Η παιδική παχυσαρκία εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας στην Ευρώπη, με τα νεότερα δεδομένα να δείχνουν ότι οι επιπτώσεις της δεν περιορίζονται μόνο στο βάρος των παιδιών, αλλά συνδέονται και με αλλαγές στη σωματική τους ανάπτυξη.
Νέα μελέτη από ερευνητές του University of Oxford και του University College London, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Epidemiology & Community Health, δείχνει ότι τα παιδιά στη Μεγάλη Βρετανία γίνονται κατά μέσο όρο ψηλότερα. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ερευνητές, η αύξηση αυτή δεν αποδίδεται σε βελτίωση της υγείας των παιδιών, αλλά συνδέεται με την άνοδο της παιδικής παχυσαρκίας, ιδιαίτερα στις πιο φτωχές περιοχές.
Χαρακτηριστική είναι η εικόνα στη Μεγάλη Βρετανία. Στα αγόρια ηλικίας 11 ετών στην Αγγλία, το μέσο ύψος αυξήθηκε από 145 εκατοστά το σχολικό έτος 2009/10 σε 145,7 εκατοστά το 2019/20, ενώ κατά την περίοδο της πανδημίας της COVID-19 έφτασε τα 146,5 εκατοστά. Αντίστοιχη τάση καταγράφηκε και στα κορίτσια, με το μέσο ύψος να αυξάνεται από 145,8 εκατοστά το 2009/10 σε 148 εκατοστά κατά την πανδημία.
Το εύρημα, όμως, έχει ανησυχητική ανάγνωση. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αύξηση του ύψους συνδέεται με την άνοδο της παχυσαρκίας στα παιδιά από πιο υποβαθμισμένες κοινωνικοοικονομικά περιοχές, όπου οι ευκαιρίες για υγιεινή διατροφή και σωματική δραστηριότητα είναι περιορισμένες. Κατά την πανδημία, τα κλειστά σχολεία και ο περιορισμός στο σπίτι φαίνεται ότι επιδείνωσαν ακόμη περισσότερο τις ανισότητες, μειώνοντας τη φυσική δραστηριότητα και αυξάνοντας την έκθεση σε λιγότερο υγιεινές διατροφικές επιλογές.
Ενδεικτικά, στα αγόρια 11 ετών που ζουν στις πιο στερημένες περιοχές της Αγγλίας, το μέσο ύψος αυξήθηκε κατά 1,7 εκατοστά από το 2009/10 έως το 2023/24. Την ίδια περίοδο, το ποσοστό των παιδιών με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία αυξήθηκε από 37,7% σε 43,3%.
Andrew Moscrop, Danny Dorling, Tim Cole in Journal of Epidemiology and Community Health
Η εικόνα δεν αφορά μόνο τη Βρετανία. Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), η παχυσαρκία σε παιδιά και εφήβους ηλικίας 5 έως 19 ετών στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του Οργανισμού διπλασιάστηκε, από 3,8% το 1990 σε 8% το 2022. Στο Ηνωμένο Βασίλειο η αύξηση ήταν ακόμη πιο έντονη, από 4,5% σε 11,3%, ποσοστό που το κατατάσσει στην υψηλότερη θέση μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης.
Στην ίδια σύγκριση, η Ισπανία καταγράφει ποσοστό 10,5%, η Ιταλία 9,6%, η Γερμανία 8,5%, ενώ η Γαλλία βρίσκεται χαμηλότερα, στο 4,1%. Μεταξύ των περίπου 40 ευρωπαϊκών χωρών που περιλαμβάνονται στα στοιχεία του ΠΟΥ, τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας το 2022 καταγράφηκαν στην Ουγγαρία, με 14,8%, στην Κύπρο, με 14,1%, και στη Φινλανδία, με 12,7%.
Andrew Moscrop, Danny Dorling, Tim Cole in Journal of Epidemiology and Community Health
Η Ελλάδα παραμένει επίσης μέσα στο ευρωπαϊκό «κάδρο» της παιδικής παχυσαρκίας. Σύμφωνα με το World Obesity Federation – Country Report Card for Greece, τα δεδομένα της πρωτοβουλίας COSI του ΠΟΥ για την περίοδο 2022-2024 καταγράφουν υψηλά επίπεδα υπερβάλλοντος βάρους και παχυσαρκίας σε παιδιά ηλικίας 6-9 ετών, με την επιβάρυνση να είναι μεγαλύτερη στα παιδιά οικογενειών χαμηλότερου ή μεσαίου μορφωτικού επιπέδου.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η παιδική παχυσαρκία δεν αποτελεί ζήτημα ατομικής ευθύνης των παιδιών ή των οικογενειών τους. Αντίθετα, σχετίζεται με το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν: τη διαθεσιμότητα υγιεινών τροφών, την πρόσβαση σε ασφαλείς χώρους άθλησης, το εισόδημα, την εκπαίδευση και την καθημερινή έκθεση σε ανθυγιεινές επιλογές.
Το βασικό μήνυμα της νέας έρευνας είναι σαφές: ακόμη και δείκτες που φαινομενικά θα μπορούσαν να θεωρηθούν θετικοί, όπως η αύξηση του μέσου ύψους των παιδιών, χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Όταν η σωματική ανάπτυξη συνδέεται με την παχυσαρκία και τις κοινωνικές ανισότητες, τότε δεν πρόκειται για ένδειξη καλύτερης υγείας, αλλά για προειδοποιητικό σήμα.
Η αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας απαιτεί στοχευμένες πολιτικές πρόληψης, υγιεινότερο σχολικό περιβάλλον, πρόσβαση σε ποιοτική διατροφή και ενίσχυση της φυσικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα για τα παιδιά που μεγαλώνουν σε πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Διαβάστε επίσης
Παχυσαρκία: Τα φάρμακα αδυνατίσματος δεν είναι «μαγικά» – Ο καθηγητής Γεώργιος Χρούσος εξηγεί
Η πιο επικίνδυνη δεκαετία για να βάλουμε βάρος – Και δεν είναι αυτή που φαντάζεστε
Παχυσαρκία: Ναυτία, φούσκωμα και αέρια οι πιο συχνές ενοχλήσεις των GLP-1 – Tips για καλύτερη ανοχή
