Για χρόνια, οι διαταραχές που σχετίζονται με την εικόνα του σώματος θεωρούνταν κυρίως «γυναικεία υπόθεση». Ωστόσο, σήμερα οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ένα λιγότερο γνωστό αλλά αυξανόμενο πρόβλημα πλήττει όλο και περισσότερα αγόρια, την λεγόμενη bigorexia («μεγαλορεξία»).
Πρόκειται για μια μορφή Σωματικής Δυσμορφικής Διαταραχής (ΣΔΔ), κατά την οποία το άτομο έχει διαστρεβλωμένη εικόνα για το σώμα του, πιστεύοντας ότι δεν είναι αρκετά μυώδες, ακόμη κι αν στην πραγματικότητα έχει φυσιολογική ή και ιδιαίτερα γυμνασμένη εμφάνιση.
Όταν το «δεν είμαι αρκετά δυνατός» γίνεται εμμονή
Η bigorexia (γνωστή και ως μυική δυσμορφία) χαρακτηρίζεται από έντονη ενασχόληση με τη μυϊκή ανάπτυξη και την εξωτερική εμφάνιση. Όπως εξηγεί η θεραπεύτρια διατροφικών διαταραχών Kara Becker, πρόκειται για «μία ψυχολογική κατάσταση με διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος, που εστιάζει ειδικά στο μέγεθος των μυών».
Αντίστοιχα, η κλινική ψυχολόγος Amy Gooding επισημαίνει ότι τα άτομα «συχνά πιστεύουν ότι είναι μικρότερα ή λιγότερο μυώδη από ό,τι είναι στην πραγματικότητα», γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες συμπεριφορές, όπως υπερβολική άσκηση και αυστηρές διατροφές.
Γιατί επηρεάζει κυρίως τα αγόρια
Αν και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε, η διαταραχή είναι πολύ πιο συχνή στους άνδρες και ιδιαίτερα στους εφήβους. Έρευνες δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό αγοριών υιοθετεί συμπεριφορές που σχετίζονται με την αύξηση μυϊκής μάζας, όπως υπερβολική άσκηση, αυστηρά διατροφικά σχήματα ή λήψη συμπληρωμάτων. Το πρόβλημα συχνά περνά απαρατήρητο, καθώς πολλές από αυτές τις συμπεριφορές θεωρούνται «φυσιολογικές» στο πλαίσιο της γυμναστικής. «Η bigorexia μπορεί να μην αναγνωριστεί εύκολα, γιατί οι συμπεριφορές της, όπως η έντονη προπόνηση, συχνά ενθαρρύνονται», σημειώνει η Gooding.
Ο ρόλος των social media και της «τέλειας εικόνας»
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι ένας από τους βασικούς παράγοντες πίσω από την αύξηση της «μεγαλορεξίας» είναι τα social media. Οι νέοι δεν εκτίθενται απλώς σε πρότυπα σώματος, αισθάνονται και την πίεση να τα αναπαράγουν. Ιδανικά σώματα, influencers και «τέλειες» εικόνες δημιουργούν μια διαρκή σύγκριση που ενισχύει την ανασφάλεια.
«Τα σώματα των ανδρών προβάλλονται περισσότερο από ποτέ στα social media», επισημαίνει ο παιδίατρος Jason Nagata, τονίζοντας ότι η συνεχής σύγκριση μπορεί να οδηγήσει σε δυσαρέσκεια για το σώμα και τελικά σε διαταραχές όπως η μεγαλορεξία.
Παράγοντες κινδύνου που δεν πρέπει να αγνοούνται
Η ανάπτυξη της διαταραχής δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, ρόλο παίζουν:
- χαμηλή αυτοεκτίμηση
- τελειομανία ή αγχώδεις τάσεις
- εμπειρίες bullying ή τραύματος
- οικογενειακό ιστορικό ψυχικών διαταραχών
- έντονη ενασχόληση με fitness ή bodybuilding
Τα σημάδια που πρέπει να προσέξουν οι γονείς
Η διαταραχή της biogorexia δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστεί. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις που μπορεί να λειτουργήσουν ως «καμπανάκι»:
- εμμονή με την εικόνα σώματος και τους μύες
- υπερβολικός χρόνος στο γυμναστήριο
- αυστηρές ή περιοριστικές διατροφές
- χρήση συμπληρωμάτων ή ακόμη και στεροειδών
- έντονο άγχος ή δυσαρέσκεια για το σώμα
Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, η διαταραχή μπορεί να επηρεάσει την ψυχική υγεία, οδηγώντας σε άγχος, κατάθλιψη και κοινωνική απομόνωση.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι γονείς παίζουν καθοριστικό ρόλο, όχι μόνο στην αναγνώριση, αλλά και στην πρόληψη.
– Ανοιχτή επικοινωνία
Η συχνή και ειλικρινής συζήτηση βοηθά τα παιδιά να εκφράσουν τις ανασφάλειές τους.
– Όχι σχόλια για το σώμα και το φαγητό
Τα παιδιά επηρεάζονται άμεσα από τα σχόλια στο οικογενειακό περιβάλλον.
– Περιορισμός της έκθεσης σε «τοξικά» πρότυπα
Η κριτική προσέγγιση των social media είναι απαραίτητη.
– Ενίσχυση της αυτοεκτίμησης πέρα από την εμφάνιση
Η αξία ενός παιδιού δεν πρέπει να συνδέεται με το σώμα του.
Σε περιπτώσεις όπου τα σημάδια είναι έντονα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η βοήθεια από επαγγελματίες ψυχικής υγείας είναι απαραίτητη.
Μία διαταραχή που κρύβεται πίσω από τη «γυμνασμένη εικόνα»
Η μεγαλορεξία είναι μια διαταραχή που συχνά περνά απαρατήρητη, ακριβώς επειδή «καμουφλάρεται» πίσω από μια κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά: τη γυμναστική. Ωστόσο, όταν η ανάγκη για βελτίωση του σώματος μετατρέπεται σε εμμονή, οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές, τόσο για το σώμα όσο και για την ψυχική υγεία. Και ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα είναι αυτό: πίσω από την εικόνα του «δυνατού σώματος», μπορεί να κρύβεται ένα παιδί που δεν νιώθει αρκετό.
Διαβάστε επίσης
Γονείς: Πώς να μιλήσετε στο παιδί για το σώμα του χωρίς να το πληγώσετε
Αυτοί είναι οι λόγοι που πολλές γυναίκες νιώθουν άβολα στο γυμναστήριο – Έρευνα αποκαλύπτει
Διατροφικές διαταραχές: Μετά την εφηβεία οι 2 επικίνδυνες φάσεις που απειλούν τις γυναίκες
