Μία βιβλιοθήκη γεμάτη φοιτητές. Ανοιχτά βιβλία, σημειώσεις, laptop, καφέδες που κρυώνουν δίπλα σε στοίβες από χαρτιά. Και σχεδόν παντού, ακουστικά. Άλλοι διαβάζουν με χαμηλή μουσική, άλλοι γράφουν εργασίες με playlists στο repeat, άλλοι προσπαθούν να λύσουν ασκήσεις έχοντας στο αυτί τους τον δικό τους ρυθμό.
Η εικόνα είναι γνώριμη. Για πολλούς μαθητές και φοιτητές, η μουσική δεν είναι απλώς παρέα. Είναι τρόπος να ξεκινήσουν, να αντέξουν τη βαρετή ύλη, να μπουν σε ρυθμό, να νιώσουν ότι η μελέτη γίνεται λίγο πιο υποφερτή. Το ερώτημα, όμως, παραμένει: Bοηθά πράγματι στη συγκέντρωση ή τελικά γίνεται ένας ακόμη περισπασμός;
Σύμφωνα με τα όσα γράφει στο The Conversation, η Bridget K. Daleiden, διδάσκουσα Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νεβάδα στο Λας Βέγκας, η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους. Η σχέση ανάμεσα στη μουσική και τη μελέτη είναι πιο σύνθετη απ’ όσο δείχνει. Εξαρτάται από το είδος της μουσικής, το είδος της εργασίας και τον ίδιο τον άνθρωπο που προσπαθεί να συγκεντρωθεί.
Η Bridget K. Daleiden, η οποία μελετά τη γνωστική λειτουργία, την προσοχή και τα κίνητρα στη μάθηση, επισημαίνει ότι η μουσική μπορεί να βοηθήσει τους φοιτητές να νιώσουν πιο ενεργοί, πιο άνετοι ή πιο κινητοποιημένοι όταν διαβάζουν. Στη μελέτη της, πολλοί φοιτητές δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν τη μουσική για να συγκεντρωθούν ή να βρουν κίνητρο, ειδικά όταν το αντικείμενο δεν τους ενδιαφέρει ιδιαίτερα.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε μουσική ταιριάζει σε κάθε διάβασμα.
Όταν η εργασία απαιτεί γλώσσα – για παράδειγμα διάβασμα, κατανόηση κειμένου ή συγγραφή – τα τραγούδια με έντονους στίχους μπορεί να δυσκολέψουν τη συγκέντρωση. Ο εγκέφαλος καλείται ήδη να επεξεργαστεί λέξεις, νόημα και πληροφορία. Αν την ίδια στιγμή ακούει και στίχους, η μουσική μπορεί να αρχίσει να ανταγωνίζεται το ίδιο το διάβασμα.
Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί φοιτητές ανέφεραν πως αποφεύγουν τραγούδια που μπορούν να τραγουδήσουν, επειδή τους αποσπούν. Άλλοι, πάλι, είπαν ότι ακόμη και η οργανική μουσική μπορεί κάποιες φορές να τους τραβήξει την προσοχή περισσότερο από το κείμενο που έχουν μπροστά τους.
Η δυσκολία της εργασίας παίζει επίσης μεγάλο ρόλο. Για μία απλή, επαναλαμβανόμενη ή γνώριμη δραστηριότητα, μία πιο ζωηρή playlist μπορεί να λειτουργήσει ενισχυτικά. Για μία απαιτητική εργασία, όμως, η ίδια μουσική μπορεί να γίνει εμπόδιο. Όπως εξηγεί η ίδια, οι φοιτητές φαίνεται να επιλέγουν διαφορετικά αν θα ακούσουν μουσική ανάλογα με το πόσο δύσκολο θεωρούν αυτό που έχουν να κάνουν.
Όσο πιο σύνθετη η εργασία, τόσο μεγαλύτερη ανάγκη για ήσυχο περιβάλλον ή για μουσική που δεν διεκδικεί την προσοχή.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία είναι ότι η μουσική δεν λειτουργεί μόνο ως εργαλείο συγκέντρωσης. Λειτουργεί και ως εργαλείο διάθεσης. Πολλοί τη χρησιμοποιούν για να αποφύγουν τη βαρεμάρα, να νιώσουν καλύτερα ή να κάνουν τη μελέτη πιο ευχάριστη. Με αυτή την έννοια, μπορεί να μην κάνει απαραίτητα τον εγκέφαλο πιο αποδοτικό, αλλά μπορεί να κάνει την αρχή πιο εύκολη.
Και αυτό έχει σημασία. Για έναν φοιτητή που δυσκολεύεται να ξεκινήσει μία εργασία ή να παραμείνει σε μία μεγάλη περίοδο διαβάσματος, η μουσική μπορεί να λειτουργήσει σαν μικρή ώθηση. Αρκεί να μη μετατραπεί από βοήθεια σε θόρυβο.
Η Daleiden προτείνει μία πιο στρατηγική χρήση της μουσικής. Όχι αυτόματη επιλογή κάθε φορά που ανοίγει κανείς τα βιβλία, αλλά συνειδητή απόφαση: «τι έχω να κάνω τώρα; Χρειάζομαι κίνητρο ή απόλυτη συγκέντρωση; Με βοηθά αυτή η μουσική;».
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σημειώνει, η μουσική μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα ως ανταμοιβή μετά το διάβασμα παρά ως μόνιμο «χαλί» κατά τη διάρκειά του. Αντί να θεωρείται αυτονόητο ότι βελτιώνει τη συγκέντρωση, ίσως είναι πιο χρήσιμο να χρησιμοποιείται όταν πραγματικά βοηθά.
Για δύσκολες εργασίες, η πιο ασφαλής επιλογή είναι κάτι λιγότερο αποσπαστικό: Χαμηλή ένταση, χωρίς έντονους στίχους, χωρίς υπερβολική ενέργεια. Οι δυνατές playlists, αυτές που ανεβάζουν ρυθμό και διάθεση, ίσως είναι καλύτερο να μένουν για πιο απλές δραστηριότητες ή για τα διαλείμματα.
Το συμπέρασμα δεν είναι ότι η μουσική κάνει καλό ή κακό στο διάβασμα. Είναι ότι χρειάζεται σωστή στιγμή, σωστή επιλογή και λίγη αυτοπαρατήρηση. Αν βοηθά να ξεκινήσετε, κρατήστε τη. Αν αρχίζει να σας αποσπά, χαμηλώστε την ή κλείστε την.
Γιατί τελικά, η καλύτερη playlist για διάβασμα δεν είναι απαραίτητα αυτή που αγαπάμε περισσότερο. Είναι εκείνη που αφήνει χώρο στη σκέψη να κάνει τη δουλειά της.
Διαβάστε επίσης
Ξαγρυπνά με το κινητό στο χέρι 1 στους 2 εφήβους – Χάνονται πολύτιμες ώρες ύπνου
Η απίστευτη ιστορία του 18χρονου Devin: Πώς με τα LEGO μετέτρεψε τον πόνο σε παιχνίδι
Σε ποιες συχνότητες η μουσική μπορεί να μας χαλαρώσει βαθιά; Μια ερευνήτρια απαντά
