Για χρόνια, η καθημερινή ρουτίνα συμπληρωμάτων ήταν μάλλον απλή: Μια πολυβιταμίνη το πρωί, ίσως λίγη βιταμίνη C την περίοδο των ιώσεων και ως εκεί. Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει θεαματικά. Οι ενήλικες λαμβάνουν περισσότερα συμπληρώματα διατροφής από ποτέ, αλλά στρέφονται όλο και περισσότερο σε πιο εξειδικευμένα προϊόντα, όπως βιταμίνη D, ψευδάργυρο, κολλαγόνο, σαμπούκο, προβιοτικά και ασβαγκάντα.
Νέα ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open εξέτασε δεδομένα 25 ετών από την National Health and Nutrition Examination Survey, μια μεγάλη ομοσπονδιακή έρευνα που παρακολουθεί την υγεία, τη διατροφή και τον τρόπο ζωής των Αμερικανών. Οι ερευνητές ανέλυσαν απαντήσεις από 63.442 ενήλικες, σε 11 κύκλους της έρευνας από το 1999 έως τον Αύγουστο του 2023.
Οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν αν είχαν λάβει κάποιο συμπλήρωμα διατροφής τις προηγούμενες 30 ημέρες. Το ποσοστό όσων απάντησαν θετικά αυξήθηκε από 51% σε 60%. Ωστόσο, το πιο ενδιαφέρον εύρημα δεν ήταν μόνο ότι οι περισσότεροι άνθρωποι παίρνουν συμπληρώματα, αλλά ότι έχει αλλάξει σημαντικά το είδος των προϊόντων που επιλέγουν.
Η υποχώρηση της κλασικής πολυβιταμίνης
Παρ’ ότι η συνολική χρήση συμπληρωμάτων αυξήθηκε, οι παραδοσιακές πολυβιταμίνες έγιναν λιγότερο δημοφιλείς. Η χρήση τους μειώθηκε από 35% σε 31%. Αντίθετα, οι μεμονωμένες βιταμίνες και τα μέταλλα έχουν κερδίσει έδαφος – η χρήση βιταμινών αυξήθηκε από 25% σε 39%, ενώ η χρήση μετάλλων από 18% σε 27%. Η τάση δείχνει ότι πολλοί Αμερικανοί εγκαταλείπουν το «ένα χάπι για όλα» και επιλέγουν πιο στοχευμένα προϊόντα, τα οποία προωθούνται για συγκεκριμένες ανάγκες: Ανοσοποιητικό, εντερική υγεία, αρθρώσεις, δέρμα, στρες ή φλεγμονή.
Βιταμίνη D, ψευδάργυρος και νέα trends
Μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκε στη βιταμίνη D, η χρήση της οποίας ανέβηκε από περίπου 5% σε 29%. Η χρήση ψευδαργύρου υπερδιπλασιάστηκε, ενώ πιο συνηθισμένα έγιναν και το μαγνήσιο, το κάλιο, η βιοτίνη και η βιταμίνη Κ.
Την ίδια στιγμή, άλλα συμπληρώματα έχασαν τη δημοτικότητά τους. Το τζίνσενγκ μειώθηκε από περίπου 6% σε λιγότερο από 1%, ενώ η εφέδρα, που κάποτε προωθούνταν για απώλεια βάρους και αθλητική απόδοση, κατέρρευσε μετά την απαγόρευσή της το 2004 λόγω σοβαρών ανησυχιών για καρδιακούς κινδύνους.
Αντίθετα, μια νέα γενιά προϊόντων κέρδισε έδαφος: Η κουρκούμη και η κουρκουμίνη αυξήθηκαν από λιγότερο από 1% σε πάνω από 5%, ενώ πιο διαδεδομένα έγιναν το κολλαγόνο, η ασβαγκάντα, το σαμπούκο, το υαλουρονικό οξύ, τα προβιοτικά και τα πρεβιοτικά.
Η πανδημία φαίνεται, επίσης, να επηρέασε τις συνήθειες των καταναλωτών, αυξάνοντας τη χρήση βιταμινών και μετάλλων που συνδέονται με το ανοσοποιητικό, όπως ο ψευδάργυρος και το σαμπούκο. Οι ερευνητές σημειώνουν, πάντως, ότι ορισμένες αλλαγές ίσως αποτελούσαν ήδη μακροπρόθεσμες τάσεις.
Οι ηλικιωμένοι στην κορυφή της χρήσης
Οι ενήλικες άνω των 65 ετών παραμένουν οι πιο συχνοί χρήστες συμπληρωμάτων. Το 1999, το 62% ανέφερε ότι λάμβανε τουλάχιστον ένα συμπλήρωμα. Την περίοδο 2021-2023, το ποσοστό έφτασε στο 78%, η μεγαλύτερη αύξηση από κάθε ηλικιακή ομάδα.
Αυτό απασχολεί τους ειδικούς, καθώς οι ηλικιωμένοι είναι πιο πιθανό να λαμβάνουν και πολλά συνταγογραφούμενα φάρμακα, αυξάνοντας τον προβληματισμό για πιθανές αλληλεπιδράσεις. Η χρήση συμπληρωμάτων ήταν επίσης υψηλότερη σε γυναίκες και άτομα με υψηλότερο εισόδημα και μορφωτικό επίπεδο.
Μια αγορά με μεγάλο ενδιαφέρον και λιγότερη εποπτεία
Τα ευρήματα αναδεικνύουν και ένα σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας: Πολλοί καταναλωτές επιλέγουν συμπληρώματα χωρίς ιατρική συμβουλή. Προηγούμενη έρευνα έχει δείξει ότι περίπου μόνο 1 στα 4 συμπληρώματα λαμβάνεται έπειτα από σύσταση ειδικού.
Παράλληλα, σε αντίθεση με τα συνταγογραφούμενα φάρμακα, τα συμπληρώματα δεν χρειάζονται την έγκριση επίσημων φορέων πριν κυκλοφορήσουν. Σε μια αγορά με περισσότερα από 100.000 προϊόντα και πωλήσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, αυτό έχει σημασία.
Η αυξημένη χρήση συμπληρωμάτων δε σημαίνει αυτόματα καλύτερη υγεία. Άλλα προϊόντα έχουν ισχυρότερη επιστημονική βάση, άλλα λιγότερη, ενώ ορισμένα μπορεί να είναι περιττά ή να αλληλεπιδρούν αρνητικά με φάρμακα. Γι’ αυτό, οι ειδικοί τονίζουν ότι τα συμπληρώματα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως προϊόντα υγείας – και όχι ως ακίνδυνες προσθήκες στην καθημερινή μας ρουτίνα.
Διαβάστε επίσης
Το δημοφιλές συμπλήρωμα που βελτιώνει την αθλητική απόδοση – Τι δείχνει η έρευνα
«Κάνουν δουλειά» τα συμπληρώματα για την εμμηνόπαυση; Τι λέει η επιστήμη
Ginkgo biloba: Πόσο ωφέλιμο είναι το πιο διάσημο συμπλήρωμα μνήμης;
