Η ηλικία που αναγράφεται στην ταυτότητα δεν αποτυπώνει πάντα την κατάσταση του οργανισμού. Οι δείκτες του μεταβολισμού, της φλεγμονής και της λειτουργίας των οργάνων μπορεί να συνθέτουν ένα βιολογικό προφίλ «μεγαλύτερο» από τα χρόνια που έχει ζήσει κάποιος. Ερευνητές εξετάζουν τώρα αν αυτή η απόκλιση συνδέεται με την εμφάνιση καρκίνου σε νεότερες ηλικίες.
Μελέτη με επικεφαλής επιστήμονες της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ουάσινγκτον στο Σεντ Λούις (WashU Medicine) εντόπισε πιο προχωρημένους δείκτες βιολογικής γήρανσης σε μεταγενέστερες γενιές. Παράλληλα, η μεγαλύτερη βιολογική ηλικία σε σχέση με τη χρονολογική συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο ορισμένων κακοηθειών.
«Ο απώτερος στόχος μας είναι να αποκωδικοποιήσουμε πώς οι συνθήκες του σύγχρονου περιβάλλοντος αποτυπώνονται στη βιολογία μας και επηρεάζουν τον κίνδυνο καρκίνου», αναφέρει στην ανακοίνωση του πανεπιστημίου η Yin Cao, μοριακή επιδημιολόγος και αναπληρώτρια καθηγήτρια Χειρουργικής και Ιατρικής στο WashU Medicine.
Πώς μετρήθηκε η βιολογική ηλικία
Η ομάδα, όπως παρουσιάζει στο Nature Medicine, ανέλυσε δεδομένα 154.169 συμμετεχόντων της UK Biobank και εξέτασε κατά πόσο τα ευρήματα επιβεβαιώνονταν σε 10.262 συμμετέχοντες του αμερικανικού προγράμματος All of Us.
Για την εκτίμηση της βιολογικής ηλικίας χρησιμοποίησε διαφορετικά υπολογιστικά εργαλεία. Ένα από αυτά, το PhenoAge, συνδυάζει τη χρονολογική ηλικία με εννέα αιματολογικούς και βιοχημικούς δείκτες, μεταξύ των οποίων η γλυκόζη, η κρεατινίνη και η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη, ένας δείκτης φλεγμονής.
Ταυτόχρονα, οι επιστήμονες επιθεώρησαν στοιχεία του μεταβολισμού και πρωτεΐνες του αίματος που συνδέονται με συγκεκριμένα όργανα και συστήματα. Σκοπός ήταν να αποτιμήσουν τόσο τη συνολική εικόνα του οργανισμού όσο και επιμέρους διαφορές, για παράδειγμα στο ανοσοποιητικό σύστημα ή στον λιπώδη ιστό.
Η σύνδεση με τον καρκίνο πριν από τα 55
Στο βρετανικό δείγμα, όσοι είχαν γεννηθεί μεταξύ 1965 και 1974 εμφάνιζαν κατά μέσο όρο πιο προχωρημένο βιολογικό προφίλ από όσους είχαν γεννηθεί το 1950-1954, αφού λήφθηκε υπόψη η χρονολογική ηλικία.
Ανάλογη τάση παρατηρήθηκε στο αμερικανικό δείγμα, κατά τη σύγκριση των γεννημένων το 1990-1999 με εκείνους που είχαν γεννηθεί το 1965-1969.
Όταν οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες ανάλογα με τον βαθμό βιολογικής γήρανσης, εκείνοι στην υψηλότερη ομάδα είχαν 15% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου σε σύγκριση με την ομάδα με τις χαμηλότερες τιμές. Στη συγκεκριμένη ανάλυση, ως καρκίνοι πρώιμης έναρξης εξετάστηκαν οι διαγνώσεις πριν από την ηλικία των 55 ετών.
Η συσχέτιση αφορούσε κυρίως καρκίνους του πνεύμονα, του γαστρεντερικού συστήματος και της μήτρας. Παρέμεινε και μετά τη συνεκτίμηση παραγόντων κινδύνου, καθώς και της γενετικής προδιάθεσης για κακοήθεια και επιταχυνόμενη γήρανση.
Στις επιμέρους επιθεωρήσεις, οι ερευνητές συνέδεσαν την πιο προχωρημένη γήρανση του ανοσοποιητικού συστήματος με καρκίνο του πνεύμονα και τη γήρανση του λιπώδους ιστού με καρκίνο του παχέος εντέρου.
Τι σημαίνει για την πρόληψη
Η ερευνητική ομάδα εξετάζει τη βιολογική ηλικία ως πιθανό δείκτη της επιβάρυνσης που συσσωρεύεται από πολλαπλές εκθέσεις και συνήθειες. Η παχυσαρκία, η μεταβολική δυσλειτουργία, η διατροφή και η καθιστική ζωή αποτελούν μέρος αυτής της διερεύνησης, χωρίς η συγκεκριμένη μελέτη να προσδιορίζει τι ευθύνεται για τις διαφορές μεταξύ των γενεών.
«Αν μπορούμε να εντοπίσουμε τους νεότερους ανθρώπους με τον υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου όσο παραμένουν υγιείς, μπορούμε να επικεντρώσουμε την πρόληψη και την έγκαιρη ανίχνευση σε όσους θα ωφεληθούν περισσότερο», σημειώνει η Cao.
Ωστόσο, η μελέτη είναι παρατηρητική και δεν αποδεικνύει ότι η βιολογική γήρανση προκαλεί καρκίνο, ούτε ότι ερμηνεύει από μόνη της την αύξηση των διαγνώσεων σε νεότερες ηλικίες. Επιπλέον, τα δεδομένα προέρχονται από τη Βρετανία και τις ΗΠΑ και δεν μπορούν να γενικευθούν αυτόματα σε άλλους πληθυσμούς.
«Δεν έχουμε ακόμη οριστική απάντηση για το τι οδηγεί στην αύξηση των καρκίνων πρώιμης έναρξης παγκοσμίως», αναφέρει ο David Scott, διευθυντής της πρωτοβουλίας Cancer Grand Challenges, η οποία στηρίζει την έρευνα. Όπως καταλήγει, τέτοιες μελέτες διευρύνουν την αναζήτηση πέρα από τις αλλαγές στα μεμονωμένα κύτταρα, προς τις μεταβολές που συμβαίνουν στον οργανισμό συνολικά.
Το επόμενο βήμα είναι να διευκρινιστεί ποιες περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες αφήνουν αυτό το βιολογικό αποτύπωμα και αν η μέτρησή του μπορεί πράγματι να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό ανθρώπων που χρειάζονται πιο στοχευμένη πρόληψη.
Διαβάστε επίσης
Γιατί οι millennials κινδυνεύουν από καρκίνο περισσότερο από τους γονείς τους
Ο σπάνιος καρκίνος που παρουσιάζει τετραπλάσια αύξηση στους κάτω των 50
