Στη δουλειά αναλύουν γρήγορα τα δεδομένα, προβλέπουν τις δυσκολίες και βρίσκουν λύσεις εκεί όπου οι άλλοι βλέπουν αδιέξοδο. Στην προσωπική τους ζωή, όμως, μπορεί να επιλέγουν ξανά και ξανά ακατάλληλους συντρόφους, να αγνοούν προειδοποιητικά σημάδια ή να προσπαθούν να λύσουν κάθε συναισθηματική σύγκρουση με επιχειρήματα.
Η ευφυΐα θεωρείται πολύτιμο πλεονέκτημα. Μας βοηθά να αποκτούμε γρήγορα γνώσεις, να αντιμετωπίζουμε περίπλοκα προβλήματα και να πετυχαίνουμε σε απαιτητικούς επαγγελματικούς χώρους. Δεν αποτελεί, όμως, εγγύηση για μία επιτυχημένη ερωτική ζωή.
Ο Aaron Ben-Ze’ev, καθηγητής Φιλοσοφίας και ειδικός στη μελέτη των συναισθημάτων, εξηγεί με άρθρο του στο Psychology Today ότι το βασικό ζήτημα βρίσκεται στη διαφορά ανάμεσα στην εξυπνάδα και τη σοφία. Οι σχέσεις δεν απαιτούν μόνο αναλυτική σκέψη, αλλά και την ικανότητα να συνδυάζουμε τη λογική με το συναίσθημα, την εμπειρία και τη μακροπρόθεσμη κρίση.
Οι 3 τρόποι με τους οποίους σκεφτόμαστε
Ακολουθώντας τη φιλοσοφική προσέγγιση του Σπινόζα, ο Ben-Ze’ev διακρίνει τρεις βασικές μορφές σκέψης. Η πρώτη είναι η συναισθηματική διαίσθηση. Λειτουργεί γρήγορα και σχεδόν αυτόματα, δημιουργώντας άμεσα συναισθήματα έλξης, φόβου, τρυφερότητας ή αποστροφής. Είναι ιδιαίτερα σημαντική στα πρώτα στάδια μίας σχέσης, όταν δύο άνθρωποι αισθάνονται ότι «κάτι υπάρχει» μεταξύ τους πριν ακόμη μπορέσουν να το εξηγήσουν.
Η δεύτερη είναι η αναλυτική σκέψη. Είναι πιο αργή και συνειδητή. Μας επιτρέπει να συγκρίνουμε επιλογές, να εξετάζουμε στοιχεία και να επιλύουμε πρακτικά προβλήματα. Σε μία μακροχρόνια σχέση είναι απαραίτητη για αποφάσεις που αφορούν την καθημερινότητα, τα οικονομικά, την οικογένεια ή τον κοινό σχεδιασμό του μέλλοντος.
Υπάρχει, όμως, και μια τρίτη μορφή: Η διαισθητική κρίση, η οποία αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της σοφίας. Δεν αντιμετωπίζει το συναίσθημα και τη λογική ως αντιπάλους, αλλά τα συνδυάζει με την εμπειρία, την ενσυναίσθηση και την κατανόηση των μακροπρόθεσμων συνεπειών.
Η σοφία, επομένως, δεν σημαίνει απλώς ότι γνωρίζουμε περισσότερα. Σημαίνει ότι διακρίνουμε τι έχει πραγματικά σημασία. Η ευφυΐα βοηθά να λύνουμε τα προβλήματα μιας σχέσης. Η σοφία, όμως, μπορεί να μας εμποδίσει να δημιουργήσουμε εξαρχής τα λάθος προβλήματα.
Γιατί οι σχέσεις χρειάζονται κάτι περισσότερο από λογική
Καθώς μία σχέση ωριμάζει, η έντονη έλξη των πρώτων ημερών δεν αρκεί. Η καθημερινή συμβίωση απαιτεί την ικανότητα να αναγνωρίζουμε επαναλαμβανόμενα μοτίβα, να βλέπουμε τον χαρακτήρα πίσω από την επιφάνεια και να σταθμίζουμε μία στιγμιαία επιθυμία απέναντι στις μακροπρόθεσμες συνέπειες.
Η σοφία μάς βοηθά επίσης να κατανοήσουμε ότι η διατήρηση της σχέσης μπορεί να είναι σημαντικότερη από τη νίκη σε έναν καβγά. Το να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο μπορεί να ικανοποιεί τον εγωισμό μας. Το να επιλέξουμε, όμως, πότε αξίζει να επιμείνουμε και πότε χρειάζεται να ακούσουμε, να υποχωρήσουμε ή να ζητήσουμε συγγνώμη είναι αυτό που προστατεύει τον δεσμό.
Η σοφία ξεκινά συχνά από μια δύσκολη παραδοχή: Δεν γνωρίζουμε τα πάντα και η δική μας οπτική δεν είναι η μοναδική σωστή.
Τα συχνότερα ερωτικά λάθη των έξυπνων ανθρώπων
Οι ιδιαίτερα ευφυείς άνθρωποι δεν αποτυγχάνουν στις σχέσεις επειδή δεν διαθέτουν γνωστικές ικανότητες. Συχνά δυσκολεύονται επειδή υπερεκτιμούν τη δύναμη της ανάλυσης σε έναν χώρο που απαιτεί και συναισθηματική κατανόηση.
