Η παχυσαρκία αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα και διαβήτη, ενώ το αυξημένο βάρος στη μέση ηλικία έχει συσχετιστεί και με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας αργότερα. Μετά τη διάγνωση της άνοιας, όμως, η εικόνα φαίνεται να αλλάζει.
Νέα μελέτη δείχνει ότι οι άνθρωποι που ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι όταν διαγνώστηκαν με άνοια παρουσίαζαν χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με όσους είχαν φυσιολογικό βάρος. Τα ευρήματα ερευνητών από το Columbia University Mailman School of Public Health και το NYU School of Global Public Health δημοσιεύθηκαν στο Journal of Alzheimer’s Disease.
Υψηλότερος ΔΜΣ, χαμηλότερη θνησιμότητα
Οι επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία 4.523 ενηλίκων στις ΗΠΑ, οι οποίοι αρχικά δεν είχαν άνοια, αλλά διαγνώστηκαν αργότερα. Τα δεδομένα προέρχονταν από τη Health and Retirement Study, μια εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη, που παρακολούθησε άτομα ηλικίας 51 ετών και άνω από το 1998 έως το 2022.
Έτσι, οι ερευνητές μπόρεσαν να εξετάσουν το βάρος πριν και κατά τη διάγνωση, αλλά και την επιβίωση στη συνέχεια.
Σε σύγκριση με τα άτομα φυσιολογικού βάρους, ο κίνδυνος θανάτου ήταν:
- 16% χαμηλότερος στους υπέρβαρους (ΔΜΣ 25–29,9)
- 27% χαμηλότερος στους παχύσαρκους 1ου βαθμού (ΔΜΣ 30–34,9)
- 22% χαμηλότερος σε όσους είχαν ΔΜΣ 35 και άνω.
Η συσχέτιση παρέμεινε ακόμη και όταν συνυπολογίστηκαν παράγοντες όπως το κάπνισμα, τα δημογραφικά χαρακτηριστικά και άλλα χρόνια νοσήματα.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος με άνοια πρέπει να πάρει βάρος. Όπως διευκρίνισε η συγγραφέας της μελέτης Virginia Chang, αναπληρώτρια καθηγήτρια Κοινωνικών και Συμπεριφορικών Επιστημών στο NYU, η έρευνα δεν σχεδιάστηκε για να εξετάσει εάν η αύξηση βάρους είναι ωφέλιμη. Αντίθετα, ο ΔΜΣ κατά τη διάγνωση ενδέχεται να αποτελεί χρήσιμο προγνωστικό δείκτη και να αναδεικνύει τη σημασία της σωστής διατροφής στην πορεία της νόσου.
Πώς εξηγείται το παράδοξο;
Ένα πιθανό κλειδί για το φαινομενικό παράδοξο είναι ότι η απώλεια βάρους μπορεί να προηγείται της διάγνωσης της άνοιας έως και μία δεκαετία και να επιταχύνεται όσο πλησιάζει η εκδήλωσή της, όπως έχει δείξει προηγούμενη έρευνα των Zhang και Chang. Έτσι, ένας ασθενής που εμφανίζεται με «φυσιολογικό» βάρος κατά τη διάγνωση μπορεί προηγουμένως να ήταν βαρύτερος και να έχει ήδη χάσει κιλά λόγω της εξέλιξης της νόσου.
Οι επιστήμονες εξέτασαν και μια δεύτερη πιθανή εξήγηση: Επειδή η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου από άλλες αιτίες, όσοι άνθρωποι με παχυσαρκία επιβιώνουν αρκετά ώστε να εμφανίσουν άνοια ίσως αποτελούν μια συγκριτικά υγιέστερη ομάδα. Πρόσθετες αναλύσεις, ωστόσο, σύμφωνα με τον επικεφαλής συγγραφέα Yuan Zhang από το Columbia Mailman School και το Butler Columbia Aging Center, δεν έδειξαν ότι αυτές οι πιθανές μεροληψίες εξηγούν τη συσχέτιση με τη μεγαλύτερη επιβίωση.
Γιατί μπορεί να έχει σημασία το βάρος στην άνοια
Υπάρχουν και πιθανές βιολογικές εξηγήσεις, οι οποίες ωστόσο δεν έχουν αποδειχθεί. Το μεγαλύτερο σωματικό βάρος μπορεί να προσφέρει περισσότερα ενεργειακά αποθέματα, ενώ η μεγαλύτερη μυϊκή μάζα ενδέχεται να λειτουργεί προστατευτικά απέναντι στη σωματική εξασθένηση.
Η διατροφή, άλλωστε, αποτελεί συχνά πρόκληση στην άνοια. Η απώλεια όρεξης και πρωτοβουλίας, η αυξημένη κατανάλωση ενέργειας και η δυσκολία στο αυτόνομο φαγητό μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια βάρους και σωματική ατροφία.
Η μελέτη, επομένως, δεν αποδεικνύει ότι τα παραπανίσια κιλά παρατείνουν τη ζωή. Αναδεικνύει όμως κάτι κλινικά σημαντικό: Το βάρος και, κυρίως, οι μεταβολές του πριν και μετά τη διάγνωση μπορεί να προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες για την πορεία ενός ασθενούς με άνοια. Γι’ αυτό, οι ερευνητές προτείνουν μεγαλύτερη προσοχή στη διατροφική κατάσταση, την απώλεια βάρους και τον κίνδυνο ατροφίας καθώς η νόσος εξελίσσεται.
Διαβάστε επίσης
Πώς χορηγούνται τα δύο νέα φάρμακα για την άνοια στην Ελλάδα – Όλη η διαδικασία
«Καμπανάκι» για τον εγκέφαλο η αϋπνία – Αυξάνει κατά 26% τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου
