Μια μεγάλη μελέτη σε σχεδόν 5.500 γυναίκες ηλικίας 63-99 ετών υποστηρίζει ότι η μυϊκή δύναμη -ιδίως η δύναμη λαβής- μπορεί να αποτελεί έναν από τους σαφέστερους προγνωστικούς παράγοντες μακροζωίας. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο JAMA Network Open, αμφισβητούν την παραδοσιακή έμφαση στην αερόβια δραστηριότητα ως κύριο δείκτη υγιούς γήρανσης. Η άσκηση φυσικά παραμένει σημαντική, η μελέτη όμως δείχνει ότι η δύναμη μπορεί να επηρεάσει ανεξάρτητα την επιβίωση.
Μεταξύ 2012 και 2014, οι ερευνητές επισκέφθηκαν σχεδόν 5.500 γυναίκες στα σπίτια τους. Κάθε συμμετέχουσα ολοκλήρωσε μια δοκιμασία δύναμης λαβής χρησιμοποιώντας ένα φορητό δυναμόμετρο, πιέζοντας τη συσκευή όσο πιο δυνατά μπορούσε δύο φορές. Η ισχυρότερη μέτρηση χρησιμοποιήθηκε για την ανάλυση. Οι γυναίκες πραγματοποίησαν επίσης μια δοκιμασία αλλαγής από καθιστική σε όρθια στάση, επαναλαμβάνοντας την κίνηση 5 φορές χωρίς να χρησιμοποιούν τα χέρια τους.
Για να καταγραφεί αντικειμενικά η κίνηση, οι συμμετέχουσες φορούσαν επιταχυνσιόμετρα στους γοφούς τους για 7 συνεχόμενες ημέρες. Αυτές οι συσκευές κατέγραφαν κάθε βήμα και μοτίβο κίνησης, παρέχοντας μια ακριβή μέτρηση της καθημερινής δραστηριότητας. Στη συνέχεια, οι ερευνητές παρακολούθησαν τις γυναίκες για περίπου 8 χρόνια, συνδέοντας τα αποτελέσματα με ιατρικά αρχεία και εθνικές βάσεις δεδομένων. Μέχρι τις αρχές του 2023, είχαν καταγραφεί σχεδόν 2.000 θάνατοι.
Ισχυρή λαβή = χαμηλότερος κίνδυνος θανάτου
Μετά τον συνυπολογισμό παραγόντων, όπως η ηλικία, οι χρόνιες ασθένειες, το σωματικό βάρος, η γενική υγεία και οι συνήθειες καπνίσματος, η συσχέτιση παρέμεινε εντυπωσιακή: Οι γυναίκες με την υψηλότερη δύναμη λαβής αντιμετώπιζαν περίπου 33% μειωμένο κίνδυνο θανάτου. Το ίδιο ίσχυε ακόμη και για όσες δεν ολοκλήρωναν τα συνιστώμενα 150 λεπτά μέτριας εβδομαδιαίας άσκησης, αλλά και για όσες χρησιμοποιούσαν μπαστούνια ή περιπατητήρες, υποδηλώνοντας ότι η δύναμη έχει σημασία ακόμη κι όταν η κινητικότητα είναι περιορισμένη. Η δύναμη του άνω μέρους του σώματος φάνηκε να προσφέρει ένα ξεχωριστό σήμα υγείας, πέρα από την καρδιακή και πνευμονική ικανότητα.
Γιατί η δύναμη λαβής έχει σημασία
Η δύναμη λαβής αποτυπώνει κάτι θεμελιώδες σχετικά με την ποιότητα των μυών και την ανθεκτικότητα. Οι σκελετικοί μύες δεν περιορίζονται μόνο στην κίνηση. Διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην αποθήκευση γλυκόζης, τη ρύθμιση του μεταβολισμού και την επικοινωνία μεταξύ των οργάνων. Η μείωση της μυϊκής δύναμης μπορεί να σηματοδοτεί διαταραχές στην ορμονική ισορροπία, την παραγωγή πρωτεϊνών και τα κυτταρικά ενεργειακά συστήματα.
Η μελέτη εξέτασε, επίσης, εάν η φλεγμονή εξηγούσε τη σχέση μεταξύ δύναμης και μακροζωίας. Ενώ τα υψηλότερα επίπεδα της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης -ενός δείκτη φλεγμονής- συσχετίζονταν με τη θνησιμότητα, η φλεγμονή δεν άλλαξε τα αποτελέσματα, υποδηλώνοντας ότι η μυϊκή δύναμη επηρεάζει την επιβίωση μέσω πολλαπλών βιολογικών οδών.
Είναι ενδιαφέρον ότι η δοκιμασία εναλλαγής από καθιστική σε όρθια στάση, που αντανακλά τη δύναμη του κάτω μέρους του σώματος και τη συνολική κόπωση, συνδέθηκε επίσης με τη θνησιμότητα, αλλά με λιγότερη συνέπεια από τη δύναμη λαβής.
Επανεξετάζοντας τις συστάσεις άσκησης
Παρ’ ότι οι τρέχουσες οδηγίες συνιστούν δραστηριότητες ενδυνάμωσης των μυών τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, πρόκειται για μια άσκηση που παραμένει στο περιθώριο, ειδικά μεταξύ των ηλικιωμένων. Η περιορισμένη πρόσβαση σε εξοπλισμό, η έλλειψη οδηγιών και η αντίληψη ότι η ενδυνάμωση είναι άσκηση για νέους είναι μερικοί από τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό. Τα λάστιχα, οι αλτήρες και οι ασκήσεις με το βάρος του σώματος βελτιώνουν τη δύναμη, χωρίς να απαιτούν εντατικές προπονήσεις. Με τα κατάλληλα προγράμματα, όλοι -ακόμη και άτομα ηλικίας 80 και 90 ετών- μπορούν να ωφεληθούν σημαντικά.
Η δύναμη ως δείκτης ανεξαρτησίας
Πέρα απ’ τη θνησιμότητα, η μυϊκή δύναμη προδικάζει τις νοσηλείες, την αναπηρία και την εισαγωγή σε οίκους ευγηρίας. Η διατήρησή της μπορεί να εξασφαλίσει ανεξαρτησία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, να μειώσει την ανάγκη υπηρεσιών υγείας και να βελτιώσει συνολικά την ποιότητα ζωής.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ένα απλό τεστ δύναμης λαβής θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως ένα εργαλείο ρουτίνας ελέγχου, παρόμοιο με τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης. Η έγκαιρη αναγνώριση της αδυναμίας θα επιτρέψει την παρέμβαση πριν απ’ την εμφάνιση σοβαρής επιδείνωσης.
Η συνέπεια των ευρημάτων σε όλες τις ηλικιακές και φυλετικές ομάδες και τους σωματότυπους ενισχύει το επιχείρημα. Είτε μια γυναίκα ήταν 70 ή 90 ετών, με κανονικό βάρος ή παχύσαρκη, το μοτίβο παρέμενε σαφές: Η ισχυρότερη λαβή συνδέονταν με μεγαλύτερη επιβίωση.
Διαβάστε επίσης
Δυσκολεύεστε να ανοίξετε ένα βάζο; Τι αποκαλύπτει αυτό για την υγεία σας
Χέρια: Τέσσερα συμπτώματα που «μαρτυρούν» την ηλικία και την κατάσταση της υγείας μας