Επιλέγουν σύντροφο σαν να αξιολογούν βιογραφικό
Μπορεί να δίνουν υπερβολική βαρύτητα στη μόρφωση, στην κοινωνική θέση, στην επαγγελματική επιτυχία ή στα κοινά ενδιαφέροντα, υποτιμώντας χαρακτηριστικά όπως η καλοσύνη, η γενναιοδωρία, η συναισθηματική σταθερότητα και η συνέπεια. Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι εντυπωσιακός σε μία συζήτηση και ταυτόχρονα να μην είναι διαθέσιμος συναισθηματικά ή ικανός να προσφέρει ασφάλεια μέσα στη σχέση.
Πιστεύουν ότι μπορούν να αλλάξουν τον άλλον
Η εμπιστοσύνη στη λογική και στην πειθώ μπορεί να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ότι ο σύντροφος θα αλλάξει, αρκεί να του εξηγήσουμε αρκετά καλά τι κάνει λάθος. Η ουσιαστική αλλαγή, όμως, δεν επιβάλλεται με επιχειρήματα. Είναι πιθανότερο να συμβεί όταν υπάρχει συναισθηματική ασφάλεια, αποδοχή και πραγματική εσωτερική διάθεση.
Αναζητούν τον τέλειο και χάνουν τον κατάλληλο
Η αναλυτική σκέψη μπορεί να οδηγήσει σε μια ατελείωτη αναζήτηση της βέλτιστης επιλογής. Κάθε υποψήφιος σύντροφος συγκρίνεται με άλλες πραγματικές ή φανταστικές δυνατότητες και η δέσμευση γίνεται όλο και δυσκολότερη. Όταν κάποιος ψάχνει διαρκώς τον άνθρωπο χωρίς ελαττώματα, μπορεί να απομακρύνει εκείνον με τον οποίο θα μπορούσε να χτίσει μια ζεστή, σταθερή και ουσιαστική σχέση.
Μπερδεύουν την έντονη έλξη με τη συμβατότητα
Η χημεία μπορεί να είναι ισχυρή, αλλά δεν αποκαλύπτει απαραίτητα αν δύο άνθρωποι μοιράζονται αξίες, τρόπο ζωής ή κοινούς στόχους. Η αυτοπεποίθηση ενός έξυπνου ανθρώπου μπορεί να τον κάνει να πιστεύει ότι έχει καταλάβει πολύ γρήγορα πού οδηγείται η σχέση. Ορισμένες ασυμβατότητες, όμως, γίνονται ορατές μόνο με τον χρόνο.
Η καλοσύνη μπορεί να αξίζει περισσότερο από τη λάμψη
Οι σοφοί άνθρωποι γνωρίζουν πότε μια συγγνώμη είναι πιο χρήσιμη από ένα ακόμη επιχείρημα. Καταλαβαίνουν πότε η σιωπή είναι προτιμότερη από μια συζήτηση που έχει μετατραπεί σε μάχη και γιατί η καλοσύνη έχει μεγαλύτερη αξία σε έναν σύντροφο ζωής από την εντυπωσιακή ευφυΐα.
Αποδέχονται επίσης ότι κάθε άνθρωπος και κάθε σχέση έχουν ατέλειες. Δεν εγκαταλείπουν με την πρώτη δυσκολία, αλλά ούτε αγνοούν επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές που προκαλούν πόνο.
Η σοφία δεν σημαίνει παθητικότητα. Σημαίνει να γνωρίζει κανείς ποια προβλήματα μπορούν να επιλυθούν, ποια χρειάζονται αποδοχή και ποια αποτελούν σοβαρή ένδειξη ότι η σχέση δεν είναι υγιής.
Στον έρωτα δεν αρκεί να γνωρίζουμε πολλά
Η ευφυΐα βοηθά τους ανθρώπους να κατανοούν τις σχέσεις, να επικοινωνούν καλύτερα και να αντιμετωπίζουν πρακτικές δυσκολίες. Από μόνη της, όμως, δεν αρκεί.
Μια σχέση που αντέχει χρειάζεται συναισθηματική ανοιχτότητα, ταπεινότητα, προθυμία να δούμε την οπτική του άλλου και την ικανότητα να συνδυάζουμε τις άμεσες επιθυμίες μας με τις βαθύτερες αξίες μας.
Η διάκριση ανάμεσα στον έξυπνο και τον σοφό δεν είναι απόλυτη. Η σοφία μπορεί να καλλιεργηθεί μέσα από την εμπειρία, την αυτογνωσία και την αποδοχή ότι ακόμη και το λαμπρότερο μυαλό μπορεί να κάνει λάθος.
Οι έξυπνοι άνθρωποι γνωρίζουν πολλά. Οι σοφοί γνωρίζουν ποια από αυτά αξίζουν πραγματικά.
Και στον έρωτα, αυτή η διαφορά μπορεί να καθορίσει αν μια σχέση απλώς θα επιβιώσει ή αν θα εξελιχθεί σε έναν δεσμό που κάνει και τους δύο ανθρώπους καλύτερους.
Διαβάστε επίσης
Όταν το σεξ γίνεται πρόβλημα, τη λύση δίνει ο σεξολόγος – Τι συμβαίνει στη θεραπεία
Τα δύο βότανα που «απογειώνουν» τη λίμπιντο
Σχέσεις: Οι δύο λέξεις που μπορούν να σταματήσουν ένα τσακωμό πριν ξεκινήσει
