Ο υπερβολικά λίγος ή ο υπερβολικά πολύς ύπνος φαίνεται να σχετίζεται με ταχύτερη βιολογική γήρανση σε διάφορα σημαντικά όργανα, όπως ο εγκέφαλος, η καρδιά, οι πνεύμονες και το ανοσοποιητικό σύστημα, σύμφωνα με νέα έρευνα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature, υποδηλώνει ότι η διάρκεια του ύπνου συνδέεται στενά όχι μόνο με την υγεία του εγκεφάλου, αλλά και με τη διαδικασία γήρανσης σε ολόκληρο τον οργανισμό. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που κοιμούνταν λιγότερες από 6 ή περισσότερες από 8 ώρες την ημέρα παρουσίαζαν σημάδια ταχύτερης γήρανσης σε πολλαπλά συστήματα οργάνων.
Τα νέα ευρήματα προστίθενται στις αυξανόμενες ενδείξεις ότι ο ύπνος μπορεί να αποτελεί σημαντικό δείκτη -και βασικό τροποποιήσιμο παράγοντα- για την υγεία μακροπρόθεσμα.
Ο ύπνος και τα βιολογικά ρολόγια του σώματος
Η μελέτη διεξήχθη υπό την καθοδήγηση του Junhao Wen, επίκουρου καθηγητή ακτινολογίας στο Vagelos College of Physicians and Surgeons του Πανεπιστημίου Columbia.
Ο δρ. Wen και η ομάδα του χρησιμοποίησαν τα δεδομένα περίπου 500.000 συμμετεχόντων στην UK Biobank, μια μεγάλη βάση δεδομένων υγείας. Εφάρμοσαν μηχανική μάθηση για να δημιουργήσουν «ρολόγια γήρανσης» – εργαλεία που εκτιμούν τη βιολογική ηλικία με βάση δεδομένα υγείας, όπως πρωτεΐνες στο αίμα, αποτελέσματα απεικονίσεων και άλλους μοριακούς δείκτες.
Σε αντίθεση με τη χρονολογική ηλικία, η οποία απλώς μετρά τον αριθμό των ετών που έχει ζήσει ένα άτομο, η βιολογική ηλικία αντανακλά το πόσο γηρασμένο φαίνεται το σώμα σε κυτταρικό επίπεδο ή επίπεδο οργάνων. Δύο άτομα της ίδιας ηλικίας μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική βιολογική ηλικία, ανάλογα με τη γενετική, τον τρόπο ζωής, τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών και τη γενική κατάσταση της υγείας τους.
Πολλοί δείκτες γήρανσης κάνουν εκτιμήσεις για ολόκληρο το σώμα, ωστόσο η ομάδα του δρ. Wen επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένα όργανα. Αυτό τους επέτρεψε να εξετάσουν εάν η διάρκεια του ύπνου συνδέεται με τη γήρανση σε μεμονωμένα συστήματα, όπως ο εγκέφαλος, η καρδιά, το ήπαρ, οι πνεύμονες, ο μεταβολισμός και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Ένα μοτίβο σε σχήμα U
Όταν οι ερευνητές συνέκριναν τη διάρκεια του ύπνου με τη βιολογική γήρανση σε 23 δείκτες γήρανσης και 17 συστήματα οργάνων, προέκυψε ένα σαφές μοτίβο σε σχήμα U.
Τα άτομα που ανέφεραν ότι κοιμούνταν λιγότερες από 6 ώρες ή περισσότερες από 8 ώρες τη νύχτα παρουσίαζαν σημάδια ταχύτερης γήρανσης. Το χαμηλότερο επίπεδο βιολογικής γήρανσης παρατηρήθηκε σε άτομα που κοιμούνταν περίπου 6,4 έως 7,8 ώρες την ημέρα. Σύμφωνα με τον δρ. Wen, αυτό υποδηλώνει ότι τόσο ο ανεπαρκής, όσο και ο υπερβολικός ύπνος ενδέχεται να συνδέονται με χειρότερη υγεία σε ολόκληρο το σώμα.
«Προηγούμενες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι ο ύπνος συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη γήρανση και το παθολογικό φορτίο του εγκεφάλου. Η μελέτη μας προχωράει περαιτέρω, δείχνοντας ότι τόσο ο πολύ λίγος, όσο και ο πολύς ύπνος συνδέονται με ταχύτερη γήρανση σε σχεδόν κάθε όργανο», πρόσθεσε.
Η διάρκεια του ύπνου και η σχέση του με τις ασθένειες
Η μελέτη διαπίστωσε, επίσης, συνδέσεις μεταξύ της διάρκειας του ύπνου και ενός ευρέος φάσματος παθήσεων. Ο σύντομος ύπνος συσχετίστηκε με καταθλιπτικά επεισόδια και διαταραχές άγχους, επιβεβαιώνοντας παλαιότερα ερευνητικά ευρήματα. Συσχετίστηκε επίσης με παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, ισχαιμική καρδιακή νόσο και αρρυθμίες.
Τόσο ο σύντομος, όσο και ο υπερβολικός ύπνος συσχετίστηκαν με αναπνευστικές παθήσεις, όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και το άσθμα, αλλά και με πεπτικές διαταραχές, όπως η γαστρίτιδα και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Ο δρ. Wen δήλωσε ότι το γενικό μοτίβο που παρατηρείται στον εγκέφαλο και το σώμα υποδηλώνει ότι ο ύπνος συνδέεται στενά με τη συνολική φυσιολογία και όχι μόνο με την ψυχική υγεία.
Ένας τροποποιήσιμος παράγοντας για υγιή γήρανση
Το σημαντικό είναι ότι ο ύπνος αποτελεί έναν τροποποιήσιμο παράγοντα – οι συνήθειες ύπνου μπορούν να αλλάξουν για το καλό της υγείας. Τελικά η μελέτη υπενθυμίζει κάτι σημαντικό: Ο ύπνος δεν είναι απλώς ανάπαυση για τον εγκέφαλο. Αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου βιολογικού δικτύου, που υποστηρίζει τον μεταβολισμό, το ανοσοποιητικό σύστημα, την καρδιαγγειακή υγεία και την υγιή γήρανση σε ολόκληρο τον οργανισμό.
Διαβάστε επίσης
Αϋπνία: 4 κόλπα για να αποκοιμηθούμε αμέσως με τη σφραγίδα της επιστήμης
Κοιμάστε με δύο μαξιλάρια; Πότε αυτή η συνήθεια αυξάνει τον κίνδυνο για τα μάτια σας
Ξυπνάτε συχνά στη διάρκεια της νύχτας; Τα μοτίβα ύπνου που μαρτυρούν υψηλό κίνδυνο για την καρδιά
