Ο καρκίνος παχέος εντέρου, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν νόσος της τρίτης ηλικίας, καταγράφει ανησυχητική αύξηση σε νεότερους ανθρώπους, ακόμη και σε εφήβους. Επιστήμονες και διεθνείς οργανισμοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς τα περιστατικά πρώιμης έναρξης αυξάνονται σταθερά τα τελευταία χρόνια.
Η χειρουργός παχέος εντέρου Bethany Malone αναφέρει ότι ο νεότερος ασθενής που έχει αντιμετωπίσει – χωρίς κληρονομικό σύνδρομο – ήταν μόλις 19 ετών. «Δεν έχει περάσει ούτε μία χρονιά στην καριέρα μου χωρίς να χειρουργήσω καρκίνο παχέος εντέρου σε κάποιον στα 20 του», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Δεν είναι πια «καρκίνος των ηλικιωμένων»
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού χαρακτηρίζεται ως πρώιμης έναρξης όταν διαγιγνώσκεται πριν από τα 50 έτη. Αν και η πλειονότητα των περιστατικών εξακολουθεί να αφορά άτομα άνω των 65 ετών, τα ποσοστά στους νεότερους αυξάνονται παγκοσμίως, κυρίως στις χώρες με υψηλό εισόδημα.
Σε έκθεσή της το 2023, η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία ανέφερε ότι η μείωση των κρουσμάτων στις μεγαλύτερες ηλικίες και η ταυτόχρονη αύξηση στους νεότερους «μετατοπίζουν γρήγορα την ηλικιακή εικόνα των ασθενών».
Η δημόσια συζήτηση εντάθηκε μετά τον θάνατο του Chadwick Boseman, ο οποίος έφυγε από τη ζωή από καρκίνο του παχέος εντέρου στα 43 του, αλλά και τις περιπτώσεις νεότερων ασθενών, όπως ο μουσικός Joshua Ray Walker, που διαγνώστηκε στα 33 και σήμερα είναι σε ύφεση.
Γιατί αυξάνονται τα κρούσματα στους νέους
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι δεν υπάρχει μία μόνο αιτία. Σύμφωνα με τους ογκολόγους, περίπου το 20% των περιστατικών πρώιμης έναρξης σχετίζεται με γενετικούς παράγοντες, κάτι που σημαίνει ότι η συντριπτική πλειονότητα (80%) δεν έχει κληρονομικό υπόβαθρο.
«Υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι όταν ένας νέος άνθρωπος διαγνωστεί με καρκίνο, αυτό οφείλεται απαραίτητα σε γονίδια. Όμως αυτό δεν είναι που βλέπουμε στην πράξη», εξηγούν οι ειδικοί.
Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου φαίνεται να είναι:
- διατροφή πλούσια σε κόκκινο κρέας,
- αυξημένη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων,
- χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών,
- καθιστική ζωή και έλλειψη άσκησης,
- παχυσαρκία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις φυτικές ίνες, οι οποίες συμβάλλουν στην καλή λειτουργία του εντέρου, στη θρέψη του μικροβιώματος και στην απομάκρυνση καρκινογόνων ουσιών πριν απορροφηθούν από τον οργανισμό.
Παράλληλα, ρόλο φαίνεται να παίζουν και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η έκθεση σε ρυπογόνες περιοχές ή τοξικά απόβλητα, που έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.
Πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος
Η πρόληψη, σύμφωνα με τους ειδικούς, βασίζεται σε απλές αλλά ουσιαστικές αλλαγές:
- τακτική σωματική άσκηση,
- αποφυγή καπνίσματος,
- περιορισμό του αλκοόλ,
- διατροφή φτωχή σε κόκκινο κρέας και πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και φυτικές ίνες.
Η παχυσαρκία αποτελεί παράγοντα κινδύνου, ωστόσο οι γιατροί προειδοποιούν ότι οι αυστηρές δίαιτες χωρίς επαρκείς φυτικές ίνες μπορεί να είναι επιβαρυντικές, αντί να προστατεύουν.
Πότε πρέπει να ξεκινά ο προληπτικός έλεγχος
Λόγω της αύξησης των περιστατικών σε νεότερες ηλικίες, ανεξάρτητη επιστημονική επιτροπή στις ΗΠΑ συνιστά προληπτικό έλεγχο από την ηλικία των 45 ετών για άτομα μέσου κινδύνου.
Η κολονοσκόπηση παραμένει η πιο αξιόπιστη μέθοδος, ωστόσο υπάρχουν και εναλλακτικές επιλογές, όπως εξετάσεις κοπράνων ή αιματολογικά τεστ, ανάλογα με την περίπτωση.
Άτομα με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παχέος εντέρου ή πολύποδων ενδέχεται να χρειαστεί να ξεκινήσουν έλεγχο νωρίτερα, συνήθως 10 χρόνια πριν από την ηλικία διάγνωσης του συγγενή τους και, σε κάθε περίπτωση, όχι αργότερα από τα 40.
Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι στους περισσότερους νέους τα γαστρεντερικά συμπτώματα δεν οφείλονται σε καρκίνο. Ωστόσο, ορισμένα σημάδια πρέπει να διερευνώνται:
- επίμονος πόνος στην κοιλιά,
- αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου που δεν υποχωρούν,
- αίμα στα κόπρανα,
- ανεξήγητη κόπωση ή απώλεια βάρους.
Ακόμη κι αν αρχικά αποδοθούν σε πιο «αθώες» αιτίες, η επιμονή των συμπτωμάτων αποτελεί σαφή λόγο για περαιτέρω έλεγχο.
Η αύξηση του καρκίνου του παχέος εντέρου σε νεότερες ηλικίες αλλάζει τα δεδομένα της πρόληψης. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η ηλικία δεν αποτελεί πλέον εγγύηση ασφάλειας και ότι η έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων, ο υγιεινός τρόπος ζωής και ο σωστός προληπτικός έλεγχος μπορούν να σώσουν ζωές.
Διαβάστε επίσης
Τατουάζ: Μπορεί το μελάνι να συνδέεται με καρκίνο; Οι ειδικοί εξηγούν
Η Ιατρική το 2026: Οι εξελίξεις που αλλάζουν διάγνωση και θεραπεία
Καρκίνος στην Ευρώπη: Πού πετυχαίνουν και πού «νοσούν» τα εθνικά σχέδια – Οι μεγάλες ανισότητες
