηχανήματα δεν απονέμουν ιατρικές αρμοδιότητες
Η κατοχή OCT, τοπογράφου κερατοειδούς, κάμερας βυθού, τονομέτρου ή λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης δεν μεταβάλλει τα επαγγελματικά δικαιώματα εκείνου που τα χρησιμοποιεί. Τα μηχανήματα παράγουν δεδομένα. Η διάγνωση, η διαφορική διάγνωση, η θεραπευτική απόφαση και η ανάληψη της ευθύνης για τον ασθενή παραμένουν αποκλειστική αρμοδιότητα του οφθαλμιάτρου.
Η παιδική μυωπία αποτελεί ιατρικό και όχι αποκλειστικά οπτομετρικό αντικείμενο
Η σύγχρονη αντιμετώπιση της παιδικής μυωπίας περιλαμβάνει πλήρη οφθαλμολογική εξέταση, αποκλεισμό συνοδών παθήσεων, αξιολόγηση της εξέλιξης και, όπου ενδείκνυται, φαρμακευτικές ή άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Ο οπτικός-οπτομέτρης μπορεί να συμβάλει στην εφαρμογή των κατάλληλων οπτικών βοηθημάτων. Η διάγνωση, η θεραπευτική στρατηγική και η παρακολούθηση της νόσου ανήκουν στον οφθαλμίατρο.
Η χαμηλή όραση απαιτεί πρώτα διάγνωση της αιτίας
Η αποκατάσταση της χαμηλής όρασης αρχίζει με τη διάγνωση της νόσου που την προκαλεί. Πριν από οποιοδήποτε βοήθημα πρέπει να είναι γνωστό αν η πάθηση είναι θεραπεύσιμη, εξελισσόμενη ή σταθερή.
Τα βοηθήματα χαμηλής όρασης αποτελούν πολύτιμο μέσο αποκατάστασης, αλλά δεν αντικαθιστούν τη διάγνωση και την παρακολούθηση από οφθαλμίατρο.
Η παραπομπή στον οφθαλμίατρο δεν αρκεί όταν προηγείται εσφαλμένη εκτίμηση
Το άρθρο προβάλλει την παραπομπή ως εγγύηση ασφάλειας. Όμως, για να παραπεμφθεί έγκαιρα ένας ασθενής, πρέπει πρώτα να αναγνωριστεί ότι υπάρχει πιθανή νόσος.
Πολλές σοβαρές οφθαλμικές παθήσεις είναι ασυμπτωματικές στα αρχικά τους στάδια. Η ευθύνη της έγκαιρης αναγνώρισής τους ανήκει στον οφθαλμίατρο.
Τα διεθνή πρότυπα δεν εφαρμόζονται αυτομάτως στην Ελλάδα
Κάθε χώρα καθορίζει διαφορετικά τις αρμοδιότητες των επαγγελμάτων υγείας. Η επίκληση όσων ισχύουν σε άλλες χώρες δεν μπορεί να τροποποιήσει τα επαγγελματικά δικαιώματα που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία.
Η συζήτηση πρέπει να γίνεται με βάση το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο και όχι με επιλεκτικές συγκρίσεις.
Η χρήση του όρου «ασθενής» συνεπάγεται ιατρική ευθύνη
Όταν γίνεται λόγος για «ασθενείς», «κλινική διαχείριση» ή «παρακολούθηση περιστατικών», γίνεται αναφορά σε πρόσωπα που έχουν ή ενδέχεται να έχουν νόσο.
Η αντιμετώπιση ασθενούς συνεπάγεται ιατρική ευθύνη και δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την άσκηση της ιατρικής.
Η συνεργασία προϋποθέτει σαφή όρια
Ο οφθαλμίατρος και ο οπτικός-οπτομέτρης δεν είναι ανταγωνιστές. Συνεργάζονται προς όφελος του πολίτη, αλλά με διακριτούς ρόλους. Ο ένας ασκεί την ιατρική, ο άλλος εφαρμόζει την τεχνική του γνώση στα οπτικά βοηθήματα.
Η συνεργασία ενισχύεται όταν τα όρια είναι σαφή και αποδυναμώνεται όταν συγχέονται.
Το κατάστημα οπτικών δεν αποτελεί ιατρείο
Ένα κατάστημα οπτικών είναι χώρος διάθεσης και εφαρμογής οπτικών βοηθημάτων. Δεν αποτελεί μονάδα παροχής ιατρικών υπηρεσιών.
Η παρουσία σύγχρονου εξοπλισμού δεν μεταβάλλει τον χαρακτήρα του ούτε το μετατρέπει σε χώρο άσκησης της οφθαλμολογίας.
