Ενήλικες με αϋπνία ή διαταραγμένο πρόγραμμα ύπνου αλλά και παιδιά που δυσκολεύονται να κοιμηθούν θα δοκιμάσουν τα πάντα για να απολαύσουν ήρεμο ύπνο, με τη μελατονίνη να είναι μια από τις επιλογές τους. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι θα τη δοκιμάσουν αναζητώντας μια ασφαλή και αποτελεσματική λύση.
Παρόλα αυτά, οι αντικρουόμενες πληροφορίες που κυκλοφορούν συχνά στα μέσα ενημέρωσης και στο διαδίκτυο δημιουργούν σύγχυση. Είναι τελικά η μελατονίνη ασφαλής; Μπορεί να χορηγηθεί στα παιδιά; Και ποια είναι η σωστή χρήση της; Η παιδίατρος Sally Ibrahim, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδιατρικής στο Πανεπιστήμιο Case Western Reserve επιχειρεί να απαντήσει με άρθρο της στο The Conversation. «Διαπιστώνω ότι πολλοί γονείς αισθάνονται αβέβαιοι σχετικά με τη χρήση μελατονίνης και μερικοί μάλιστα αισθάνονται ενοχές αν το κάνουν, παρά τα σαφή οφέλη που προκύπτουν από την κατάλληλη χρήση» σχολιάζει.
Τι είναι η μελατονίνη
Η μελατονίνη είναι μια ορμόνη που παράγεται φυσιολογικά από την επίφυση, έναν μικρό αδένα που βρίσκεται βαθιά στον εγκέφαλο. Η παραγωγή της αυξάνεται όταν πέφτει το φως της ημέρας και κορυφώνεται κατά τη διάρκεια της νύχτας, λειτουργώντας ως το «βιολογικό ρολόι» του οργανισμού. Ο βασικός της ρόλος είναι να ρυθμίζει τον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν την αποφυγή της έκθεσης σε έντονο φωτισμό και οθόνες τις βραδινές ώρες, καθώς το φως αναστέλλει την παραγωγή της, τονίζει η ειδικός.
Σε αντίθεση με άλλα συμπληρώματα για τον ύπνο, η μελατονίνη έχει διπλή δράση. Από τη μία, αυξάνει την υπνηλία, βοηθώντας μας να αποκοιμηθούμε πιο εύκολα. Από την άλλη, συμβάλλει στη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού, βοηθώντας τον οργανισμό να συγχρονίσει καλύτερα τις ώρες ύπνου και αφύπνισης.
Αυτό, σύμφωνα με την παιδίατρο, την καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμη σε περιπτώσεις όπου το βιολογικό ρολόι έχει μετατοπιστεί, όπως συμβαίνει συχνά στους εφήβους που δυσκολεύονται να κοιμηθούν πριν από τα μεσάνυχτα και αντιμετωπίζουν δυσκολία να ξυπνήσουν το πρωί για το σχολείο. «Η μελατονίνη μπορεί να είναι χρήσιμη σε αυτές τις περιπτώσεις, επειδή σηματοδοτεί στο καθυστερημένο ρολόι του εγκεφάλου ότι είναι ώρα για ύπνο νωρίτερα από ό,τι θα ένιωθε φυσικά το άτομο κουρασμένο» εξηγεί.
Μπορεί να χορηγηθεί σε παιδιά;
Η μελατονίνη είναι το πιο μελετημένο βοήθημα ύπνου στην παιδιατρική. «Όταν χρησιμοποιείται σωστά – δηλαδή με το κατάλληλο προϊόν, τη σωστή δόση, για τη σωστή ένδειξη και υπό την καθοδήγηση επαγγελματία υγείας – μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια ως μέρος της αντιμετώπισης της αϋπνίας» σημειώνει.
Επιπλέον, και διαφορετικές μελέτες υποστηρίζουν την ασφάλεια της μελατονίνης για τα παιδιά, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες για την αϋπνία και τις διαταραχές κιρκάδιου ρυθμού. Ιδιαίτερα ισχυρά είναι τα στοιχεία για παιδιά με νευροαναπτυξιακές διαταραχές, όπως η Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος και η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), στα οποία τα προβλήματα ύπνου είναι συχνότερα.
Σε μία από αυτές, με 125 παιδιά και εφήβους, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν στο φάσμα του αυτισμού, η μελατονίνη αύξησε τον συνολικό νυχτερινό ύπνο κατά σχεδόν 60 λεπτά. Μια άλλη μελέτη σε 275 παιδιά συμπέρανε ότι όσα έλαβαν μελατονίνη κοιμόνταν κατά μέσο όρο 22 λεπτά περισσότερο σε σύγκριση με εκείνα που έλαβαν εικονικό φάρμακο.
Τι θα πρέπει να προσέξουν οι γονείς
Παρά τα οφέλη της, η μελατονίνη δεν είναι αθώα ούτε πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς λόγο. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα μασώμενα ζελεδάκια (gummies) τα οποία μπορεί να προσελκύσουν τα παιδιά λόγω της γεύσης και της εμφάνισής τους, αυξάνοντας τον κίνδυνο τυχαίας υπερκατανάλωσης. Για τον λόγο αυτό πρέπει να φυλάσσονται πάντα μακριά από την πρόσβαση των παιδιών.
Οι σωστές δόσεις ανά ηλικία
Η Διεθνής Παιδιατρική Εταιρεία Ύπνου προτείνει τις ακόλουθες μέγιστες δόσεις:
- Παιδιά 2-3 ετών: έως 1 mg
- Παιδιά 4-5 ετών: έως 2 mg
- Παιδιά 6-10 ετών: έως 3 mg
- Παιδιά 11 ετών και άνω και έφηβοι: έως 5 mg
Οι ειδικοί συνιστούν η λήψη να γίνεται περίπου 30 λεπτά πριν από την ώρα του ύπνου.
Διαβάστε επίσης:
Αϋπνία: Η μυρωδιά που την καταπολεμά – Γιατί ένα… μπλουζάκι δίνει λύση
Αϋπνία: Το συμπλήρωμα για καλύτερο και περισσότερο ύπνο
Ποιες βιταμίνες σας λείπουν εάν κοιμάστε λιγότερες από επτά ώρες κάθε βράδυ
