Ένα φαινόμενο της εποχής είναι οι έφηβοι να υιοθετούν ολοένα και πιο περίπλοκες ρουτίνες ομορφιάς και προσωπικής φροντίδας. Ειδικά τα κορίτσια έχουν φτάσει να χρησιμοποιούν σήμερα σχεδόν τόσα προϊόντα όσα και οι ενήλικες γυναίκες. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας πιλοτικής μελέτης που δημοσιεύεται Journal of Exposure Science and Environmental Epidemiology, η οποία διαπιστώνει επίσης μια εντυπωσιακή συσχέτιση μεταξύ της εντατικότερης χρήσης προϊόντων και της αλληλεπίδρασης με περιεχόμενο ομορφιάς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η μελέτη, που διεξήχθη από ερευνητές του Πανεπιστημίου Rutgers σε συνεργασία με το Λύκειο του Πρίνστον, έλαβε ως δείγμα 143 μαθητές λυκείου στο Νιου Τζέρσεϊ. Κατά μέσο όρο, τα κορίτσια ανέφεραν ότι χρησιμοποιούν περίπου 14 προϊόντα προσωπικής φροντίδας την ημέρα, ενώ τα αγόρια χρησιμοποιούσαν περίπου τα μισά. Από σαμπουάν και αποσμητικά έως μακιγιάζ, προϊόντα περιποίησης του δέρματος και αρώματα, τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας αποτελούσαν συνηθισμένο μέρος της καθημερινής ζωής για τους περισσότερους συμμετέχοντες. Ωστόσο, σχετικά λίγοι έφηβοι γνώριζαν τι περιέχουν αυτά τα προϊόντα: Λιγότεροι από 1 στους 5 δήλωσαν ότι έλεγχαν τακτικά τις ετικέτες με τα συστατικά.
Γιατί έχει σημασία η έκθεση κατά την εφηβεία
Τα ευρήματα εφιστούν την προσοχή σε μια ηλικιακή ομάδα που, σύμφωνα με τους ερευνητές, έχει λάβει σχετικά μικρή ερευνητική προσοχή σχετικά με την έκθεση σε χημικές ουσίες από καλλυντικά και προϊόντα προσωπικής φροντίδας.
Σε αυτά τα προϊόντα χρησιμοποιούνται χιλιάδες χημικές ουσίες, για τις οποίες οι επιστήμονες έχουν εκφράσει έντονο προβληματισμό σχετικά με το ότι ενδέχεται να επηρεάζουν το ενδοκρινικό σύστημα. Η εφηβεία θεωρείται μια ιδιαίτερα σημαντική περίοδος, καθώς συνοδεύεται από σημαντικές ορμονικές και αναπτυξιακές αλλαγές. Προηγούμενες έρευνες έχουν συσχετίσει την έκθεση σε ορισμένες χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα με επιπτώσεις στην αναπαραγωγική λειτουργία και αλλαγές στο χρονοδιάγραμμα της εφηβείας.
Ιδιαίτερα διαδεδομένη φαίνεται να είναι η χρήση αρωμάτων. Περισσότερα από τα 3/4 των συμμετεχόντων δήλωσαν ότι χρησιμοποιούσαν άρωμα τουλάχιστον περιστασιακά, ενώ ευρέως χρησιμοποιούνταν επίσης οι κρέμες προσώπου. Περίπου τα 2/3 των κοριτσιών δήλωσαν, επιπλέον, ότι είχαν χρησιμοποιήσει προϊόντα μακιγιάζ το τελευταίο 24ωρο.
Η σύνδεση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα ευρήματα της μελέτης αφορούσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ακόμη και αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως το φύλο, η ακριβής ηλικία των εφήβων και το μορφωτικό επίπεδο των γονέων, ορισμένες διαδικτυακές συνήθειες παρέμειναν συσχετισμένες με τον αριθμό των προϊόντων που χρησιμοποιούσαν οι έφηβοι. Οι μαθητές που ακολουθούσαν influencers με δικές τους σειρές προϊόντων χρησιμοποιούσαν περίπου 30% περισσότερα προϊόντα προσωπικής φροντίδας, ενώ εκείνοι που παρακολουθούσαν βίντεο για τα μαλλιά ή την ομορφιά χρησιμοποιούσαν περίπου 40% περισσότερα προϊόντα. Η αφιέρωση περισσότερων από 2 ωρών την ημέρα στα κοινωνικά δίκτυα συσχετίστηκε επίσης με μεγαλύτερη συνολική χρήση προϊόντων.
Σχεδόν 4 στους 10 ακολουθούσαν διασημότητες ή influencers που προωθούσαν ή πωλούσαν προϊόντα, με το ποσοστό αυτό να αυξάνεται σε σχεδόν το 50% στα κορίτσια. Πάνω από το 40% δήλωσε ότι είχε αγοράσει κάτι αφού είδε έναν influencer να το χρησιμοποιεί, ενώ περίπου 3 στους 10 ανέφεραν ότι αγόρασαν ένα προϊόν αφού είδαν μια διαφήμιση στα κοινωνικά δίκτυα. Το Instagram και το YouTube συγκαταλέγονταν μεταξύ των πιο συχνά χρησιμοποιούμενων πλατφορμών, ακολουθούμενα από το TikTok και το Snapchat, ενώ το 91% των συμμετεχόντων διέθετε smartphone.
Τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι τα κοινωνικά δίκτυα οδηγούν άμεσα τους εφήβους να χρησιμοποιούν περισσότερα προϊόντα, ωστόσο οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η σύνδεση αυτή αξίζει περαιτέρω διερεύνηση.
Λίγοι έφηβοι διαβάζουν συστηματικά την ετικέτα
Είναι ενδιαφέρον ότι το 41% των μαθητών δήλωσε ότι προσπαθούσε να αποφεύγει προϊόντα που περιέχουν συγκεκριμένες χημικές ουσίες. Στην πράξη, ωστόσο, αυτή η ανησυχία σπάνια μεταφράζονταν σε τακτικό έλεγχο των συστατικών. Οι έφηβοι που αναζητούσαν σκόπιμα προϊόντα με την ένδειξη «φυσικά», «μη τοξικά» ή «φιλικά προς το περιβάλλον» έτειναν να χρησιμοποιούν συνολικά λιγότερα προϊόντα. Οι ερευνητές προειδοποιούν, ωστόσο, ότι τέτοιες περιγραφές δεν παρέχουν απαραίτητα αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με την ασφάλεια ενός προϊόντος. Οι όροι που σχετίζονται με την «καθαρή ομορφιά» μπορεί να αποτελούν διαφημιστικούς ισχυρισμούς και όχι επιστημονικά καθορισμένα πρότυπα.
Η μελέτη εντόπισε, επίσης, διαφορές ανάλογα με το μορφωτικό επίπεδο των γονέων. Οι έφηβοι των οποίων οι γονείς είχαν χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο χρησιμοποιούσαν κατά μέσο όρο 19 προϊόντα την ημέρα, όσων οι γονείς είχαν πανεπιστημιακές σπουδές χρησιμοποιούσαν 13 προϊόντα καθημερινά, ενώ τα παιδιά ανθρώπων με μεταπτυχιακή εκπαίδευση χρησιμοποιούσαν κατά μέσο όρο 11 προϊόντα. Οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν, ωστόσο, διαφορές στην ανάγνωση των ετικετών ή τις προσπάθειες αποφυγής συγκεκριμένων χημικών ουσιών. Για πολλούς συμμετέχοντες, οι αποφάσεις αγοράς φαινόταν να λαμβάνονται ανεξάρτητα, με σχετικά μικρή συμμετοχή των γονέων.
Θα μπορούσαν οι influencers να αποτελέσουν μέρος της λύσης;
Η επιρροή των κοινωνικών μέσων δεν είναι απαραίτητα αρνητική. Οι δημιουργοί περιεχομένου θα μπορούσαν ενδεχομένως να βοηθήσουν το νεανικό κοινό να κάνει πιο ενημερωμένες επιλογές. Σε μια μελέτη του 2025, οι influencers που ενημερώθηκαν σχετικά με επιβλαβείς χημικές ουσίες και δημιούργησαν τεκμηριωμένο περιεχόμενο συνέβαλαν στην αύξηση της ευαισθητοποίησης των ακολούθων τους και της προθυμίας τους να εξετάζουν τα συστατικά των προϊόντων πριν από την αγορά.
Αυτή η δυνατότητα είναι εξαιρετικά σημαντική, δεδομένου ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν ενσωματωθεί βαθιά στην καθημερινότητα των εφήβων. Οι ίδιες πλατφόρμες που ενθαρρύνουν νέες ρουτίνες ομορφιάς και αγορές προϊόντων θα μπορούσαν ενδεχομένως να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση της υγειονομικής παιδείας και την προώθηση πιο ενημερωμένων καταναλωτικών επιλογών.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματά τους παραμένουν προκαταρκτικά, ωστόσο αναδεικνύουν ένα αναδυόμενο ερώτημα για την υγεία των εφήβων: Καθώς οι ρουτίνες ομορφιάς γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς σε νεαρότερες ηλικίες, διαθέτουν οι έφηβοι αρκετές αξιόπιστες πληροφορίες για να κατανοήσουν τι εφαρμόζουν καθημερινά στο δέρμα και το σώμα τους;
Διαβάστε επίσης
Απίστευτο: Παιδιά πρωταγωνιστούν σε βίντεο skincare στο TikTok – Τι ανησυχεί τους ειδικούς
Cosmeticorexia: SOS για τη νέα εμμονή χρήσης καλλυντικών από παιδιά κάτω των 10
Πόσο τοξική είναι η μάσκαρα και η ενυδατική σας; Τι έδειξε ανάλυση σε 231 καλλυντικά