Η εμπορική δραστηριότητα πρέπει να παραμένει διακριτή από την ιατρική πράξη
Η επιλογή και η πώληση γυαλιών ή φακών επαφής αποτελούν απολύτως νόμιμη επαγγελματική δραστηριότητα. Η δραστηριότητα αυτή, όμως, πρέπει να διαχωρίζεται από τη διάγνωση και τη θεραπεία, ώστε ο πολίτης να γνωρίζει πότε λαμβάνει τεχνική υπηρεσία και πότε ιατρική φροντίδα.
Η τεχνολογία δεν αντικαθιστά την ιατρική κρίση
Η τεχνητή νοημοσύνη και τα σύγχρονα διαγνωστικά συστήματα αποτελούν πολύτιμα εργαλεία υποστήριξης. Δεν διαθέτουν, όμως, την ευθύνη της διάγνωσης ούτε μπορούν να υποκαταστήσουν την κλινική κρίση του ιατρού.
Η τελική αξιολόγηση ανήκει πάντοτε στον οφθαλμίατρο.
Η υπέρβαση των επαγγελματικών ορίων δημιουργεί σοβαρά νομικά ζητήματα
Όταν μη ιατρός παρουσιάζει διαγνωστικά συμπεράσματα, αποκλείει την ύπαρξη νόσου, προτείνει θεραπευτική αντιμετώπιση ή παρακολουθεί αυτοτελώς οφθαλμικές παθήσεις, δεν ασκεί πλέον μόνο τα επαγγελματικά δικαιώματα του οπτικού-οπτομέτρη.
Ανάλογα με τις συγκεκριμένες πράξεις και τις περιστάσεις, μπορεί να ανακύψουν ζητήματα υπέρβασης επαγγελματικών δικαιωμάτων ή ακόμη και αντιποίησης του ιατρικού λειτουργήματος, τα οποία αξιολογούνται με βάση την ισχύουσα νομοθεσία.
Η σύγχυση των ρόλων δεν ωφελεί ούτε τους επαγγελματίες ούτε τους πολίτες
Η αλληλοεπικάλυψη αρμοδιοτήτων οδηγεί σε σύγχυση, μειώνει την εμπιστοσύνη του πολίτη και αυξάνει τον κίνδυνο καθυστερημένης διάγνωσης.
Ο σαφής διαχωρισμός των ρόλων προστατεύει τόσο τον ασθενή όσο και τους ίδιους τους επαγγελματίες υγείας.
Το επίκεντρο της συζήτησης πρέπει να είναι ο ασθενής
Η συζήτηση δεν αφορά την υπεροχή ενός επαγγελματικού κλάδου έναντι ενός άλλου. Αφορά την ασφάλεια του ασθενούς και τον σεβασμό της ελληνικής έννομης τάξης.
Κάθε επαγγελματίας υγείας οφείλει να ασκεί το έργο του μέσα στα όρια που προβλέπει ο νόμος, συνεργαζόμενος με τους υπόλοιπους επαγγελματίες προς όφελος του πολίτη.
Εσφαλμένη εντύπωση
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Ένωσης το άρθρο αναγνωρίζει ορθά τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ οφθαλμιάτρου και οπτικού-οπτομέτρη. Ωστόσο, με τη χρήση όρων όπως «κλινική οπτομετρία», «πρωτοβάθμια αξιολόγηση», «κλινική διαχείριση» και «παρακολούθηση περιστατικών», δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση ότι στην Ελλάδα ο οπτικός-οπτομέτρης διαθέτει αυτοτελή κλινική αρμοδιότητα στη διάγνωση και διαχείριση οφθαλμικών παθήσεων.
Η ελληνική νομοθεσία είναι σαφής. Ο οφθαλμίατρος είναι ο μόνος αρμόδιος για την πρόληψη, τη διάγνωση, τη θεραπεία και την παρακολούθηση των οφθαλμικών νοσημάτων.
Ο οπτικός-οπτομέτρης επιτελεί έναν ιδιαίτερα σημαντικό και αναγκαίο ρόλο στην εφαρμογή των οπτικών βοηθημάτων και στη βελτίωση της όρασης, χωρίς όμως να υποκαθιστά την ιατρική πράξη.
Η πραγματική συνεργασία μεταξύ των δύο επαγγελμάτων δεν οικοδομείται με τη σύγχυση των αρμοδιοτήτων αλλά με τον αμοιβαίο σεβασμό των διακριτών ρόλων τους. Μόνο έτσι διασφαλίζεται η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και, κυρίως, η ασφάλεια του πολίτη, που αποτελεί τον ύψιστο σκοπό κάθε επαγγέλματος υγείας».
Διαβάστε επίσης
Ποιος ειδικός φροντίζει την όρασή μας; Ο ρόλος του οπτικού – οπτομέτρη
Σύνδρομο Sjögren: Η «αόρατη» νόσος που οι ασθενείς παλεύουν να εξηγήσουν
Η απώλεια της όρασης δεν περιορίζει τη ζωή: Το μήνυμα του Φάρου Τυφλών Ελλάδος – Δείτε βίντεο
