Πίσω από την παιδική παχυσαρκία, δεν κρύβονται μόνο οι ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες. Σύμφωνα με νέα έρευνα του Πανεπιστημίου της Georgia, δυσμενείς εμπειρίες στην παιδική ηλικία, όπως η σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση, το διαζύγιο των γονέων, οι οικονομικές δυσκολίες, η παραμέληση ή ο σχολικός εκφοβισμός, φαίνεται ότι αυξάνουν τον κίνδυνο παχυσαρκίας στα παιδιά και τους εφήβους.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι στρεσογόνοι αυτοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τον οργανισμό σε βιολογικό και ορμονικό επίπεδο, ενισχύοντας την τάση για αύξηση βάρους, ιδιαίτερα κατά την εφηβεία, μια περίοδο που θεωρείται κρίσιμη για τη διαμόρφωση του σωματικού βάρους.
«Αυτοί οι παράγοντες μπορούν να αλλάξουν το σώμα, βιολογικά και ορμονικά, με τρόπους που αυξάνουν περαιτέρω τον κίνδυνο αύξησης βάρους», δήλωσε η Δρ. Shana Adise, κύρια συγγραφέας της μελέτης και επίκουρη καθηγήτρια στο Κολέγιο Οικογενειακών και Καταναλωτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Georgia. «Η εφηβεία είναι μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδος για αυξημένο κίνδυνο αύξησης βάρους. Επομένως, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ποιοι παράγοντες αυξάνουν αυτόν τον κίνδυνο, και εδώ θεωρούμε ότι οι δυσμενείς εμπειρίες της παιδικής ηλικίας αποτελούν έναν από αυτούς».
3 στα 4 παιδιά έχουν βιώσει τουλάχιστον μία αρνητική εμπειρία
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Network Open, βασίστηκε σε δεδομένα περισσότερων από 5.400 παιδιών ηλικίας 11 και 12 ετών από 21 περιοχές των ΗΠΑ. Το πιο ανησυχητικό εύρημα ήταν ότι το 75% των παιδιών ανέφερε τουλάχιστον μία δυσμενή εμπειρία στη ζωή του – ποσοστό υψηλότερο από το αναμενόμενο.
Τα παιδιά που είχαν βιώσει τέτοιες εμπειρίες παρουσίαζαν υψηλότερο Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ). Μάλιστα, κάθε αύξηση κατά περίπου δύο αρνητικές εμπειρίες συνδεόταν με σχεδόν μισή μονάδα αύξησης του ΔΜΣ.
«Υπάρχουν τόσοι πολλοί παράγοντες στη ζωή ενός παιδιού που επηρεάζουν την αύξηση βάρους, και η μελέτη μας δείχνει ότι οι στρεσογόνες ή τραυματικές εμπειρίες μπορούν να εντείνουν αυτόν τον κίνδυνο», δήλωσε η Δρ Victoria Goldman, κύρια συγγραφέας της μελέτης και ειδικευόμενη στην παιδιατρική ενδοκρινολογία στο Παιδιατρικό Νοσοκομείο του Λος Άντζελες. «Η κατανόηση αυτού του φαινομένου μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της αυξανόμενης παχυσαρκίας, μειώνοντας παράλληλα το στίγμα».
Υψηλότερα ποσοστά σε ισπανόφωνους εφήβους
Η έρευνα ανέδειξε και κοινωνικές ανισότητες: περίπου 1 στους 2 ισπανόφωνους εφήβους κατατάσσεται ως υπέρβαρος ή παχύσαρκος, σε σύγκριση με περίπου 30% των μη ισπανόφωνων συνομηλίκων τους.
Περισσότερο από το 83% των ισπανόφωνων παιδιών ανέφερε τουλάχιστον μία δυσμενή εμπειρία, έναντι 72% των μη ισπανόφωνων παιδιών. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η συχνότερη έκθεση σε στρεσογόνες συνθήκες μπορεί να εξηγεί εν μέρει τη διαφορά στα ποσοστά παχυσαρκίας.
Όπως εξηγούν οι επιστήμονες, το στρες δεν οδηγεί μόνο σε συναισθηματική υπερφαγία, αλλά ενεργοποιεί και βιολογικούς μηχανισμούς που ενισχύουν την όρεξη και την αποθήκευση λίπους: «Όταν κάποιος είναι αγχωμένος, μπορεί να θελήσει να φάει εκείνο το κομμάτι κέικ, για να νιώσει καλύτερα», δήλωσε η Adise. «Ωστόσο, υπάρχει και ένας βιολογικός μηχανισμός που οδηγεί αυτή τη συμπεριφορά. Για παράδειγμα, το στρες μας οδηγεί στο να τρώμε περισσότερο, ιδιαίτερα τροφές με υψηλή θερμιδική πυκνότητα».
Η «ασπίδα» ενός υποστηρικτικού ενήλικα
Δεν υπάρχουν, όμως, μόνο κακά νέα. Τα παιδιά που ανέφεραν ότι διαθέτουν τουλάχιστον έναν σταθερό και υποστηρικτικό ενήλικα στη ζωή τους, είτε πρόκειται για γονέα, δάσκαλο ή προπονητή, εμφάνιζαν χαμηλότερο ΔΜΣ, ακόμη και όταν είχαν βιώσει πολλαπλές δυσμενείς εμπειρίες. Επιπλέον, οι δεξιότητες υγιούς διαχείρισης του στρες, όπως η επίλυση προβλημάτων, φαίνεται να λειτουργούν προστατευτικά.
Οι ερευνητές τονίζουν τη σημασία της έγκαιρης ανίχνευσης τέτοιων εμπειριών στο πλαίσιο των παιδιατρικών εξετάσεων, ώστε να παρέχεται η κατάλληλη στήριξη σε οικογένειες που τη χρειάζονται. «Δεν θέλουμε αυτά τα παιδιά να γίνουν νεαροί ενήλικες με μια σειρά από ιατρικά προβλήματα που θα μπορούσαμε να είχαμε προλάβει», δήλωσε η Adise. «Οι κλινικοί έλεγχοι προσφέρουν ένα παράθυρο ευκαιρίας για πρόληψη. Αν ένα παιδί παρουσιάζει υψηλό σκορ σε τέτοιες εμπειρίες, μπορούμε να ρωτήσουμε: “Τι υποστήριξη χρειάζεται αυτή η οικογένεια αυτή τη στιγμή; Πώς μπορούμε να τους τη διασφαλίσουμε;” Ακόμη και μια μικρή διαφορά μπορεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο στην υγεία αυτών των παιδιών» καταλήγει.
Διαβάστε επίσης
Η έκθεση των παιδιών σε διαφημίσεις πρόχειρου φαγητού αυξάνει την κατανάλωση
Εγκυμοσύνη: Η κίνηση – κλειδί που αποτρέπει την παιδική παχυσαρκία
Παγκόσμιο βραβείο στην Ελλάδα από τον ΟΗΕ και τον ΠΟΥ για τα προγράμματα πρόληψης
